Afg‘onistonning sobiq prezidenti Hamid Karzay «AP news» nashriga bergan intervyusida xalqaro kuchlarni mamlakatda vaziyat keskinlashib borayotgan paytda tark etayotganlikda aybladi.
«Xalqaro hamjamiyat bu yerga 20 yil oldin ekstremizmga qarshi kurashish va barqarorlikni ta'minlashni maqsad qilib kelgandi. Buni qarangki, bugunga kelib, ekstremizm eng yuqori nuqtaga chiqqan paytda, ular bunga e'tibor bermasdan, mamlakatni tark etyapti. Demak, ular muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Biz afg‘onistonliklar sifatida barcha muvaffaqiyatsizliklarimizni tan olamiz, ammo, aynan shu muvaffaqiyatsizliklarning oldini olish uchun kelgan katta kuchlar haqida nima deyish mumkin? Hozir ular bizni juda og‘ir vaziyatda tark etishyapti. Bu sharmandalikning bir ko‘rinishidir. Ulardan bizga «sharmandalik va kulfat»li urushlardan vayron bo‘lgan xalq meros sifatida qolmoqda.
AQSh va NATO harbiylar kampaniyasi ekstremizm va terrorizmga qarshi emas, aksincha, afg‘on qishloqlaridagi aholiga qarshi kurashgan, afg‘on xalqini qamoqlarga tashlash asnosida o‘z mamlakatimizda o‘zimiz uchun qamoqxonalar yaratdi va barcha qishloqlarni bombardimon qildi. Bu juda noto‘g‘ri edi.
Aprel oyida prezident Jo Bayden qolgan qo‘shinlarni olib chiqib ketishini e'lon qilganida, u Amerika o‘z maqsadlariga erishgan holda ketayotganini aytdi. «Al-Qoida» a'zolari soni juda kamayganini va bin Laden o‘lganini ta'kidladi. Amerikaga terroristik tahdidlarga qarshi kurashish uchun endi Afg‘oniston kerak emas edi.
AQSh o‘n yillab davom etgan urushlarni siyosiy tugatishga qaratilgan bitimni amalga oshirmadi. Ular toliblar bilan 2020 yil fevralida terroristik guruhlarni qoralash va Afg‘onistonni Amerikaga qarshi hujumlar uyushtiradigan maydon bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik haqidagi va'dasi evaziga o‘z qo‘shinlarini olib chiqib ketish to‘g‘risida bitim imzoladi.
«Tolibon» kelishuvning o‘ziga tegishli qismini bajarayotgani haqida kamgina dalillar mavjud. AQShning hozirgi tinchlik bo‘yicha elchisi Zalmay Xalilzodning aytishicha, bir muncha yutuqlarga erishilgan, ammo tafsilotlar ochiqlanmadi. Afg‘on xalqining yagona istagi butun mamlakatda tinchlikka erishishdir. Har ikkala afg‘on tomoni o‘zaro jang qilmasligi kerak. O‘n yillik urushlarni to‘xtatish faqatgina afg‘on xalqining o‘ziga bog‘liq. Agar Pokiston Afg‘onistonga qarshi ekstremizmdan o‘zini cheklasa, bu munosabatlar har ikki tomon uchun juda samarali aloqalarga aylanishi mumkin.
Men bu masalada juda aniq va ravshan ayta olamanki, ikkala tomon ham afg‘on xalqi hayoti va mol-mulki haqida o‘ylashi kerak. Kurash bu halokatdir.
