Uzbeklife bir necha kun oldin ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalari orqali Norvegiyada yashab tadbirkorlik faoliyatini olib borayotgan, Shahboz Dolimov va uning rafiqasi, OsloMET universiteti talabasi Nigina Jo‘rayeva bilan suhbat uyushtirgan edi.
Bugun uning yozib olingan variantini e'tiboringizga havola qilamiz.
“Bir davlatga bordingizmi, 9 oygacha u yerdan chiqib ketmang”
Yaponiyaga 2012 yil ketganman. O‘qishga topshirgan vaqtimda ba'zi bir sabablarga ko‘ra yiqilganman. Keyin chet elga ketish istagi paydo bo‘ldi. Ingliz tili o‘rganib yurgan paytlarim Yaponiyaning bir universitetidan o‘zbek talabalar kelishgan va taqdimot qilib berishgan. Menga juda ma'qul bo‘lgan bu. Kunchiqar mamlakat, biznes, iqtisod modeli bor davlat... Universitetga topshirganman va grant yutib, 4 yil u yerda biznes administratsiyasi yo‘nalishida o‘qidim. Albatta, qiyinchiliklar bo‘lgan. Birinchidan, madaniyati boshqacha. Ovqatlariga moslashish qiyin bo‘lgan. Yangi davlatga chiqqaningizda madaniy shok bo‘ladi va bu depressiyaga olib kelishi mumkin. O‘z insonlaringizni sog‘inishni boshlaysiz. Lekin maslahatim, bir davlatga bordingizmi, 9 oy chiqib ketmang. Moslashish uchun o‘sha yerdan 9 oy ketmang. Sabr qilish kerak. Qat'iyatli bo‘lmasangiz, nega borganingizni o‘zingizga takrorlab turmasangiz, sizga boshqa birov eslatmaydi. Qolaversa, mahalliy tilni o‘rganish juda muhim. Til o‘rganib atrofni tushuna boshlaysiz. Ko‘proq do‘stlar orttirish lozim. Yaponiya ta'lim tizimi dunyo standartlariga javob beradi. Lekin hayratlanarli darajada bo‘lmagan. Men o‘qigan universitetda 50 foiz talabalar xalqaro, 50 foiz mahalliy. Mana shu 50 foizni 90dan ortiq davlatdan kelgan talabalar tashkil qiladi. Global citizen degan tushuncha bor, xalqaro fuqaro deylik, universitetda ular uchun hamma sharoitlar yaratilgan edi. Barchaga bir yildan ko‘proq muddat chet elda yashab kelishni tavsiya qilgan bo‘lardim. Mustaqil hayotga qadam qo‘yishga poydevor bo‘ladi. Har bitta talabaga borib ishlashni maslahat beraman. Bu xarajatlaringizni qoplabgina qolmay, moliyaviy boshqaruvni ham o‘rgatadi. Talaba zo‘r ishda ishlamasligi mumkin. Shaxsan men idish-tovoq yuvishdan boshlaganman.
“O‘zimni tashqarida ko‘rishni xohladim, Yaponiya komfort zonaga aylangan edi”
Yaponiyadan ketishimga sabab komfort zona bo‘lib qolgani edi. O‘zimni tashqarida ko‘rishni xohladim. Ikkinchidan, yo‘nalishimni, o‘zimni topa olmagandim hali. Magistraturaga topshirish istagi bor edi. Bir professorimiz kelib, Norvegiyada yaxshi universitet borligi haqida aytdilar. Qanday davlat ekan u deb kirganman. 2016 yil dunyoning eng baxtli davlati Norvegiya edi. O‘sha yili o‘qishga kirdim. Shvetsiya, Daniya va Norvegiyaga topshirganman va Norvegiyani tanladim. U yerda past binolar, oddiy kiyimdagi odamlar, bu yerda qimmat mashinalarni uchratmaysiz. Qayerga kelib qoldim der edim boshida. 1 yildan keyin nega baxtli davlat ekanini tushunganman. Ustozim bor, ko‘z shifokori Bekzod aka Toshboyev. Aytadilarki, biror davlatga borsangiz, uchta narsaga jiddiy e'tibor bering: tibbiyot, ta'lim va soliq. Bular rivojlanganmi, demak u rivojlangan davlat. Ta'lim tizimida ustoz va talaba o‘rtasida devor yo‘q. Tibbiyot talaba uchun tekin. Soliq tizimida qancha ko‘p daromad topsangiz, shuncha ko‘p soliq to‘laysiz. Lekin ishsizlik to‘lovi katta. Ishsizlik darajasi esa past.
