Qo‘shni Afg‘onistonda «Tolibon» hokimiyatga kelishi ortidan avvalgi hukumat rahbarlari, amaldorlar, harbiy xizmatchilar va tahdid ostidagi fuqarolar mamlakatdan chiqib ketishga urinmoqda. Tinch aholi vakillarining aksari qochqin maqomini olish uchun G‘arb va qo‘shni davlatlarga yo‘l olishni ko‘zlagan, toliblarga qarshi kurashgan harbiylar esa chegarani noqonuniy yo‘l bilan kesib o‘tib bo‘lsa-da, jon saqlashga urinmoqda.
Bu kabi holatlar Afg‘onistonning asosan etnik o‘zbeklar yashaydigan shimoliy qismi – O‘zbekiston bilan 137 kilometrlik chegara hududida ham sodir bo‘lmoqda.
Dastlab, «Tolibon» harakati 14 avgust kuni Termizdan 58 km janubdagi Mozori Sharif shahrini egallagach, Afg‘oniston armiyasining bir guruh kuchlari Amudaryo ustidan o‘tuvchi, Termiz shahriga olib boruvchi Hayraton ko‘prigida O‘zbekistonga kirish ilinjida to‘plandi. Tashqi ishlar vazirligi to‘planganlar muzokaralar va tushuntirishlar yo‘li bilan tarqatib yuborilganini bildirdi.
15 avgust kuni Afg‘oniston prezidenti va bir qancha yuqori lavozimli amaldorlar ham mamlakatni tark etdi, «Tolibon» poytaxt Kobulni egalladi. Shu kuni Afg‘oniston bilan chegaradosh Surxondaryo viloyatida Afg‘oniston armiyasiga tegishli harbiy samolyot urib tushirilgani haqida xabar tarqaldi.
16 avgust kuni Bosh prokuratura jami 585 nafar afg‘on harbiysi 22ta harbiy samolyot va 24ta harbiy vertolyot orqali O‘zbekistonga noqonuniy kirib kelgani, bu jarayonda Afg‘onistonning «Embrayer-314» samolyoti O‘zbekistonning «MiG-29» rusumli samolyoti bilan to‘qnashib ketgani, holat bo‘yicha bevosita bosh prokuror tomonidan jinoyat ishi ochilgani haqida ma'lum qildi. Lekin oradan ko‘p vaqt o‘tmay Bosh prokuratura rasman
