Qishloq xo‘jaligi vazirligi sabzi narxi 4-5 baravar arzonlashganini aytdi. Ammo narxlar o‘tgan yillardagidan 2-3 barobar yuqori

«Sabzi narxi optimal minimum darajaga yetdi»

Bu unchalik konkret emas va juda tushunarsiz. Bozor iqtisodiyoti sharoitida narxlar doim bir vaqtning o‘zida optimal minimum va optimal maksimum darajada bo‘ladi, chunki narxlar talab hamda taklif mutanosibligi ta'sirida shakllanadi. Bozordagi narx obektiv reallik bo‘lib, uning optimal yoki yo‘qligini iste'molchi hal qiladi.

Faktlarga e'tibor berilsa, hozir O‘zbekistonda sabzining ulgurji narxlari rekord darajada yuqori! Ayni damda O‘zbekistonda sabzi narxi 2020 yilning noyabr oyi boshiga nisbatan deyarli 2 baravar va 2019 yilning shu davriga nisbatan 3 baravar qimmat.

Bundan shunday xulosaga kelinadiki, Qishloq xo‘jaligi vazirligining sabzi uchun maqbul minimal narxlar haqidagi bayonotlari bozor ishtirokchilarini chalg‘itishi mumkin. Yilning ayni vaqtida sabzi narxi odatdagidan ancha yuqori.

«O‘zbekistonda sabzi narxi 2022 yil bahoridagi yangi hosilga qadar shu darajada saqlanib turadi»

Bu bayonotni rad etish yo tasdiqlash qiyin, chunki kelajakda nima bo‘lishini hech kim aniq ayta olmaydi. Biroq mazkur bayonotni tahlil qilib chiqsa bo‘ladi.

O‘tgan mavsumlarda O‘zbekistonda sabzining ulgurji narxlari odatda noyabr oyida barqarorlashib, yanvar oxirigacha, ba'zan esa fevral oyi o‘rtalariga qadar shunday saqlanib turgan. Qishki yangi hosil sabzining birinchi katta yoki kichik partiyalari odatda mart oyi oxirida paydo bo‘ladi. Ammo bu davrdagi narx, ko‘pincha, o‘tgan yilgi sabzi bilan belgilanadi, chunki ertapishar sabzi qimmatroq.

Qizig‘i shundaki, Qishloq xo‘jaligi vazirligi O‘zbekistonda sabzi narxi fevraldayoq yoki mart oyi boshida ko‘tarila boshlaydi, ya'ni bozorda yangi sabzi hosili paydo bo‘lgunga qadar, demoqda.

Vazirlik prognozlarini inkor etadigan 3ta muhim omil:

1. Sabzavot yig‘im-terimi tugaganiga qaramay, hozirdanoq sabzi narxi rekord darajada yuqori;
2. O‘zbekistonda ertapishar sabzi bozorga chiqishidan oldin ham narxning odatiy ko‘tarilishi;
3. Rossiya va mintaqaning boshqa mamlakatlarida sabzi narxining nisbatan yuqori darajasi.

Vazirlik bayonotida aytilganidek, O‘zbekistonda sabzi narxi hozirgi darajada qoladi va o‘smaydi, deb prognoz qilishga jiddiy asoslar yo‘q.

Joriy yilda sabzi hosildorligi oshdimi?

Qishloq xo‘jaligi vazirligi sabzi hosildorligi va maydonlarining o‘sishi haqidagi ma'lumotlarni e'lon qildi. Aslida ham shundaymi?

Mantiqan o‘ylab qaralsa, agar sabzi yetishtirish ko‘paygan bo‘lsa, narxlar bir yil avvalgidan bir necha baravar yuqori bo‘lishi mumkinmi? Narxlar pasayishini kutishimiz kerak emasmi?

Faqatgina ichki bozorda yoki eksport bozorlarida talab keskin o‘ssa, narxlar yuqori bo‘lishi mumkin.

Iyul oyi o‘rtalaridan beri Rossiyada sabzi narxi O‘zbekistonnikidan doimiy ravishda past bo‘lib kelmoqda. Shunga ko‘ra, ushbu davrda narxga ta'sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan sabzining eksport hajmlari mavjud emas va mamlakat ichida talab keskin oshgan, deyishga ham jiddiy asoslar yo‘q.

Shunga ko‘ra, katta ehtimol bilan sabzi narxi oshishiga 2021 yilda O‘zbekistonda uni yetishtirish hajmi kamayishi sabab bo‘lgan, deyish mumkin. Erta bahordagi sovuqlar ertapishar sabzi hosiliga salbiy ta'sir ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin, o‘rtachadan bir necha daraja issiq kechgan quruq va issiq yoz esa o‘rtapishar va kechpishar sabzi hosilini kamaytirmasligi mumkin emas. Bundan tashqari, o‘sish jarayonida iqlimiy stressga duchor bo‘lgan sabzi odatda yaxshi saqlanmasligini yodda tutish kerak. Demak, O‘zbekistonda saqlash vaqtida ham sabzini boy berish darajasi juda yuqori bo‘lishi mumkin.

Bunday sharoitda ushbu sabzavot narxi yanada oshishi ehtimoli bor. Narxlar qachon ko‘tarilishini oldindan aytish juda qiyin, biroq bu mavsumda narxlar o‘sishi odatdagidan erta boshlanishini ham inkor etib bo‘lmaydi.