“Snos” muammosi nihoyat qonun bilan tartibga solinadi

Tanaffusdan söng majlisga qaytgan deputatlar, Kadastr palatasi xodimlarining xizmatlari – yer uçastkalarini jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyişga taşabbuskor bölgan taşkilot (mahalliy hokimlik yoki boşqa davlat taşkiloti) tomonidan moliyalaştirilişini aytdi.

Asosiy savol-javoblar qonun loyihasining 13-moddasiga qadar böldi. Qolgan 42-moddaga qadar bölgan barça moddalar heç qanday e’tirozlarsiz qabul qilindi.

Şundan söng köpçilik faol deputatlar, jumladan Rasul Kuşerbayev va Doniyor Ğaniyev bu qonun xalq uçun juda zarurligini va tezroq qabul qiliş kerakligini bildirdi. Spiker Nurdinjon Ismoilov esa bunday qonun qabul qilinişi avval tuşga ham kirmaganini, buning uçun prezidentga minnatdorçilik bildiriş kerakligini aytdi. Şundan keyin qonun uç öqişda ovozga qöyildi va 111 nafar deputatlarning ovozi bilan Qonunçilik palatasida qabul qilindi.

Endilikda mazkur qonun Senatga yuboriladi. Oliy Majlis yuqori palatasi uni tasdiqlagaç, qonun imzolaş uçun prezidentga kiritiladi. Prezident imzolagan qonun rasmiy OAVlarda e’lon qilingaç yoki hujjatning özida belgilangan muddatda kuçga kiradi.

Qonunçilik palatasi matbuot xizmati uşbu qonun yer uçastkalarining kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyilişiga asos böladigan holatlarning röyxati qonun bilan belgilanayotganini, qonunda yer uçastkasini olib qöyiş taşabbusi bilan çiqiş hamda kompensatsiya tölaş, huquq egasining obektni böşatib berişidan to obektni buzişgaça bölgan jarayonlarning aniq muddati va tartibi belgilanayotgani haqida yoziş bilan çeklandi.

Qonunning parlamentga kiritilgan varianti ham, deputatlar ma’qullagan varianti ham oçiq manbalarda yöq. Şunisi ma’lumki, 2021 yil aprel oyida jamoatçilik muhokamasi uçun e’lon qilingan qonun loyihasidagi köplab bandlar haqida yalpi majlisda gapirilmadi.

Bunga qonun töliq şaklda fraksiya va qömita yiğilişlarida ham muhokama qilingani yoki boşqa bandlar yuzasidan xalq vakillarida savollar tuğilmagani sabab bölişi mumkin.

Ma’lumot uçun, Adliya vazirligi tomonidan işlab çiqilgan qonun loyihasi 2021 yil aprel oyida jamoatçilik muhokamasi uçun e’lon qilingan edi. Qonun loyihasi yuzasidan taşkil qilingan matbuot anjumanida vazirlik boşqarma boşliği Nodir Tillayev loyihada jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyilişi mumkin bölgan aniq holatlarning tugal röyxati keltirilib, “boşqa holatlar” kabi mujmal qoidalardan butkul voz keçilganini ma’lum qilgan edi.

Şuningdek, u “investitsiya loyihalarini amalga oşiriş” yer uçastkasini olib qöyiş uçun asos böla olmasligi va investor yer uçastkasini olib qöyiş taşabbusi bilan çiqa olmasligini aytgan.

Loyihada yer uçastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyişga asos böladigan holatlar keltirilgan bölib, ular:

• mudofaa va davlat xavfsizligi, muhofaza etiladigan tabiiy hududlar ehtiyojlari, maxsus iqtisodiy zonalarni taşkil qiliş va ularning faoliyat yuritişi uçun yerlarni beriş;
• Özbekiston Respublikasining xalqaro şartnomalaridan kelib çiqadigan majburiyatlarni bajariş;
• foydali qazilma konlarini aniqlaş va qazib çiqariş (keng tarqalgan foydali qazilma konlari bundan mustasno);
• respublika va mahalliy ahamiyatga ega bölgan avtomobil va temir yöllari, aeroportlar, aerodromlar, aeronavigatsiya obektlari va aviatexnika markazlari, temir yöl transporti obektlari,  köpriklar, metropolitenlar, tunnellar, energetika va aloqa tizimi muhandislik obektlari va tarmoqlari, kosmik faoliyat obektlari, magistral quvurlar, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini, irrigatsiya va melioratsiya tizimlarini quriş (rekonstruksiya qiliş);
• aholi punktlarining tasdiqlangan boş rejalarini Özbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablağlari hisobiga obektlar quriş qismida ijro etiş;
• davlat investitsion dasturlarida belgilangan davlat ta’lim, tibbiyot, madaniyat va ijtimoiy himoya muassasalarini markazlaştirilgan investitsiyalar hisobidan qurişni nazarda  tutuvçi loyihalarni amalga oşiriş.

Loyihada boşqa har qanday maqsadlarda yer uçastkalari olib qöyilişini jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyiş deb talqin etiş taqiqlanişi qayd etilgandi.

Şuningdek, loyihada yer uçastkalarini olib qöyiş haqida qaror qabul qilingungaça taşabbuskor kamida 6ta bosqiçdagi jarayonlardan ötişiga töğri keladi. Şu jumladan, mulkdorlar bilan oçiq muhokama ötkaziş kabi majburiy şartlarni bajarişi lozimligi qayd etilgan.

Şuningdek, hujjat quyidagi yangi normalar va mexanizmlarni ham öz içiga olişi kutilmoqda:

— oçiq muhokama ommaviy axborot vositalari iştirokida ötkazilişi va ularning iştiroki taşabbuskor tomonidan ta’minlanişi şartligi;

— taşabbuskor tomonidan oçiq muhokama ötkazilişi jarayonining majburiy tartibda audio va video qayd qilinişi ta’minlanişi;

— oçiq muhokamani ötkaziş joyi köpçilik huquq egalarining yaşaş joyiga yaqin bölişi kerakligi, huquq egalari uçdan ikki qismi qatnaşganda oçiq muhokama ötkazilgan hisoblanişi;

— kompensatsiya berilganidan söng köçmas mulk obektini olti oy mobaynida böşatib qöyişga imkoniyat berilişi;

— kompensatsiya sifatida boşqa turar joy berilganda ijtimoiy normani hisoblaş qoidalari hamda kompensatsiya öz vaqtida va töliq berilişining doimiy monitoringi Köçmas mulk obektlari davlat reyestri yagona elektron axborot tizimi orqali amalga oşirilişi;

— olib qöyilgan yer uçastkasida joylaşgan köçmas mulk obektini buzib taşlaş töğrisidagi qaror Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toşkent şahar kengaşlari tomonidan qabul qilinişi;

— Qoraqalpoğiston Respublikasi Jöqorği Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toşkent şahar kengaşlarining yer uçastkalarini kompensatsiya evaziga jamoat ehtiyojlari uçun olib qöyiş va olib qöyilgan yer uçastkasida joylaşgan köçmas mulk obektini buzib taşlaş töğrisida qabul qiladigan qarorlari adliya organlari tomonidan huquqiy ekspertizadan ötkazilib, ijobiy huquqiy xulosa berilgandagina qabul qilinişi mumkinligi;

— huquq egasi bilan kelişuvga erişilmagan taqdirda, huquq egasini kelişuvni imzolaşga majbur qiliş maqsadida unga tegişli bölgan mulkni erkin tasarruf etişiga tösqinlik qiluvçi xatti-harakatlarga, şu jumladan turar joyni kommunikatsiya vositalaridan uzib qöyiş, köçmas mulk obektiga kiriş va çiqiş yöllarini tösib qöyiş, munosib hayot keçirişiga tösqinlik qiluvçi şaroit yaratişga yöl qöyilmasligi va boşqalar.