Regulyatorga ko‘ra, mart oyi ikkinchi yarmidan boshlab milliy valuta – so‘mda naqd pulga bo‘lgan talab keskin ortgan. Natijada Markaziy bank tomonidan muomalaga mart oyida 1 trln 119 mlrd so‘m, aprel oyida 6 trln 343 mlrd so‘m, may oyining o‘tgan 11 kunida 1 trln 100 mlrd so‘m qo‘shimcha naqd pullar chiqarilgan.
“Mart-aprel oylarida qo‘shimcha chiqarilgan naqd pullarning 8 trln so‘mi aholining naqd chet el valutasini milliy valutaga ayirboshlashga bo‘lgan keskin oshgan talabini (ushbu 2 oylik talab odatdagi 11,1 trln so‘mdan 19,3 trln so‘mga yetgan), 4-4,5 trln so‘mi bank kartalaridagi mablag‘larni naqdlashtirishga bo‘lgan qo‘shimcha talabni (17 trln so‘mdan 22 trln so‘mga yetgan) qondirishga yo‘naltirilgan.
Mavsumiy iqtisodiy faollikning ortishi sababli 2021 yilning mart-may oylarida Markaziy bank tomonidan muomalaga qo‘shimcha ravishda 2,5 trln so‘m naqd pul chiqarilgan bo‘lsa, joriy yil mart-aprel oylarining o‘zida (may oyini hisobga olmaganda) bu ko‘rsatkich 3 barobarga oshdi”, deyiladi Markaziy bank bayonotida.
Qayd etilishicha, MB tomonidan joylardagi banklar filiallari va bankomatlarni naqd pul bilan ta’minlash borasida tegishli ishlar amalga oshirilmoqda va aholining naqd pulga bo‘lgan talabini to‘liq qondirish uchun barcha imkoniyat va zaxiralar mavjud.
“Yuzaga kelayotgan qisqa muddatli uzilishlar naqd pullarni joylarga yetkazib berish, ya’ni logistikasi va bankomatlarga joylashtirish bilan bog‘liq ekanligini hamda mazkur masala Markaziy bank tomonidan nazoratga olinganligini ma’lum qilamiz.
Shu bilan birga, tadbirkorlik sub’yektlari tomonidan aholining tovarlarni xarid qilishlarida va xizmat ko‘rsatishda bank kartalari orqali hisob-kitoblarda to‘lov terminallaridan to‘laqonli va uzluksiz foydalanishlari ushbu muammolarga barham berilishiga ko‘mak beradi”, deya qo‘shimcha qilingan regulyator axborotida.
Iqtisodchi Otabek Bakirov naqd pul tanqisligiga ta’sir qilayotgan ehtimoliy omillarni sanab o‘tdi.
“Birinchi omil, iqtisodiy faollik oshib bormoqda, faollik oshishi doim likvidlikka va naqdlikka yuqori darajada talab hosil qiladi. Taklif esa o‘sib borayotgan talab ortidan ulgurmayapti.
