Toshkent shahridagi Inha universiteti talabalaridan iborat jamoa o‘zbekcha klaviatura mobil ilovasi – “Tahrirchi”ni yaratishdi. Mobil ilova AKT vazirligi va Birlashgan Arab Amirliklari hamkorligida talabalar orasida o‘tkazilgan “mGovAward” respublika tanlovida g‘olib bo‘ldi.
Tanlov jamg‘armasi 100 ming dollar bo‘lib, birinchi o‘rin sohiblariga 50 ming dollar nasib qildi.
Muhammadsaid Mamasaidov, “Tahrirchi” loyihasining asoschisi, Inha universiteti 4-bosqich talabasi:
— Bundan bir yilcha oldin, “Tahrirchi” loyihasini boshlagandim. Loyiha avvalambor o‘zbek tilining morfologiyasi va grammatikasi bo‘yicha edi, keyinchalik biz uni imlo tekshiruvchisiga aylantirdik.
Bir kun qiziqib qolganman: nega o‘zbek tili uchun imlo tekshiruvchi qilish qiyin? Umuman, turkiy tillar uchun imlo tekshiruvchi qilish ancha qiyin, lekin ingliz yoki rus tili uchun bu narsa ancha oson. Shuning uchun shu soha bo‘yicha izlanish va o‘zbek tiliga o‘xshash fin va turk tillarining tadqiqotlarini ko‘rib chiqib, o‘zbek tiliga moslashga qaror qildim.
O‘zbek tili lingvistik jihatdan agglyutinativ til va undagi so‘zlar qo‘shimchalar hisobiga uzayib, ko‘plab shakllarga kiradi. Bu esa kompyuter uchun qiyinchilik tug‘diradi. Misol uchun, ingliz tilida bitta otning ikkita shakli bor – birlik va ko‘plik. O‘zbek tilida esa bitta otning 3000tagacha shakli bo‘lishi mumkin. Bu juda katta son bo‘ladi, buni qanaqadir yo‘l bilan samarali tarzda kompyuterga joylash kerak.
Hozir bizning modelda 150-160 ta affiks bor, agar siz shu affikslarni o‘rganmasdan turib 160-170 ta kombinatsiya yasaydigan bo‘lsangiz, bu juda katta hajm bo‘ladi. Biz har bir affiksning tildagi rolini o‘rganishga harakat qilganmiz.
Klaviaturadan foydalanganingizda u sizga so‘zlarni oxirigacha – qo‘shimchagacha tugallab, xato qilsangiz xatoni to‘g‘rilab berishi ham mumkin. Ilova Android tizimi uchun yaratilgan va kotlin degan dasturlash tilida yozilgan. Keyinchalik buning o‘zbek tili modeli esa bir nechta tillarda yozilgan – tilshunoslikka oid tillar va C++. Oxirida ikkita til bir-biri bilan bog‘lanishi kerak bo‘lgan.
Jasur Yusupov, Inha universitetining 4-bosqich talabasi, “Tahrirchi” jamoasida xatoliklar modeli ustida ishlamoqda:
