“Issiqxonalarimizni gazga ulab berishdi” – gazdan uzilishi ortidan hosili xavf ostida qolgan tadbirkorlar
|02:00 / 29.10.202215 48015 min
Prezident Administratsiyasi rahbari Sardor Umrzoqov boshchiligida o‘tkazilgan yig‘ilishda O‘zbekistondagi issiqxonalar kuz-qish mavsumida ishlatadigan gaz umumiy iste’molning atigi 1,5 foizini tashkil etishi ta’kidlanib, issiqxonalarni gazdan uzish haqida uzoqni o‘ylamay qaror chiqargan mas’ullarning harakatlari qoralangan.
“Va’da qilingan prezident qarori qabul qilinsa, ishlarimiz besh bo‘lib ketadi”
“Bugun gazchilar kelib issiqxonamizni qaytadan tarmoqqa ulab berishdi. Jarayon “O‘zbekiston24” telekanali tomonidan tasvirga olindi, telekanal muxbiri intervyu ham oldi. Hududdagi mas’ullar hal qilolmagan muammomizga respublika darajasida e’tibor qaratilgani, hatto davlat rahbarining o‘zi masalani nazoratiga olganidan juda xursand bo‘ldik.
Xudoga shukur, gazdan uzilgan kunlar havo harorati minusdan past bo‘lmadi, ekinlarimizni sovuq urmadi. Harorat 4-5 darajagacha tushganda ham hosilni boy berardik. Harorat 10-11 daraja issiq bo‘lib turdi. Ko‘rpa-pardalarimizni yopdik, issiqxona ichidagi harorat 14-15 daraja bo‘lib turdi.
Kecha kechqurun viloyat hokimligida, bugun issiqxonamizning o‘zida yig‘ilish bo‘ldi, barcha muammolarimizni aytdik. Hal qilishga va’da berishdi. Ishchi guruh tashkil etilib, Telegramʼda maxsus guruh ochildi. Guruhga viloyat hokimligi, “Hududgaz”, banklardan mutasaddilar kiritildi. Xullas, kayfiyatimiz juda yaxshi, nihoyat bizni eshitishganidan xursandmiz.
Yo‘qsa shuncha vaqt hududdagi mas’ullarga xudoning zorini qildik. Hosilimizni sovuq uradi, xonavayron bo‘lamiz. Ana, metan zapravkalarni uzinglar, ular hech narsa yo‘qotmaydi-ku, deb aytgandik. Hech kim inobatga olmagandi. Hukumat rahbarlaridan minnatdormiz, bizni juda og‘ir muammolardan qutqarib qoldi”, deydi Qashqadare viloyati Qarshi shahridagi 2 gektar yerga issiqxona xo‘jaligini tashkil etgan Islom Xidirov.
“Bugundan boshlab gaz ulab berilyapti. Hozir yigitlar ishlashmoqda. Issiqxonamiz 2018 yil tashkil etilgan. Bu yil hisobidan gaz umuman berilmagandi. Yozda kun issiqligi sababli unga muhtoj bo‘lmaymiz. Lekin oktabr oyidan boshlab salqin tusha boshlagach, o‘simliklarni sovuq urmasligi uchun issiqxonani o‘zining ko‘rpalari bilan o‘rab qo‘yayotgandik.
Gazdan umuman qarzdorligimiz yo‘q. Issiqxonamizning jami maydoni 12 gektarni tashkil etadi. Shundan to‘qqiz gektariga pomidor, bir yarim gektariga shirin qalampir va shuncha joyga baqlajon ekkanmiz. Quyosh nuri yaxshi bo‘lgani sababli ular hosilga kira boshladi, jami ming tonna miqdorda hosil kutyapmiz”, deydi buxorolik tadbirkor.
“Bugun issiqxonamiz gazga ulab berildi. Faoliyatimizni 2019 yilda boshlaganmiz. Issiqxonaning maydoni olti gektar. Ayni paytda to‘liq pomidor ekkanmiz. Avvalgi yillarda gazga ulab berilgandi. Bu yil ko‘pchilik qatori bizda ham muammo bo‘layotgandi”, deydi Fortuna Trading Company MChJ rahbari.
“Bugun Prezident Administratsiyasi rahbari topshirig‘i ijrosi bo‘yicha viloyat miqyosida yig‘ilish bo‘ldi. Unda viloyat hokimi o‘rinbosari, “Hududgaz Jizzax” AJ rahbarlari, bank xodimlari va issiqxonachilar ishtirok etdi. Yig‘ilishda bugundan kechiktirilmasdan issiqxonalar yuz foiz gazga ulanishi haqida topshiriq berildi.
Mavzuga oid
Bundan tashqari, banklarga aylanma mablag‘ uchun issiqxonalarga kredit ajratish bo‘yicha topshiriq ketgan. Talabni bugun o‘rganib chiqishdi. Kechgacha Markaziy bank bilan Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Bog‘dorchilik va issiqxona xo‘jaligini rivojlantirish agentligi mutaxassislari birgalikda aylanma mablag‘ga kredit ajratish bo‘yicha nizom ishlab chiqishar ekan. Ertadan qanday tartibda va necha foizdan kredit ajratilishi ma’lum bo‘ladi.
Hukumat rahbariyati tomonidan O‘zbekistonda issiqxona faoliyatida kuzatilayotgan muammolarga qisqa fursatda yechim topish masalasi qat’iy nazoratga olinganidan juda mamnun bo‘ldik. Tez orada prezidentimizning sohamizga tegishli qarori qabul qilinsa, mamlakatimizda issiqxona biznesi rivojlanadi.
Viloyat hokimi o‘rinbosari topshiriq bergach, bugundan issiqxonam gazga ulab berildi. Lekin bungacha qiyinchiliklarga duch keldik. Chunki doimiy kerak bo‘ladigan temperatura bo‘lmadi. Natijada ko‘chatlarimiz stress olib bo‘ldi. Endi ularni jonlantirish, belgilangan muddatda hosilga kirishi uchun stimulyatorlardan foydalanishga majburmiz.
Mayli, nima bo‘lganda ham ekinlarimizni sovuq urib ketmadi. Chet eldagi hamkorlarimiz oldida yuzimiz shuvut bo‘lmadi. Rossiya bilan 1 million dollarga eksport shartnomamiz bor. Gaz berilmaganda shartnomaviy majburiyatni bajara olmay, hamkorlarning o‘zbekistonlik tadbirkorlarga nisbatan ishonchi yo‘qolishiga sababchi bo‘lib qolardik. Shukurki, vaziyat bungacha yetib bormadi”, deydi Jizzax viloyatida tashkil etilgan Greenhouse Fruits MChJ rahbari O.Ergashev.
“Shu paytgacha issiqxonamiz gazga ulanmagandi. Bugundan ulab berishdi. Issiqxonaning umumiy maydoni ikki gektardan iborat. Yarmiga pomidor, qolganiga bodring ekkanmiz. Prezident Administratsiyasi rahbari tomonidan o‘tkazilgan kechagi yig‘ilishda ZOOM orqali Xorazm viloyati hokimligidan turib qatnashdik. Ularga rahmat. Asosiy muammolarimizdan birini hal qilib berdi.
Bundan tashqari, kredit bo‘yicha ham muammomiz bor. Viloyatdagi yig‘ilishda bu masalani cho‘zishni so‘radik. Yozib olishdi. Tepagacha borgan yo yo‘qligini bilmayman. Prezidentimiz o‘ttizinchi avgustda muammolarni joyiga borib o‘rganish bo‘yicha taklif bergandi. Ikki oy o‘tdi hali ham jimjit.
Sardor O‘ktamovich yig‘ilishda respublikadagi issiqxonalar tomonidan bir mavsumda 600 million kub gaz ishlatilishi, bu mamlakat miqyosidagi iste’molning atigi bir yarim foizini tashkil etishini ma’lum qildi va mas’ullarni 1,5 foiz gazni berish-bermaslik nimaniyam o‘zgartirardi deb tanqid qildi. Issiqxonalarni gazdan uzish bo‘yicha o‘ylamay qaror qabul qilgani uchun «Hududgazta’minot» AJning hududiy boshqarma boshliqlari harakatiga huquqiy baho berish haqida Hisob palatasiga, tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ko‘rsatma berdi. Ularning harakatida jinoyat alomatlari aniqlansa, qonuniy tartibda javobgarlikka tortish masalasi ko‘rib chiqilishi ta’kidlandi.
Yig‘ilishda Qoraqalpog‘istonda issiqxona tashkil etgan tadbirkor respublikaning shimoliy hududlarida boshqa joylarga nisbatan ancha sovuqligi, shu bois gaz sarfi yuqoriligi, ammo mahsulot tannarxi bir xilligini aytib, Qoraqalpog‘iston va Xorazmdagi issiqxona xo‘jaliklari uchun subsidiya ajratish masalasini ko‘tardi. Bundan tashqari, hosilimiz hali pishmagan paytda to‘lov qilolmaymiz, soliq idoralari hisobimizni muzlatib qo‘yadi, shunda gaz va boshqa xarajatlarni naqd pul topib to‘lashga yoki boshqa firmalardan pul o‘tkazishga majbur bo‘lamiz. Yig‘ilishda sohamizning mana shu jihatlari ham inobatga olinishi, bu soliqlarni to‘lashdan qasddan bo‘yin tovlash hisoblanmasligi ta’kidlandi. Rasmiylar bularning barchasini prezident qarorida aks ettirishga va’da berishdi. Shu hujjat qabul qilinsa, ishlarimiz besh bo‘lib ketadi xudo xohlasa”, deydi Xorazm viloyatining Yangiariq tumanida faoliyat yurituvchi “ASQAROV NARIMON” fermer xo‘jaligi rahbari Ulug‘bek Asqarov.
Muammo tarixi
Avvalroq respublika bo‘ylab issiqxonalarni gazdan uzish boshlangani, tadbirkorlar gaz ta’minoti korxonalarining bu harakatlaridan norozi bo‘layotgani haqida xabar bergandik.
“Hududgazta’minot” AJ tomonidan joylardagi gaz ta’minoti filiallariga yuborilgan topshiriq xatida issiqxona xo‘jaliklarini tabiiy gazga muqobil bo‘lgan import ko‘mir yoki boshqa turdagi yoqilg‘i bilan ta’minlash, kuz-qish mavsumida tabiiy gaz yetkazib berilishi kafolatlanmagan ulgurji iste’molchilarni rasman ogohlantirgan holda bosqichma-bosqich tabiiy gaz yetkazib borilishini to‘xtatish haqida so‘z boradi.
Issiqxona egalari 2022–2023 yilgi kuz-qish mavsumida aholi, ijtimoiy soha obektlarini uzluksiz bir maromda tabiiy gaz bilan ta’minlash maqsadida tabiiy gazdan muqobil yoqilg‘iga o‘tish kerakligi haqida ogohlantirish olishgan. Gaz ta’minoti korxonalari issiqxonani isitish uchun gazdan boshqa yoqilg‘iga o‘tilganda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan barcha salbiy oqibatlar uchun javobgarlikni zimmasidan soqit qilib, buning uchun issiqxona egalari javobgar bo‘lishini eslatgan.
Biroq tadbirkorlar muqobil yoqilg‘ilarning hech biri (ko‘mir, solyarka, o‘tin) gazning o‘rnini bosmasligi, natijada yuzlab gektar maydonlarda yetishtirilayotgan minglab tonna hosil xavf ostida qolganidan yozg‘irishmoqda.
Hududlardagi mas’ul organlar ularni qiynayotgan muammolarni hal qilish bo‘yicha jo‘yali yechim taklif etolmagani ortidan O‘zbekiston bo‘yicha issiqxona faoliyati bilan shug‘ullanayotgan shaxslar Bosh vazir Abdulla Aripov, Prezident Administratsiyasi rahbari Sardor Umrzoqov qabuliga kirish uchun poytaxtda to‘planishga qaror qilishgan.
Gazdan uzilishi ortidan ommaviy axborot vositalariga intervyu bergan, shuningdek, muammoni hal qilish maqsadida ko‘pchilik bo‘lib Vazirlar Mahkamasi, Prezident Administratsiyasiga borish g‘oyasini ilgari surgan issiqxonachilar 24–25 oktabr kunlari o‘zlari yashayotgan hududdagi ichki ishlar idoralariga chaqirilgan. Ular bir necha soat ushlab o‘tirilgani, tushuntirish ishlaridan so‘ng qo‘yib yuborilgani aytilmoqda.
Respublikaning turli hududlarida yashovchi tadbirkorlar Telegramʼdagi guruhda 25 oktabr kuni Toshkentda to‘planish, hukumat darajasidagi rahbarlar bilan uchrashib, qanday qilib bo‘lmasin muammoga yechim topish haqidagi chaqiriqlari ortidan o‘zlari yashayotgan tumandagi ichki ishlar organlariga chaqirtirilgan. U yerda tadbirkorlar bilan profilaktik suhbat o‘tkazilgan va ulardan noqonuniy guruhlarga qo‘shilmaslik, ruxsat olinmagan mitinglarda qatnashmaslik haqida tilxat yozdirib olingan.
Ismini oshkor qilmaslik sharti bilan O‘zbekistonning turli hududlarida yashovchi ayrim tadbirkorlar dushanba kuni kechqurun profilaktika inspektorlari uylariga kelib, ularni idoraga olib ketishgani, u yerda Telegram messenjerida tashkil etilgan va respublika bo‘ylab issiqxonachilar to‘plangan guruhdagi yozgan fikrlari, xususan, issiqxonalarni gazdan uzib qo‘yib ko‘pchilikni xonavayron qilayotgan mas’ullar sha’niga aytgan tanqidiy fikrlari, bunga qarshi ommaviy norozilik bildirishga chaqiriqlari uchun Jinoyat kodeksining 244-moddasi (Ommaviy tartibsizliklar) bilan jinoiy javobgarlikka tortilishlari mumkinligi haqida ogohlantirilganini aytishmoqda.
Biroq hozircha hech bir tadbirkorga poytaxtga kelib rasmiylarga norozilik bildirishga uringani uchun ma’muriy yoki jinoiy ish ochilgani haqida Kun.uz’da ma’lumot yo‘q. Manbalarga ko‘ra, Telegram messenjerida tashkil etilgan guruh o‘chirib yuborilgan.
Rasmiylar bilan uchrashuvlar
Qarshiliklarga qaramay issiqxonalari gazdan uzilganidan norozi tadbirkorlar 25 oktabr, seshanba kuni Toshkentda to‘plangan. Gazeta.uz’ning xabar berishicha, respublikaning turli hududlaridan kelgan o‘nlab issiqxonachilar dastlab Qishloq xo‘jaligi vazirligi huzuridagi Bog‘dorchilik va issiqxona xo‘jaligini rivojlantirish agentligi oldida to‘plangan. Shundan so‘ng ular Prezident Administratsiya rahbari Sardor Umrzoqov bilan ko‘rishishga uringan, biroq ular Vazirlar Mahkamasiga yo‘naltirilgan.
Vazirlar Mahkamasining mas’ullari O‘zbekiston tarixi davlat muzeyining faollar zalida tadbirkorlar bilan uchrashuv o‘tkazgan. Muloqot chog‘ida issiqxonalar egalarining muammolar haqida fikrlari, takliflari tinglangan. Vazirlar Mahkamasi va «O‘ztransgaz» kompaniyasi vakillari ushbu masala yuzasidan bosh vazirga taklif tayyorlanib, kiritilishini, tadbirkorlar bilan yana bir marta uchrashuv bo‘lishini ma’lum qilishgandi.
27 oktabr, payshanba kuni Energetika vazirligida Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev energetika vaziri Jo‘rabek Mirzamahmudov bilan birga issiqxona faoliyatini tashkil etgan tadbirkorlarni qabul qilgan, uchrashuvda gazdan uzib qo‘yilgan issiqxona xo‘jaliklarini zudlik bilan tabiiy gaz tarmog‘iga ulash bo‘yicha topshiriq berilgandi.
Uchrashuvda tadbirkorlarga bosqichma-bosqich muqobil energiyaga o‘tish uchun harakatni boshlash kerakligi ham tushuntirilgan. Hukumat vakillari issiqxonachilar bilan bu masalani birdaniga emas, bosqichma-bosqich hal qilishga kelishib olishgan.
Shuningdek, uchrashuvda anchadan beri tayyor turgan, ammo imzolanmagan prezident qarori loyihasi masalasi ham ko‘tarilgan. Ushbu hujjat loyihasida issiqxonalar faoliyati bilan bog‘liq tizimli muammolarni hal qilishga qaratilgan takliflar ham aks ettirilishi ta’kidlangan.
Kun.uz manbasi besh nafar tadbirkor 27 oktabr kuni kechki payt barcha issiqxonachilar nomidan Prezident Administratsiyasi rahbari Sardor Umrzoqov bilan uchrashuvga taklif etilgani haqida xabar bergandi.
Administratsiya rahbari boshchiligida o‘tgan majlisda issiqxonalarni tabiiy gaz ta’minotidan ogohlantirishsiz uzish holatlari bo‘yicha juda ko‘p e’tirozlar bildirilayotgani, xususan, respublikaning turli hududlaridan issiqxonalari gazdan uzilgan tadbirkorlar norozilik bildirib, Toshkentda to‘plangani bo‘yicha tegishli mas’ullar qattiq tanqid ostiga olingan.
Umrzoqov Vazirlar Mahkamasi va Qishloq xo‘jaligi vazirligi mutasaddi rahbarlarining ushbu masala bilan umuman shug‘ullanmagani uchun, tadbirkorlar muammolariga yechim topmagani uchun ular Prezident Administratsiyasiga kelishayotganini keskin qoralagan.
Issiqxonalarni gaz ta’minotidan uzish holati bo‘yicha tadbirkorlarning noroziligidan xabar topgan prezident Shavkat Mirziyoyev zudlik bilan mazkur masalani ko‘rib chiqish uchun Administratsiya rahbari Sardor Umrzoqovga tegishli topshiriq bergandi. Energetika vazirligiga gaz ta’minotidan uzilgan barcha issiqxonalarni 1 kun ichida gaz bilan qayta ta’minlash vazifasi yuklatilgandi.
