Eshitishi zaif bolalarga budjetdan koxlear implanti o‘rnatish natijalari sarhisob qilindi

Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekistonda har yili 700-800 nafardan ko‘p bola tug‘ma eshitish qobiliyatining pastligi va karlik bilan tug‘iladi, 1000dan ortiq kishiga orttirilgan karlik tashxisi qo‘yiladi.

2019 yil holatiga ko‘ra, O‘zbekiston karlar jamiyatida 21 212 nafar eshitish imkoniyati cheklangan shaxslar ro‘yxatga olingan.

Lekin so‘nggi yillarda mamlakatimizda koxlear implantatsiya amaliyoti dasturini davlat tarafidan moliyalashtirish ko‘paytirildi. O‘zbekistonda 2019 yil holatiga 1000 dan ortiq koxlear implantini o‘rnatish operatsiyasi o‘tkazildi.

Koxlear implant tizimi yuqori texnologik qurilma bo‘lib, quloq orqasiga joylashtirilgan ovoz eshitish protsessori va jarrohlik yo‘li bilan teri ostiga joylashtiriladigan implant hamda implantdan ichki quloqqa yo‘naltiriladigan elektrodlar majmuasidan iborat. Implantning ishlash prinsipi shundan iboratki, tovushlar protsessor mikrofoni orqali qabul qilinib, ular raqamlashtiriladi va qayta ishlanadi. Protsessor tomonidan kodlangan ma’lumotlar induktor orqali teri ostidagi implantga yuboriladi. Implant ma’lumotni elektr signallarga aylantiradi va ularni elektrodlarga yuboradi. Har bir elektrod o‘ziga xos chastota diapazoniga mos keladi va elektr impulslarini eshitish nerv tolalariga yetkazib beradi. Eshitish nervi bu ma’lumotni miyaga uzatadi. Miya qabul qilingan signallarni tovush sifatida qabul qiladi. Shunday qilib, odamda eshitish paydo bo‘ladi.

Sifatli implantlar yaratish va turli xil kelib chiqishli karliklarga yechim topish bo‘yicha Cochlear kompaniyasi mahsulotlari jahonda yetakchi hisoblanadi. U 1970 yilda Avstraliya hukumati ko‘magida tashkil etilgan. Hozirda Cochlear mahsulotlari implantlar orasida (ular ko‘p emas) innovatorlardir:

• tovushning aniq uzatilishini ta’minlaydigan 22 ta elektrodi bor;
• elektrodlar majmuasi yumshoq va quloq chig‘anog‘ining o‘zi buralib turadi;
• ishonchliligi juda yuqori – 1980 yillarda o‘rnatilgan implantlarning 92 foizi bugungi kungacha benuqson ishlayapti;
• yadro elektrod massivi ish maydonining ancha kichikligi – 17-19 mm;
• Cochlear protsessorlar ko‘p tinglash dasturlariga ega;
• maxsus himoya funksiyalari bor.

Kompaniyaning muvaffaqiyati ko‘p jihatdan eshitish sohasidagi ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlariga katta sarmoya kiritgani, shuningdek, ushbu sohada jahonning yetakchi mutaxassislari bilan hamkorlik qilishi bilan belgilanadi. Kompaniya har yili o‘z aylanmasining qariyb 12 foizini eshitish asboblari sohasidagi eng yangi texnologiyalarni ishlab chiqishga sarflaydi.

O‘zbekistonda tender bo‘yicha davlat budjetidan 607 nafar bolaga, 50 nafar xususiy mijozga Cochlear implanti o‘rnatildi. Undan tashqari, chet elda operatsiya qildirgan va bizning nazoratimizga kelgan 10 nafar mijozimiz bor. Ularning katta qismi bizda reabilitatsiyada mashg‘ulotlar o‘tgan. Yana 7 nafari – bizda operatsiya bo‘lgan chet ellik fuqarolar.

180 ga yaqin bolalar shu yili maktabga chiqishdi. Ularning katta qismi sog‘lom bolalar qatori umumiy o‘rta ta’lim maktabida o‘qishyapti. Orasida 2-3-sinf o‘quvchilari ham bor va kelajakda el-yurtga xizmat qiladigan iqtidorli bolalar bo‘lib yetishishidan umidvormiz.

Agar ota-onalarimiz e’tiborli bo‘lib, bolaning o‘sishiga va undagi o‘zgarishlarga o‘z vaqtida e’tibor berib o‘z vaqtida shifokorlarga murojaat qilishsa bizga ham, o‘zlariga ham katta yordam bergan bo‘lar edilar. Mutaxassislarning fikricha, operatsiya 3 yoshgacha o‘tkazilsa, natijasi ancha yaxshi bo‘ladi.

Yaqin qarindoshlar o‘rtasidagi nikoh ham kar bola tug‘ilish ehtimolini ko‘paytiradi. Bemorlar va ota-onalar koxlear implanti xaqida ma’lumotga ega bo‘lishlari juda muhim, deydi INVIVO klinikasi rahbari Zebo Karimova.