“Katta pullarni ömarişga xalaqit qilgan edim” - Guljahon Yöldoşeva bilan suhbat
|23:43 / 05.12.202251 18918 min
“Pandemiya paytida tarozining bir pallasida odamlarning hayotini saqlab qoliş turgan bölsa, boşqa pallasida ajratilayotgan katta pullar turgan edi”, deydi Toşkent viloyati sobiq boş infeksionisti, OAVdagi oçiq murojaatidan keyin jinoyatçiga çiqarilgan Guljahon Yöldoşeva. Uning sözlariga köra, koronavirus davrida notöğri işlar köp bölgan, “tarozining pul turgan pallasi oğir kelgan”.
2022 yil 15 avgustda Oliy sud Guljahon Yöldoşeva işi böyiça çiqarilgan avvalgi qarorlarni bekor qilib, qayta körişga yuborgan edi. Kun.uz kolumnisti Şokir Şaripov şifokor bilan bölib ötgan voqealar haqida suhbatlaşdi.
Eslatib ötamiz, Toşkent viloyati boş infeksionisti, Çirçiq şahridagi viloyat yuqumli kasalliklar şifoxonasi boş şifokori lavozimida işlagan Guljahon Yöldoşeva koronavirus pandemiyasi paytida OAV orqali şifoxonaga kerakli yordam körsatilmayotgani, personalga va’da qilingan pul mukofotlari berilmayotganini aytgan, şundan keyin uning ustidan jinoyat işi oçilgan edi.
— Qariyb 24 soat işlardik. Hatto dam olganda telefonlar yoniq turişi kerak edi, aloqada böliş lozim edi.
— Qayerdan bunça kuç?
— Odamlarning tuzalib ketişiga hissamiz qöşilayotgani hissi kuç berdi, bemorlarning köpi kasallikni yengib, şifoxonamizdan tuzalib çiqişi va ularga yordamni şaxsan biz berayotganimiz hissi.
— Bemor hayotdan köz yumsa, şifokor nimani his qiladi?
— Şaxsan mening faoliyatimda bu bölmagan – bemorlarim orasida ölim holati bölmagan. Ammo şifoxonada ölimlar böladi. Qanday inson bölişidan qat’i nazar, bunda xohlang-xohlamang közingiz yoşga töladi. Pandemiya paytida hammamiz yiğloqi bölib qolgandik. Hatto telefon orqali bir-birimizga falonçi bemor hayotdan köz yumdi, deb aytganimizda yiğlardik, qattiq ta’sirlanardik.
Psixiatriyada “çegara” holati degan tuşunça bor, har bir narsadan junbuşga keliş holati. Şunday holatda edik, kimdir nimadir deb qöysa ham, yiğlavorardik. Yiğisiz gaplaşib bölmay qolgandi.
— Yiğlagansizlar va işlagansizlar.
— Ha, yiğlaganmiz va işlaganmiz… Hozir ham sizga bularni gapiryapman, közlarim yana yoşga tölyapti. Fe’lim aslida qattiqroq, bolaligimdan odamlar orasida his-tuyğularimni körsatmay ösganman. Lekin pandemiya paytida köp yiğlar edim.
Mavzuga oid
— Şifoxonangizga kislorod konsentratorlari berişdan boş tortilgan telefon suhbati paytidagi holatingiz esingizdami?
— Suhbatdan keyin höngrab yiğlaganman. Noiloj qolgandik. Şifoxonada köp odamlar dunyodan köz yumayotgandi. Qizlar noilojlikdan baqirişardi, vahimada qolişgandi, nima qilişni heç kim bilmas edi. Öliklarni qayerga çiqarişni, buning uçun kimga murojaat qilişni bilmas edik. Kutilmaganda kelgandi boşimizga bu holat. Va öşa qönğiroq…
Avvalida bloger Şavkat Hasanga murojaat qildim. Heç bölmasa holatimizni jamoatçilikka yetkaziş uçun. Çunki men heç kim bilan boğlana olmayotgandim, şifoxonani taşlab ham çiqolmasdim.
Şundan keyin bizda umid paydo böldi. Telefon orqali 10 dona kislorod konsentratori bizga ajratilgani haqida xabar berişdi. Faqat Zangiotadagi omborga borib oliş kerak edi. Juda xursand böldik. Jamoamiz bir oiladek edi, kim kotiba, kim buxgalter – farqi yöq edi. Qizlar yiğilib, şodlandik – bizga birov brilliant taqinçoq sovğa qilgandek xursand böldik. Şunça yöl bosib, omborga yetib borgaç esa, ular menga qönğiroq qilişdi, oksigenatorlar berilmaganini aytişdi.
Men avval boşqarmadagilarga qönğiroq qildim, foydasi bölmadi, şundan keyingina boşliq bilan gaplaşdim. Uning javobini eşitganimdan keyin, blogerga murojaat qildim. U mendan: “Buning oqibati nima bölişini bilasizmi?” deb söradi. Men uçun esa bemorlarning hayoti qadrliroq edi, lavozim emas. Lavozim bugun bor, ertaga – yöq.
Telefonim qönğiroqlarlarni avtomatik tarzda yozar edi, ammo bir yozib, bir yozmasdi. Xudoning irodasi ekan, aynan şu suhbat yozilib qolibdi.
Şundan keyin notinçliklar boşlandi. Karantin içida bölganimizga qaramasdan, tekşiruvlar kela boşladi. Karantin formasidagi şifokorlar kelib, jurnal yuritilişi, kasallik tarixi kabi narslarni tekşirib yurişdi. Biz jonlantiriş bölimidagi kasallar bilan iş olib borganda, reanimatologimiz yöq bölgani uçun, juda köp yozuvlar yuritib borardik.
— Siz bilan birinçi telefon suhbatimizni eslayman, siz holatni ommaviy axborot vositasi orqali yoritişni söradingiz. Nima majbur qildi?
— Ilojsizlik. Yopiq eşiklarni taqillatayotgandek edim. Sizlarga murojaat etişimdan bir kun oldin bemorlarimizni Çirçiqda yangi oçilgan boşqa muassasaga olib boriş uçun tez yordam maşinasi keldi. Köçirilgan birinçi bemor halok bölgan... Qanday ma’no bor edi bizning bemorlarimizni köçirişda?.. Ustiga ustak Çirçiqda tez yordam maşinalari jihozlanmagan edi. Holbuki bu pandemiya boşlanişi emas edi – 4-5 oy içida tayyorgarlik köriş mumkin edi.
Şuni aytiş kerakki, hamma kerakli uskunalar aslida kelar edi. Men öz közim bilan körganman, omborlarda hamma narsa bor edi, Toşkentdan, ya’ni respublikadan jönatilardi. Ammo örta böğim ularni faqat öziga yoqqanlarga berardi, öziga yoqmaganlarga – yöq.
— Yordam sörab ommaviy axborot vositalari orqali, ehtimol jamiyatga, ehtimol rahbariyatga murojaat qilayotganingizda, keyin nima bölişini tasavvur etganmidingiz?
— Meni eşitişadi deb öylagan edim. Qamab qöyişlari tuşimga ham kirgani yöq. Nari borsa lavozimimdan çetlatişlarini öylagandim. Barça muassasalar yopilgan, heç kimga murojaat qiliş iloji yöq edi, soğliqni saqlaş vaziri ham kasal edi va men ommaviy axborot vositalari orqali holatni yetkazişga qaror qildim.
Viloyat soğliqni saqlaş muassasasi rahbariyati bilan oramizda moliyalaştiriş masalalarida ziddiyatlar pandemiyadan oldin ham bölgan. Buni men sud jarayoni davomida ham aytganman. Masalan, viloyat yuqumli kasalliklar şifoxonasini ta’mirlaş uçun ajratilgan 10 milliard söm qanday qilib Olmaliqdagi 30 dona yotoq örniga ega bölgan bölimni ta’mirlaşga “yöl olgani” haqida.
— Keyin özingiz kasal bölib qoldingiz.
— Ha, tinimsiz mehnat qiliş immun tizimini kuçsizlantiradi. Kasallikdan qoçib bölmasdi – bemorlar bilan muloqotda edik. Bizning formalarimiz çet eldagiday emas edi – havoni taşqariga çiqarib yubormasdi.
— Yaxşi tuzalmasdan, kasalxonadan çiqişga majbur böldingiz.
— Tergovçi tufayli majbur bölgandim. Tergovçi meni hibsga olgani kelişganini aytdi. Keyin bilsam, hibsga olgani emas, söroq qiliş uçun Özekspomarkazga kelgan, ammo harbiy komendatura kiritmagan.
250 millionni özlaştirişda, bir insonning ölimiga sabab bölişda ayblanayotganimni bilib, özimni oqlaş uçun şifoxonadan çiqib ketişga majbur böldim.
— Keyin sizni hibsga olişdi. Öşa onlarni eslay olasizmi?
— Bu kun bir umrga esimda qoldi. Butun Çirçiq böyiça suv bölmagan edi. Bu Çirçiqda köp bölib turadi. Şifoxonadan çiqib, özimni yaxşi holga keltirmoqçi böldim – heç bir ayol, nafaqat prokuror oldida, har qanday odam oldida noqulay ahvolda körinişni xohlamaydi. Tergovçiga qönğiroq qilib, özimga qaraşim uçun bir kun berişini söradim. Keyin tekşiruvlarda birga iştirok etişimni aytdim. Salonga bordim. Yaşirinmoqçi emasdim aslo – salon manzilini özim bergandim unga. 20 taça xodim kelişdi salonga, meni hibsga oliş uçun, xuddi terroristni tutişga kelgandek. Yaxşiyam yonimda singlim bor edi. Soğliğimdan xavotir olib, Buxorodan çaqirtirgan edim uni. U bölmaganda meni qayerga olib ketişganini ham heç kim bilmagan bölardi.
Bir marta qönğiroq qilişga ruxsat berişdi. Bundan foydalanib, turmuş örtoğimga qönğiroq qildim, ammo telefoni öçiq edi. Ikkinçi marta qönğiroq qilişga imkon berişmadi.
— Pandemiya paytida yuqumli kasalliklar böyiça mutaxassis tergov izolyatorida... Bu kunlarni esga olsangiz.
— U kunlarni unutişga harakat qildim. Ammo buni unutib bölmaydi.
— Köplab insonlar halok bölayotgan davrda...
— Demak,men davolab qutqarib qolişim mumkin bölgan odamlarning hayotidan köra meni yöldan olib taşlaş muhimroq bölgan. Töğrisini aytsam, birinçi kun unçalik qörquv bölmadi, şunçaki qörqitib, bugun-erta qöyib yuborişadi deb öylagan edim. Ammo keyinçalik, heç nima yemay qöydim, çunki meni zaharlaşlaridan qörqdim.
Sud hibsga oliş çorasini kuçda qoldirdi. Umidim apellyatsiya sudida edi. Unga tayyorlanişni boşladim. Kodekslarni olib kelişlarini iltimos qildim.
Keyin bilsam, taşqarida jamoatçilik norozilik bildirayotgan ekan. Özimni qölga oldim, bölgan voqealarni yodimda tiklab, yozar edim. Hukmni qölimga berişlari kerak edi, berişmadi.
— Izolyatordan çiqiş paytini eslang.
— Qöyib yuborişgan onlarni nazarda tutyapsizmi?
— Ha.
— Hammani sayrga olib çiqiş vaqti edi. Çiqqim kelmadi. Söng asosiy korpusga çaqirilganimni aytişdi. Kim çaqirdi, nima uçun çaqirdi? Advokatimmi deb sörasam, javob bermasdan, faqat tezlatişdi. Qöriqçilar bilan birga asosiy binoga şoşildim. Öşa payt Zangiota qamoqxonasi boşliği Majidov edi. “Kimga nima deb qöydingiz biz haqimizda?” dedi. Ularni heç kimga yomonlamaganimni aytdim. Söng “siz ozodsiz” dedi jilmayib. Baqirib yubordim, yiğladim. Rostdanmi deb söradim.
Albatta, bular gapirib berayotganimdek emasdi, hissiyotlar tölib toşgandi. Unutilmas lahza. Hamma men uçun xursand edi u yerda, hamma.
— Sud jarayoni haqida gapirib bersangiz.
— Oçiğini aytsam, birinçi kunlari sudya umid berdi. Bundan taşqari, Kun.uz hammasini omma uçun yoritib borayotgani uçun, adolat hukm surişiga işonar edim. Bu jinoiy işning xatolari sud jarayonida körinib borayotgandi.
Uyqusiz tunlarim davom etayotgandi: pandemiyada uxlamadim, davolaniş davrida uxlamadim, qamoqdagi uyqusiz tunlar, endi sud jarayonidagi uyqusizlik... Men jinoiy işning har bir betini örgandim. Jinoyat kodeksini ham, jinoyat-protsessual kodeksini ham. Yozuvlar tayyorladim. Men şunday öyladim: agar men – yurist bölmagan kişi kodekslarga yuzaki qaraboq xatolarni körayotgan bölsam, boşqalar xatolarni albatta köradi va men oqlanaman.
Törtinçi yo beşinçi sud majlisida hammasi çappasiga aylanayotganini tuşundim. Guvohlarga töğri savollar berişga imkon berilmas edi. Sudya meni pastga urişga harakat qilardi, meni hatto jinoiy işda aytilmagan narsalarda ayblamoqçi bölardi. Bu aniq körinib turardi. Videolar bor.
Tösatdan alohida xonada mantiya kiygan sudyaning guvohga körsatmalar berayotganini eşitib qoldim va lol qoldim. Sud jarayonida menga nisbatan ruhiy bosim qilişga harakatlar böldi. Sud videosini qayta-qayta körib bunga yanada işonç hosil qilyapman.
— Xatoliklar haqida gapiryapsizmi?
— Men buni xato deb aytmagan bölardim. Atay qilindi – sud jarayonida Jinoyat-protsessual kodeksi buzildi.
Faqat ikkita jiddiy holatni aytib bermoqçiman. Birinçisi – prokuratura va sud tomonidan qilingan qonunbuzarlik, balki kelişib qilingandir – sud jarayonida iqtisodiy masalalar böyiça ekspert sifatida oliy ma’lumoti bölmagan odam çaqirildi. Bu Jinoyat-protsessual kodeksida man etilgan. Bundan taşqari u sudlangan va jazosini olayotgan – erki çeklangan edi. JPK böyiça bu mumkin emas. Bu odam tergov jarayoniga ham, sud jarayoniga ham ekspert sifatida jalb qilindi.
Sudya buni bilmagan bölişi mumkin deyişingiz mumkin. Ammo biz bu “ekspert”ning körsatmalarini hisobga olmaslikni sörab iltimosnoma yozdik. Çunki öşa vaqtda u özi sudlanuvçi edi, Yangiyöl tumanida boş iqtisodçi bölib işlaşga umuman xaqqi ham yöq edi. Lekin sudya bizning iltimosnomamizni qabul qilmadi va hatto yozma ravişda ajrim yozib berdi, nega bu ekspertni qoldirganini izohlab. Kimdan söramasam, hamma bu JPKning juda qöpol buzilişi dedi.
Ikkinçi jiddiy qonunbuzarlik. Hukm öqilayotgan paytda sudya bir qator xususiy ajrimlar haqida gapirdi. Alaloqibat na hukmda, na protokolda bu xususiy ajrimlar bor. Demak, protokol qalbakilaştirilgan. Protokolda aytilgan gaplarning hammasi bölişi kerak. Xullas, hammamizni aldaşdi. Nega “hammamiz” deyapman, çunki sud jarayonini Kun.uz orqali hamma kuzatayotgan edi. Yuristlar ham. Bular şunçalik könikib qolişgan ekan qonunni buzişga. Xatolar ommaga ma’lum bölayotganidan ham qörqişmadi.
Biz advokat bilan haligaça talab qilib kelyapmiz, sud jarayoni tugamasdan turib, intervyu berib meni ayblab çiqqan, köp yolğonlar qilgan prokuror va birinçi sudni boşqargan, köp xatolar qilgan sudyaga nisbatan xizmat tekşiruvi ötkazişlarini sörab kelyapmiz. Ammo negadir talabimizga rad javobini berişyapti, “isbotlar yetarli emas”ligi vaji bilan. Jinoyat-protsessual kodeksini buziş yetarli emas ekan...
— Bölib ötgan bu voqealar yuzasidan umumiy fikrlaringiz. Pandemiyaning avjida, siz – ayol, şifokor, yana deng – infeksionist, köp bolali ona, ommaviy axborot vositasi orqali qilgan murojaatingiz – yordam söraganingiz, kamçiliklarni aytganingizdan söng, sizni hibsga olişyapti, sud qilişyapti.
— Biror kimni noörin ayblaşdan va kimdir bundan foydalanişidan qörqaman, lekin fikrimni aytaman. Pandemiya paytida tarozining bir pallasida odamlarning hayotini saqlab qoliş turgan bölsa, boşqa pallasida ajratilayotgan katta pullar turgan edi. Men esa bir viloyatda pullarni ömarişga xalaqit qildim. Tuşunyapsizmi?! Men öz ma’naviy ustunlarim bilan şakllanganman va meni özgartirib bölmaydi. Şu uçun xalaqit qildim ularga. Öta katta pullar turgan edi örtada.
Har bir viloyatda pandemiyaga qarşi guruhlar tuzilgan edi. Va ularga katta pul ajratilardi. Toşkent viloyatida tuzilgan guruhning içida bitta ham infeksionist yöq edi! Tuşunyapsizmi?! Çunki biz – infeksionistlar köp narsani bilamiz va xatolarni körsatişimiz mumkin edi. Bizni guruhlardan olib taşlaşdi. Siz menga pandemiyaning birinçi kunlari töğrisida söradingiz, öşa vaqtning özidayoq meni u guruhdan çiqarişgan edi.
Çunki çet elda ta’lim olayotgan talabalarni olib keliş uçun taşkillaştirilgan birinçi charter reyslar paytidayoq, ular Toşkent viloyatidagi sanatoriylarga joylaştirilayotgan paytdayoq norozilik bildirgandim, menga köp narsa yoqmagan edi u yerdagi. Bu ularga yoqmadi va meni guruhdan çiqarib taşlaşdi. Meni guruhga qaytarişlarini söradim, çunki biz – infeksionistlar bilamiz niqob va formalarni qança vaqtda almaştiriş kerakligi, çet eldan olib kelingan talabalarga qay tartibda qaraş lozimligini. Tibbiy talablar bajarilmayotgan edi.
Pandemiya davrida notöğri işlar köp böldi, kasallanganlar soni köpayib borişiga ham şu xatoliklarning hissasi bor. Vagonlarni töldirişga urinildimi-yey. Xullas, tarozining pul turgan pallasi oğir keldi...
— Hozir holat qanday?
— Dastlabki suddan keyin bizda apellyatsiya sudi bor edi. [2021 yil] 23 noyabrda apellyatsiya sudi hukmni öz kuçida qoldirdi, ammo 21 ta epizoddan 7 tasini qoldirdi. Men bunga rozi bölmadim va Oliy sudga murojaat qildim. [2022 yil] 15 avgust kuni Oliy sud apellyatsiya sudining qarorini bekor qildi, qayta körişga jönatdi.
Qaror bekor bölgani haqida xabar çiqqandan keyin ijtimoiy tarmoqlarda meni qoralaş kompaniyasi yana avj oldi. Bilmadim, sud idorasiga ta’sir qiliş uçunmi, yoki menga psixologik bosim ötkaziş uçunmi, men haqimda salbiy gaplarni birvarakayiga 22 ta katta guruhlarda yoza boşlaşdi. U yerda meni “sudyalarni sotib olgan” deb yozişdi.
— 22 ta guruhda deyapsizmi?
— 22 ta guruhda, bu – men körganlarim. 9 sentabrdan birdaniga boşlaşdi yozişni. Xabar çiqqandanoq. Menimça, buni oddiy odam qila olmaydi, çunki 22 ta guruh…
— Hozir qayerda işlayapsiz? Bolalarni qanday boqyapsiz?
— Inson papilloma virusi skriningi bilan boğliq loyihalarda işlayapman. Rasman şifokor sifatida işlamayapman. Mart oyida menga mehnat daftarçasini olib ketişim haqida xabarnoma keldi. Mehnat daftarçasini olganimda, u yerda oldingi sana bilan, orqavarotdan, ya’ni 14 dekabr kuni işdan buşatilganimni kördim. Mehnat daftarçamga vazir imzosi qöyilmagan buyruq ham solib qöyilgan edi. U yerda faqat muhr turibdi. Tabiiyki, şikoyat yozdim. Biroq mehnat vazirligi mening şikoyatimni qaytarib yuqumli kasalliklar şifoxonasiga yubordi...
Men apellyatsiya sudi Toşkent viloyatida qayta ötkazilişini istamayman. Çunki agar viloyat sudi raisiki hukm qonuniy kuçga kirmagan bir paytda hammaning oldida meni ayblagan bölsa, demak, Toşkent viloyatidagi sudlarga işonç qolmagan. Toşkent viloyat sudiga men işonmayman, sud Toşkent şahrida ötişini xohlayman.
