“Özbekistonda astronomiyani rivojlantirmoqçiman” – AQŞdagi 4 ta oliygohga 300 ming dollarlik grant yutgan qiz

“Qozoğistonga borib, imtihon topşiriş oson emas ekan, bunga ota-onamni köndiriş qiyin böldi”

Çet el universitetlariga kirişim uçun IELTS imtihoniga ham tayyorlanişim kerak edi. Biz tomonda bu böyiça mutaxassislar yöq, buning ustiga öş paytda pandemiya boşlangandi. Butun boşli Qöqonda SAT’dan ham dars beradigan öqituvçini topib bölmaydi, yaşayotgan joyimni aytmasa ham böladi. Menda öqib, tayyorlaniş uçun yetarliça resurslar yöq edi, şuning uçun You tube va Google’dan izlab IELTS va SAT imtihoniga özim tayyorlanişga majbur böldim. Internetdan manba qidirişga ham harakat qildim, xorijda öqiydigan talabalar bilan boğlanib, ulardan ham ma’lumot oldim. Undan keyin IELTS’ga imtihon topşirdim, yaxşi tayyorlanişga ulgurmagandim, şuning uçun 6,5 ball oldim.

Bu natija menga yomonroq ta’sir qildi, keyin SAT’dan qattiq tayyorlanişni boşladim. Özbekistonda SAT’dan imtihon topşiriş mumkin bölgan 2 ta öquv markazi bor edi, hozir endi 4 ta böldi. Ular tölib qolganidan keyin Qozoğistonga borib topşiriş mumkin edi xolos. Ayni şu yönalişda mutaxassis Hasanxöja Muhammad Sodiq degan ustoz bor, mana şu odam har safar imtihon topşiruvçilarni Qozoğistonga olib-borib keladi. Şu odamning Telegram-kanalini kuzatayotganimda şunday e’lonni körib qoldim, keyin zudlik bilan röyxatga qöşiliş uçun sörov jönatdim. Tölovini qildik va barça boriş-keliş, transportlar, ovqatlanişni taşkil qilib berişdi.

Qozoğistonga borib, SAT’dan imtihon topşiriş oson emas ekan, bunga ota-onamni köndiriş qiyin böldi. Röyxatdan ötganimdan keyin ham uydagilarimga qöşni davlatga borişimni aytmagandim, ular meni Toşkentga borib keladi deb öylaşayotgandi. Keyin sekin-asta vaziyatni tuşuntirdim, şunda öqituvçining oldiga yetib borgunimça ota-onam kuzatib qöyişdi.

Imtihonga kirib çiqdim ham, jami 1600 balldan 1230 ballni töpladim. Bu – yaxşi natija edi. Menimça, maktabda matematika yaxşi örgatilgani va onlayn darslarni kuzatganim uçun SAT’dan eng yuqori ballni aynan matematikadan oldim. Aslida ingliz tili fanidan ham yaxşigina şuğullangandim, ammo matematikadan olgan bilimim juda katta yordam berdi, deb öylayman.

“Bizda qişloq şaroiti bölgani uçun vaqtimizni juda köp öqişga sarflaş qiyin”

Uy yumuşlaridan taşqari, dars qilişga yozda issiq, qişda esa sovuq xalal berar edi. Imtihon, hujjat topşiriş muddatlari yaqinlaşgani sari odam qattiqroq tayyorlanişni boşlarkan, keçasi uxlamasdan bölsa-da, dars qilardim. Keçki soat 8:10 larda uxlab, yarim tundan keyin soat 2 larda turib, bomdodgaça dars qilardim. Çunki keçki 2 dan keyin menga uyqu kelmaydi, avtomatik uyğonaveraman, miyamda “brainstorming” boşlanadi. Bomdod namozidan söng, darslarimni tuşgaça davom ettiraveraman. Dars qilişni ham yarim-yarim soatdan ingliz tili va matematikaga ajratganman, şunga qarab örganaman. Undan keyingi vaqtimni uy işlariga sarflayman. Bizda qişloq şaroiti bölgani uçun vaqtimizni juda köp öqişga sarflaş qiyin.

Ta’tilda ham vaqtimni köproq dars qilişga ketkazişim kerak edi, vaqtida dugonalarim aylanişga, köngilxuşlik uçun sayrga taklif qilişardi. Bu narsalar bölişi kerak, ammo takliflarni asosan rad etişimga töğri kelgan. Bunday vaqtda çeklanişga majbur bölganman. Hatto, uyimga çiqib, sörab kelganlarga: “meni yöq deb yuboringlar”, der edim. Çet el OTMga kiriş uçun qişloqda umuman “yöq bölib qolişga” majbur bölganman.

Xorij universitetlariga öqişga kiriş uçun tayyorgarlikni oldinroq boşlaş kerak ekan. Aytaylik, 7-8-sinflardan. Çunki bunda abituriyentning IELTS, SAT sertifikatlaridan taşqari, maktablardagi baholar, yutuqlar, tanlovlarga qatnaşgani, uning faolligi, xalqaro klublarga a’zoligi ham muhim ahamiyatga ega.

“Maqsadim – Özbekistonda astronomiyani rivojlantiriş”

Töğrisini aytsam, boşida menda xorijga topşiriş fikri umuman yöq edi. Özbekiston davlat jahon tillari yoki Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetlariga kiraman deb yurgandim. 9-sinfgaça şu xayol bilan öqib yuraverdim. Şu sinflardan boşlab astronomiyaga qiziqa boşladim. Bilasiz, Özbekistonda bu yönalişda OTM ham yöq. Keyin astronomiya va şu yönalişdagi oliygohlar qayerda borligini internetdan qidirdim. Öşanda You tubeʼda Harvard universiteti haqidagi, öquv binosi içida olingan videoni körib qoldim. Menda AQŞdagi universitetlarda öqişga qiziqiş paydo böla boşladi. Özim geografiya fanidan olimpiadalarga çiqib yuraman, Amerikani geografik tomondan ham örgandim. Oliygohlari bilan tanişib çiqdim. Menga Amerikada öqiş qandaydir qulayroq tuyuldi. Şuning uçun aynan astronomiya yönalişi uçun u yerga ham hujjat topşirdim. Bu universitetlardan taşqari, TOP oliygohlarga “regular deicison deadline”(bu – xorij universitetlariga 1 yanvarda hujjat topşirib, qabul qilingan yoki aksiligini martning oxiri aprelning boşida biliş mumkin bölgan muddat)ga topşirdim, yana 30 taça universitetlardan javoblarni kutyapman, ular orasida boşqa davlatlarning OTMlari ham bor. Hamma javoblarni olgaç, universitet mavqeyi va bergan grantiga qarab vizani olib, öqişga ketaman.

Avvaliga bu qarorimni eşitgan ota-onam öylanib, “qiz bolaning özini jönatiş töğrimi yoki yöq?” – deyişdi, lekin keyin şu 4 ta universitetlar qabul qilganini eşitib, odamlar menga işonayotganini körgaç “mayli, qizim, harakatingni qilaver, bu yerdan pulning harakatini qilib, özing xohlagan universitetingga kirganingdan söng ruxsatni beraveramiz”, deyişyapti. Yaxşi universitetga kirib, işonçlarini oqlasam, albatta, jönatişadi.

Hozirça astronomiya yönalişida qaysi kasb egasi bölişimni hal qilganimça yöq, çunki xorijga borgaç kompyuter texnologiyasida ham öqişni niyat qilganman. Lekin aniq bir maqsadim bor, bu – Özbekistonga qaytib kelib, astronomiyani rivojlantiriş va ilm-fan, tadqiqotlar bilan şuğullaniş uçun observatoriyalar quriş.

Dilşoda Şomirzayeva suhbatlaşdi.