Kimyoviy kastratsiya, oçiq reyestr va uzoq yillik qamoq: Xorijda pedofillar qanday jazolanadi?
|01:02 / 03.02.2023104 0266 min
Toşkentda 12 yaşar qizning vahşiylarça öldirilişi jamoatçilikni larzaga keltirdi. Jinoyatçiga qat’iy jazo beriş haqida hamma gapirayotgan bir paytda, qonunçilik haqida öylamasdan iloj yöq. Afsuski, Özbekiston qonunçiligi pedofil jinoyatçilarga nisbatan ança mehribon.
31 yanvar kuni Toşkentning Yangihayot tumanida 12 yoşli qizning murdasi zörlik va qotillik alomatlari bilan topildi. Ötgan yozda marhuma qizaloqning uyida yollanma işçi bölib işlagan 29 yoşli erkak gumonlanuvçi sifatida qölga olindi.
Ijtimoiy tarmoqlarda qotil-pedofilga qat’iy jazo berilişini talab qilişmoqda. Jamoatçilik bunday şaxslarga nisbatan jazo çoralari kuçaytirilişi lozimligini ta’kidlab bong uryapti. Özbekiston qonunçiligida bunday şaxslarga nisbatan qanday jazo çoralari bor?
Quyida Özbekiston Jinoyat kodeksining 129-moddasidan iqtibos:
16 yoşga tölmagan şaxsga nisbatan uyatsiz-buzuq harakatlar qiliş:
Şaxsning 16 yoşga tölmagani aybdorga ayon bölgan holda, unga nisbatan zörlik işlatmay uyatsiz-buzuq harakatlar sodir etiş – 360 soatgaça majburiy jamoat işlari yoki 1 yildan 2 yilgaça axloq tuzatiş işlari yoxud 1 yildan 2 yilgaça ozodlikni çeklaş yoki 1 yildan 2 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Öşa harakatlar zörlik işlatib yoki qörqitib sodir etilgan bölsa, 2 yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki 2 yildan 5 yilgaça ozodlikni çeklaş yoxud 2 yildan 5 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Kodeksning 118-moddasi:
Nomusga tegiş:
Şaxsning 18 yoşga tölmaganligi aybdorga ayon bölgan holda / yaqin qarindoşga nisbatan / öta xavfli retsidivist tomonidan sodir etilgan bölsa / oğir oqibatlarga olib kelgan bölsa, 10 yildan 15 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
14 yoşga tölmaganligi aybdorga ayon bölgan şaxsning nomusiga tegiş 15 yildan 20 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş bilan jazolanadi.
Mavzuga oid
11 yanvar kuni Adliya vazirligi ayollar va bolalar zöravonligiga qarşi çoralarni kuçaytiriş maqsadida Senat huzuridagi işçi guruh tomonidan işlab çiqilgan qonun loyihasini e’lon qilgan edi. Ammo loyiha yaratuvçilari unda eng kerakli jazo çoralari, xususan voyaga yetmaganlarga nisbatan zöravonlik uçun jazoni kuçaytiriş yuzasidan kiritilgan bandlar “kesib” taşlanganini
Qayd etilişiça, Senat huzuridagi işçi guruh tomonidan voyaga yetmaganlarga qarşi jinsiy jinoyat sodir etgan şaxslarni lavozimlarni egallaş va voyaga yetmaganlar bilan boğliq har qanday faoliyat bilan şuğullaniş huquqidan umrbod mahrum qiliş taklif qilingan. Ammo muhokamadagi loyihada bu taklif olib taşlangan. Bu bilan esa yangilanayotgan qonunda bolalar zöravonligiga qarşi jazo çoralarini qat’iylaştirişda deyarli katta özgariş bölmaydi.
Foto: Profimedia
Dunyo tajribasida pedofiliyaga jazo qanday?
Qozoğistonda 2016 yilda imzolangan “Bolalar huquqlarini himoya qiliş töğrisida”gi qonunga köra, qöşni davlatda pedofillarga nisbatan kimyoviy kastratsiya şaklida keskin jazo çorasi qöllaşga ruxsat berildi. Bu haqda mamlakatning sobiq prezidenti Nursulton Nazarboyev öz rasmiy sahifasida e’lon qilgan edi.Bu jinoyatni sodir etganlar esa Qozoğiston Jinoyat kodeksining 50-moddasiga binoan umrbod ozodlikdan mahrum qilinişi belgilangan.
Ukrainada bunday jinoyat uçun 7 yildan 15 yilgaça (amnistiyasiz) qamoq jazosi beriladi. Pedofillarning oçiq reyestri yuritiladi va majburiy kimyoviy kastratsiya qilinadi. Voyaga yetmaganlarga nisbatan jinsiy zöravonlik qilganlar ustidan umrbod ma’muriy nazorat örnatilgan.
Polşada ham pedofillarning oçiq reyestri bor. Ular muntazam kuzatuvda böladi. Ularning röyxati rasmlari bilan içki işlar organlari, maktablar, boğçalar, oromgohlar – umuman bolalar bilan işlaydigan har bir taşkilotda mavjud. Bu yurtda ham şunday jinoyatni sodir etganlar kastratsiya va 15 yildan 20 yilgaça qamoqqa mahkum qilinadi.
Amerikada pedofillarga kimyoviy va majburiy kastratsiya qilinadi. Voyaga yetmaganlarga nisbatan jinsiy zöravonlik uçun qamoq jazosini ötab çiqqan şaxslar suratlari va ma’lumotlari internetdagi milliy ma’lumotlar bazasida oçiq e’lon qilinadi. Ularga bolalar bilan işlaydigan taşkilotlar, hududlar yaqiniga boriş taqiqlanadi. Maxsus poçta röyxati orqali barça ota-onalarga bundaylarning yaşaş manzili taqdim etiladi.
Rossiyada pedofillar hatto umrbod qamoq jazosiga hukm qilinişi mumkin. Bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlik sodir etilganda 4 yildan 20 yilgaça qamoq va majburiy kastratsiya joriy etilgan. 2018 yildan boşlab esa bu jinoyat uçun umrbod qamoq jazosi qöllaniş qonunga kiritildi.
Germaniyada bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlik ölim bilan yakun topganda qotilga umrbod qamoq jazosi beriladi. Jinoyat turiga qarab 6 oydan 10 yilgaça ozodlikdan mahrum qiliş mumkin. Germaniyada bunday odamlar ruhiy xasta hisoblanadi va ularga majburiy davo çoralari qöllanadi. Şu bilan birga, ixtiyoriy jarrohlik kastratsiyasi qilinadi.
Şuningdek, Xitoy, Yaqin Şarq, Afrika, Lotin Amerikasi, Eron, Janubiy Koreya va Saudiya Arabistonida bolalarni zörlaganlik uçun ölim jazosi bor.
Dunyo tajribasida köriş mumkinki, köplab rivojlangan mamlakatlar qonunlarida bolalarga nisbatan jinsiy zöravonlikni ayovsiz jazolaş yölga qöyilgan. Bu toifadagi şaxslar röyxati, barça ma’lumotlari oçiq saqlanadi. Hattoki ota-onalarga ularning yaşaş manzillarigaça taqdim etiladi.
12 yoşli qiz zöravonlik qurboniga aylanişi bizda ham bunday jinoyatga qat’iy va muqarrar jazo kerakligini körsatdi.
Yangilanayotgan qonun loyihasida bu borada aniq körsatmalar berilişi, heç qanday böşliqlar bölmasligi kerak.
Aks holda bolalarimiz xavfsizligiga tahdidlar saqlanib qolaveradi.
