Andijonda tadbirkorlar, Navoiyda esa aholi quyoş paneli örnatişga majburlanmoqda

Uçinçidan, nega aynan bitta örnatib beruvçi tiqiştirilyapti? Oldin şunaqa xizmat körsatuvçi tadbirkorlik sub’yektlarini köpaytirib qöyiş kerak, narx va sifat masalasida tanlaş imkoniyati bölsin.

Törtinçidan, 2 kunda degan talab butkul notöğri. Oldin namuna sifatida 3-4 xonadonga qöyib, uning samarasini isbotlab beringlar odamlarga. Eng töğri tuşuntiriş şunaqa böladi, odamlar közi bilan körsa işonadi. Birdaniga borib, topşiriq böldi, kredit olasiz va tomga quyoş paneli örnatasiz, deyiş notöğri.

Beşinçidan, oddiy odamda ham hisob-kitob böladi: 25 mln söm atrofida kredit beramiz deyapti, uning foizi ham bor. Xöp, öşa 25 mln sömlik quyoş paneli qança elektr energiya bera oladi? U yetkazib bergan elektr energiyasi bilan qança uy jihozlarini işlatsa böladi? Kafolat muddati qança?

Tovuqni ham boyib ketasizlar deb sotişgandi, özlari boyib ketdi...»

“Hokimlar öz uyiga örnatib, sinovdan ötkazişsin”

Jurnalistning postiga köplab kuzatuvçilar bu notöğri talab ekani haqida izoh qoldirgan.

“Avvalo hokim va hokim örinbosarlari, bank boşliqlari öz uyiga örnatib, sinovdan ötkazişsin. Keyin xalqqa narxni şişirmasdan, çöntak firmalari orqali emas, bozor iqtisodiyotiga mos raqobatda, keng tanlov orqali özi narxida 2 yil bölib tölaş imkoniyati bilan bersin. Kreditga qöy yoki tovuq olib, boridan ham ayrilganlardan xulosa qiliş kerak”, — deya yozgan Jamşid Mamliyev ismli fuqaro.

Yana bir fuqaro Şokir Hamrayev esa bu samarasiz proyekt ekanini bildirgan:

“Men bu maynavozçilikka qarşiman. Bu quyoş energiyasi işlamaydigan proyekt. Kuz-qiş mavsumlarida, elektr energiyasiga talab ortgan vaqtda odatiy yetkazib beriş quvvati tuşib ketadi. Özini özi oqlaş muddati 5-7 yilgaça. Quyoş energiyasi şunçaki marketing, uni faqat qişin-yozin quyoş çiqadigan iqlimli joylarga örnatsa arziydi. Xullas, bunga aldanmang, şunçaki qarz bölib qolasiz”.

Aholiga oliş majburlanayotgan narx qimmat

Kun.uz manbasiga köra, Navoiyda aholiga 5 yil muddatga 15 foizlik kredit asosida 1,6 KWʼlik quyoş panellari 19 mln sömga, 2,2 KWʼlik quyoş panellari esa 27 mln sömga majbur qilinmoqda.

 «Tumandagi barça maktab direktorlari xalq ta’limi bölimiga çaqirilib, mudir örinbosari iştirokida yiğiliş ötkazildi. Unda direktorlarga öz maktabida quyoş panellarini tarğib qiliş topşiriği berildi. Aksariyat direktorlar qöl ostida işlayotgan öqituvçilarga quyoş panellarini tarğib qilmasligini aytib, e’tiroz bildirdi. Çunki uning samaradorligiga heç kim işonmayapti, savollar bisyor», — deydi Kun.uz bilan suhbatlaşgan Karmana tumanidagi maktab direktorlaridan biri.

Kun.uz ixtiyoriga kelib tuşgan ma’lumotlarga köra, bu kabi «tarğibot» viloyatning Navbahor, Xatirçi tumanlarida ham kuzatilgan.

Quyoş panellari aholi uçun samaralimi?

Quyoş panellarining akkumulyator bilan işlaydigan hamda tarmoq elektrostansiyasi turlari bor. Akkumulyator bilan işlaydigan quyoş elektr stansiyalari zaxirada quyoşdan yiğgan energiyasini saqlab turadi va sutkaning istalgan vaqtida undan foydalaniş mumkin böladi. Tarmoq elektrostansiyasida esa faqat quyoş panellari va invertorlar böladi. Ya’ni quyoş panellaridan olingan energiyani invertor kunning yoruğ vaqtida iste’molçiga töğridan töğri yetkazib berişi mumkin.

Energetika vazirligi huzuridagi Budjetdan taşqari tarmoqlararo energiyani tejaş jamğarmasi tomonidan maxsus platforma yaratilgan. Bu platformada tadbirkorlik sub’yektlari quyoş panellari va quyoş suv isitkiçlarini sotişi, iste’molçilar esa mahsulotlar turlari bilan tanişişlari, sotib olişlari mumkin.

Mazkur platformada hozirgi kunda 3 kVtlik quyoş elektr stansiyasi 36 oyga foizsiz bölib tölaş imkoniyati yaratilgan holda 32,7 mln sömga (kompensatsiya çegirilgandagi narxi 26,7 mln söm) taklif etilyapti.

“Sutdan oğzi kuygan qatiqni ham puflab içadi”

Andijon viloyatiga taşrifi çoğida Şavkat Mirziyoyev quyoş energiyasidan foydalaniş uçun jozibador tizim yaratilişi haqida gapirgandi. Ya’ni uyga quyoş paneli örnatilsa, ehtiyojdan ortib qolgan elektrni 1 ming sömdan davlatga sotiş mumkin böladi.

Davlat rahbarining uşbu taşabbusi joylarda notöğri talqin qilinib, ijrosini majburlov yöli bilan amalga oşiriş boşlab yuborildi. Oçko olişga örgangan hokimlar bu işlari bilan ham prezidentning köziga çöp suqayotganlarini, şuning atrofida otiladigan har qanday toş aynan prezidentga borib tegişini nahot öylamaydilar?

Issiqxona, tovuq kabi masalalarda «oğzi kuygan» odamlar bu safar «qatiqni puflab içişi» aniq. Ammo e’tirozlarga qaramasdan, quyoş panellarini örnatişga majburlaş tadbirkorlar yoki aholini iqtisodiy tomondan faqatgina qiyin ahvolda qoldirişi mumkin.