AQSh Xitoy Rossiyaga kamikadze dronlar yetkazib berishga tayyorligidan xavfsiramoqda

AQSh prezidenti Jo Bayden 24 fevral kuni ABC telekanaliga bergan intervyusida Xitoy Rossiyaga harbiy qurollar yetkazib berishini «kutmayotgani»ni aytdi, ammo agar baribir bu sodir  bo‘ladigan bo‘lsa, Vashington tomonidan «javob» qaytarilishini va’da qildi. «Biz bu chegarani kesib o‘tganlarning har biriga jiddiy sanksiyalar qo‘llaymiz», — dedi Bayden.

Jurnalistning savoli Kreml Pekin bilan Rossiya armiyasi uchun kamikadze dronlar yetkazib berish masalasida muzokaralar boshlagani to‘g‘risidagi xabarlar fonida berilgan. Britaniya razvedkasi xabariga ko‘ra, Rossiyada Eron tomonidan ishlab chiqarilgan uchuvchisiz uchish qurilmalari zaxiralari tugab bormoqda. Razvedka 15 fevral kunidan keyin Rossiya Ukrainada dronlar orqali hujum qilgani to‘g‘risida xabarlar kelmayotganiga asoslanib shunday xulosaga kelgan.

19 fevral kuni AQSh davlat kotibi Entoni Blinken NBC telekanaliga bergan intervyusida Myunxen konferensiyasi doirasida XXR diplomatiyasi rahbari Van I bilan uchrashuv chog‘ida Xitoyning Rossiyaga qurol yetkazib berishi mumkinligi bo‘yicha masalani ko‘targanini aytgan. Xitoy tomoni bu intervyudan keyin amerikalik diplomatlarni «dezinformatsiya tarqatish»da aybladi.

Bir necha kun o‘tib Politico nashri AQSh Pekinga birgalikda bosim o‘tkazish maqsadida ittifoqchilar bilan Xitoyning Rossiyaga ehtimoliy yordami bo‘yicha ma’lumot almashgani haqida xabar berdi. Keyinroq nemislarning Der Spiegel jurnali gap 30 kilogrammdan 50 kilogrammgacha bo‘lgan jangovar kallakni olib yurishga qodir bo‘lgan ZT-180 kamikadze dronlari haqida ketayotgan bo‘lishi mumkinligini yozib chiqdi. Xabarda aytilishicha, Xitoy kompaniyasi bunday qurilmalarni Rossiya qo‘shinlariga aprel oyigacha yetkazib berishga rozi bo‘lgan. Keyingi qadam esa kerakli qismlar va texnologiyalar yetkazib berish bo‘lishi mumkin, bunday yordam evaziga RF o‘zi oyiga shu kabi 100 ta dron ishlab chiqarishi mumkin bo‘ladi. Bundan tashqari, Xitoydagi ishlab chiqaruvchi Su-27 samolyotlarini ta’mirlash uchun zarur bo‘lgan ehtiyot qismlar taqdim etishga tayyorligi aytilgan.

CNN Amerika razvedkasiga tayanib, Moskva va Pekin o‘rtasida muzokaralar kechayotganini tasdiqlagan va agar muvaffaqiyatga erishilsa, bu Ukrainadagi urushning borishiga ham, AQSh va Xitoy munosabatlariga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini qayd etgan. Shu vaqtga qadar xitoylik ishlab chiqaruvchilar Rossiya armiyasiga jihozlar, zirhli nimchalar va boshqa himoya vositalari yetkazib berish bilan cheklanayotgandi. Shu bilan birga, Der Spiegel nashri eslatishicha, Chansha shahridagi Kosmik texnologiyalar instituti Rossiya armiyasiga Ukraina pozitsiyalarining sun’iy yo‘ldosh orqali olingan tasvirlarini taqdim etishi aniq bo‘lgach, AQSh tomonidan unga sanksiyalar joriy etilgan.

CNN telekanaliga ko‘ra, Xitoyning yordami ayni vaqtda Rossiya «snaryad yetishmovchiligi»dan aziyat chekayotgan frontdagi vaziyatni jiddiy darajada o‘zgartirishi mumkin.

Rossiyaga XXRdan qurol yetkazib berilishi mumkinligi to‘g‘risidagi mish-mishlar Pekinda tayyorlangan va keng ko‘lamli bosqinga bir yil to‘lgan kunda e’lon qilingan, Rossiya-Ukraina mojarosini barqarorlashtirish bo‘yicha reja fonida faol muhokama qilina boshladi. Bu reja 12 punktni o‘z ichiga oladi, ular qatorida «bir tomonlama sanksiyalarni bekor qilish» talabi ham bor. The Wall Street Journal nashriga ko‘ra, Pekin bu punktni nafaqat Moskva bilan birdamligi uchun, balki Tayvanga hujum qilingan taqdirda G‘arb tomonidan o‘ziga ham shunday cheklov choralari qo‘llanishidan xavfsiragani uchun ham qo‘shgan. Nashr mualliflari taxmin qilishicha, Rossiyaga qurol-yarog‘ yetkazib berilishi Xitoyning G‘arb bilan aloqalari uzilishiga olib keladigan ochiq dushmanlik harakati o‘laroq baholanadi. Xitoy yetakchisi Si Jinping G‘arb tomonidan Ukrainani qo‘llab-quvvatlov darajasi pasayishini seza boshlasa, katta ehtimol bilan shunday qadam tashlashi mumkin.

Avvalroq The Wall Street Journal Amerika hukumati Xitoyning Rossiyaga qurol yetkazib berishining oldini olish uchun o‘z razvedka ma’lumotlarini ochiqlash imkoniyatini ko‘rib chiqayotgani to‘g‘risida xabar tarqatgandi.