OKMK Toshkentga Olmaliqdagi kondan katta hajmda chang kelayotganini rad etdi

Bloger Nikita Makarenko Telegram-kanalida tog‘-kon sanoatida ishlaydigan o‘quvchilaridan birining so‘zlari asosida Toshkentdagi changning asosiy sababi “Yoshlik I” koni ekani haqida yozdi.

“OKMK “Yoshlik I” konining yangi uchastkasida karer (ochiq usulda qazib olish) ishlarini boshlagan. U yerda har kuni portlatish ishlari olib borilmoqda. Bir necha yuz ming tonna tog‘ jinsi, asosan quruq loy va gips massasi havoga ko‘tariladi va bularning barchasi shamol bilan Toshkentga keladi”, – deya o‘z o‘quvchisining so‘zlarini keltirgan bloger.

Xabarda, pudratchilar bu vaziyatning oldini olish choralarini (filtrlar o‘rnatish, changga qarshi vositalar va boshqalar) taklif qilishgani, ammo OKMK bunga rozi bo‘lmagani, chunki buning uchun taxminan 150 mln dollar kerak bo‘lishi aytilgan.

Olmaliq kon-metallurgiya kombinati yuqorida keltirilgan fikrlarni rad etdi.

Rasmiy munosabatda aytilishicha, OKMK tomonidan “Yoshlik I” konida ustki qatlam ishlarini amalga oshirish va ruda qazib olish maqsadida burg‘ilash va portlatish ishlari me’yoriy talablarga muvofiq amalga oshirilmoqda.

“Shu bilan birga, kon ochish ishlari tog‘ jinslari, dioritlar va siyenito-dioritlar tub joylashuvlari, shuningdek rudalarni qazib olish uchun amalga oshirib boriladi. Shu o‘rinda ta’kidlab o‘tish zarurki, tub jinslarining qattiqligi Protodyakonov shkalasi koeffitsiyenti bo‘yicha kon maydonida IX dan XIV gachani tashkil qiladi.

Yer tuproq (loysimon) jinslarini qazib olishda burg‘ilash va portlatish ishlari olib borilmaydi, faqat tog‘ jinslarining ekskavatsiyasi olib boriladi. Kon maydonida gips jinslari yo‘q, changni bostirish uchun tosh massasiga suv sepish ishlari tashkil etilgan”, – deyiladi rasmiy axborotda.

Ma’lum qilinishicha,  “O‘zbekiston Respublikasining aholi yashaydigan hududlarida atmosfera havosini muhofaza qilishning sanitariya normalari va qoidalari”, “Rangli metallarni qazib olish uchun chiqindi to‘plash omborlari va shlamyig‘gichlar” nizomlariga muvofiq, 500 metrlik sanitariya muhofazasi zonasiga rioya qilinishi ta’minlangan.

“Yoshlik I” koni bo‘yicha shamol esishiga to‘xtaladigan bo‘lsak, “Yoshlik I” koni Olmaliqning janubiy qismida, Toshkent shahridan 61,4 km masofada (azimut yo‘nalishi 333 gradus), undan shimolroqda joylashgan. Shamolning o‘rtacha yillik tezligi hududda 1,2 m/sekundga teng, uning ortib ketish ehtimoli 5% va 5 m/sekundgacha teng bo‘lishi mumkin.

Shamolning asosiy yo‘nalishi ustunligi sharqda (azimut 90 gradus) va janubiy-sharqda (azimut 120-135 gradus) ko‘rsatishi Toshkent shahri geografik jihatdan shamol esadigan hududda joylashmaganini isbotlaydi. Shuni ham ta’kidlash kerakki, konlarni o‘zlashtirish uchun loyihaoldi loyiha hujjatlarida ekologik xavflarning yuzaga kelishi va atrof-muhitga ta’siri oldini olish choralari hisobga olingan va bajarilayotgan ishlarning atrof-muhitga ta’sirining oldini oladigan choralar ko‘rilgan”, – deya qo‘shimcha qilgan OKMK rasmiy bayonotda.

Tabiat resurslari vazirligining Kun.uz'ga ma’lum qilishicha, vazirlik bu masalani o‘rganishni boshlagan. Rasmiy munosabat kutilmoqda.

“Ëshlik I” koni haqida

“Yoshlik I” konini o‘zlashtirish loyihasi 2017 yilda boshlangan. Prezidentning 2017 yil 1 martdagi qarorida loyiha qiymati 5 mlrd 122 mln dollar deb ko‘rsatilgan.

Konda misning yalpi zaxirasi 45 million tonnani, oltin zaxirasi esa 5 ming tonnadan ziyodga baholangan. Taqqoslash uchun, dunyodagi eng katta oltin koni – Navoiy viloyatidagi Muruntov konida oltin zaxiralari 3 ming tonna ekani hisoblangan.

“2020-2024 yillarda “Yoshlik I” konini o‘zlashtirish” investitsiya loyihasini amalga oshirish doirasida:

• mis-molibden rudalarini qazib olish va qayta ishlashni yillik 35,0 mln tonnadan 100,0 mln tonnaga;
• mahalliy xomashyo hisobidan ishlab chiqariladigan mis katodi hajmini 108,0 ming tonnadan 265,0 ming tonnaga;
• oltin ishlab chiqarishni 15,0 tonnadan 31,0 tonnaga;
• kumush ishlab chiqarishni 96,0 tonnadan 169,0 tonnaga ko‘paytirish nazarda tutilgan.

Prezident 2021 yilda “Yoshlik I” konini o‘zlashtirish loyihasi doirasidagi yangi quvvat – 3-mis boyitish fabrikasi qurilishiga tamal toshini qo‘ygan.

2021 yil aprelda “Ronesans Holding” (Turkiya) kompaniyasi va uning bo‘linmalari, tayyor holda topshirish (ERS) shartlarida 3-son mis boyitish fabrikasini qurish uchun bosh pudratchi sifatida “Renaissance Heavy Industries” MChJ (Rossiya) va “SFI Management Group” MChJ XKning “Yoshlik-1” konini o‘zlashtirish” investitsiya loyihasini amalga oshirishdagi ishtiroki to‘xtatilgan.

Prezident matbuot xizmatining 2021 yilda bergan ma’lumotlariga ko‘ra, “Yoshlik I” konining hududi 11 ming gektar. Zaxirasi ham shunga yarasha salmoqli – yiliga 65 million tonna ma’dan qazib olish quvvatiga ega. Bu konda oltin, mis, kumush, molibden, selen kabi 13 turdagi qimmatli va nodir metallar bor. OKMKdagi 3-mis boyitish fabrikasi ana shularni qayta ishlash uchun qurilmoqda.