Rossiyaning yangi raketa hujumlari taktikasi. U qançalik samarali?
|23:08 / 12.03.202344 1009 min
9 mart kuni Rossiya harbiylari Ukrainaga yana kuçli raketa hujumlari uyuştirdi. Ammo bu safar zarba nafaqat keng kölamli, balki köp darajali ham böldi. Zarbalar bir vaqtning özida turli raketalar orqali amalga oşirildi. Rossiya qurolli kuçlari tomonidan Ukraina hududini öqqa tutiş taktikasi yana qanday özgarişga uçraşi mumkin?
9 mart kuni keçqurun Ukraina osmonida uçgan sakkiz turdagi raketadan uçtasini Ukraina havo hujumidan mudofaa tizimi urib tuşira olmaydi. Gap X-47 «Kinjal», X-22 va yerdagi nişonlarga hujum qiliş uçun modifikatsiyalangan C-300 raketalari haqida bormoqda.
Ruslar bu safar ham, xuddi kuz va qişda bölgani kabi, Ukrainaning elektr tizimiga zarbalar berdi va X-31P kabi radarlarga qarşi raketalar yordamida Ukrainaning havo hujumidan mudofaa tizimini yöq qilişga harakat qildi.
Biroq, BBC News naşrining Ukraina hukumatidagi manbasi hujumdan bir neça kun oldin köpriklar va temiryöl liniyalari yangi yalpi hujumlar nişoniga aylanişi mumkinligi haqida allaqaçon ogohlantirgan edi.
Rossiyaliklarning 9 martga ötar keçasi urib tuşirilgan qanotli raketasi parçalari
Foto: CHERNIGOV REGION POLICE
Rossiya armiyasining qiş oylarida Ukrainani muzlatiş va zulmatda qoldiriş rejasi muvaffaqiyatsizlikka uçradi. Endi ular energetika tizimlaridan transportlarga hujumga qilişga ötişi mantiqan töğri böladi. Ma’lumki, Rossiya harbiylari uzoq vaqtdan beri Ukrainaga Ğarb qurollarini yetkazib beriş yöllarini kesib qöyişni orzu qiladi.
Boşqa tomondan, rus harbiylarining harakatlaridan mantiqiylikni topişga uriniş hozirgaça befoyda iş bölib qolmoqda.
«Negadir biz isitiş mavsumining tugaşi va ‘Ukrainani muzlatişʼ strategiyasini davom ettirişning aniq ma’nosizligi ‘raketalar uruşi’ga nuqta qöyadi deb hisoblagandik. Lekin aftidan bunday emas», deydi «Strategiya XXI» Ukraina global tadqiqotlar markazining xavfsizlik böyiça mutaxassisi Pavel Lakiyçuk.
Uning ta’kidlaşiça, buning sababi şunçaki Rossiya harbiy rahbariyati tafakkuridagi inersiya yoki oddiy nomuvofiqlik bölişi mumkin.
«Uşbu uruşda ruslar köpinça öz xatti-harakatlarining mantiqsizligini körsatdi. Şuning uçun, duşman energiya infratuzilmasini öqqa tutişdan transport infratuzilmasiga hujum qilişga ötişi yoki yöqligini taxmin qilişga urinişdan ma’no yöq», deya qöşimça qilgan Lakiyçuk.
Mavzuga oid
«Ukrainaning transport infratuzilmasiga 2022 yilning yoz va kuzida berilgan zarbalar bunday hujumlardan samaradorlik past bölişini körsatdi. Biroq, ruslar zarbalarni töxtatmadi», deydi Lakiyçuk BBC naşriga bergan intervyusida.
2022 yil aprel oyidan boşlab Rossiya armiyasi Dnestr daryosi körfazidagi köprikka önga yaqin raketa zarbalari berdi. Mahalliy hokimiyat öşa paytda köprik jiddiy şikastlangani va uni qayta tiklaşning imkoni yöqligini ma’lum qildi. 2023 yil fevral oyida ruslar yana şu köprikka hujum qildi — bu safar dengiz droni bilan.
Rossiya pabliklariga köra, Dnestr körfazidagi köprikka dengiz droni bilan zarba berilişi şunday körinişda edi
Krivoy Rog yaqinidagi Karaçunovskiy suv omborining 90 yillik töğonini buziş uçun ruslar yetti marta raketa zarbasi berişi kerak böldi. Şuningdek, rus qöşinlari yozda Çerkass yaqinidagi köprikni ham buzişga harakat qildi, ammo keyinçalik köprik orqali avtomobil va temiryöl aloqasi qayta tiklandi.
Öz navbatida, Ukraina qurolli kuçlariga Xerson yaqinidagi Antonov köprigini Rossiya kuçlari uçun yaroqsiz holga keltirişga bir neça hafta va AQŞ HIMARS tizimlarining bir neça zarbasi kerak böldi.
«Köpriklarni nişonga oliş qiyin. Raketalarga aniqlik yetişmaydi. Ular köprikning çetini zararlaydi, vantlarni uzadi, asosni teşib ötadi va nihoyat daryoda katta vayronkorlik sodir böladi», deya tuşuntiradi ukrainalik harbiy kuzatuvçi Kirill Danilçenko.
«Raketani bunday nişonga aniq uçiriş juda qiyin. Rossiya Federatsiyasida mavjud raketalar aniqligi bilan köprik tayançini uriş va yöq qiliş — bu şunçaki lotereya», deydi Danilçenko.
Rossiya keng kölamli uruşning bir yili davomida Ukrainadagi temiryöl aloqasini yöq qila olmadi. Moskva elektr tortiş podstansiyalariga zarba berişga urindi, biroq ukrainalik ta’mirlovçilar ança tez işladi, kuçli zarurat tuğilgan joylarda esa teplovozlardan foydalanildi.
«Biroq bu Rossiya harbiylari köpriklar va temiryöllarga yangi raketa hujumlarini amalga oşirmaydi, degani emas», deb hisoblaydi Pavel Lakiyçuk. 9 mart oqşomida körsatganidek, ular doimo öz hujumlariga yondaşuvni yaxşilaşga harakat qiladi.
Yangilangan taktika
«Sever» operativ qömondonligi Sumi oblastida urib tuşirilgan Shahed qoldiqlarini namoyiş etdi
«Yalpi raketa va havo hujumlari taktikasi qandaydir tarzda tubdan özgardi deyiş, menimça, notöğri: duşman turli qurollar bilan bir neça yönalişda vaqt va nişonlar muvofiqlaştirilgan qöşma zarbalarning taktik usullarini takomillaştirişda davom etmoqda», deya ta’kidlaydi Lakiyçuk.
Mutaxassisning ta’kidlaşiça, ruslar uşbu hujumga (9 mart kungi) sezilarli darajada tayyorgarlik körgan. Buni MiG-31K’ning («Kinjal» raketalari taşuvçisi) «öquv» parvozlari tez-tez ötkazilgani hamda Rossiya taktik va strategik aviatsiyasining raketalarni uçiriş bilan boğliq bölmagan boşqa harakatlari tasdiqlaydi.
Bu borada Ukrainaning turli mintaqalari ustida aniqlangan havo şarlarni ham qayd etiş mumkin, ularning maqsadi Ukraina havo hujumidan mudofaa tizimlarining joylaşuvini aniqlaş edi.
«Har xil turdagi raketalar: X-31P, X-59, X-22 va «Kinjal»larni «aralaş» qöllaşdan maqsad şuki, duşman bizning havo hujumidan mudofaa tizimimizning işini murakkalaştirmoqçi. Bu raketalar turli xususiyatlarga va turli uçiş xususiyatiga ega. Biroq asosiy qöllanayotgan qurollar bombarçimonçi samolyotlardan otilayotgan X-101, X-555 va «Kalibr» raketalari bölib qolmoqda. Ular esa duşman arsenalida tobora kamayib boryapti», deydi Lakiyçuk.
Rossiyada heç bölmaganda ba’zi turdagi raketalar zaxiralari tugab borayotgani mumkinligiga dalil sifatida, ularning Ukraina hududini yalpi öqqa tutiş amaliyotlari orasidagi vaqt ikki hafta va undan köproq muddatga çözilib borayotgani keltiriladi.
Boşqa tomondan esa, ruslar öz qanotli raketalar zaxirasini tugatgani haqidagi da’volar 2022 yil mart oyidan beri aytib kelinmoqda.
«Duşman uçun zaxiralar yoki işlab çiqariş hajmlari böyiça çeklovlar masalasi aslida aktual emas. Oltita «Kinjal» işlab çiqariş uçun Rossiya harbiy-sanoat kompleksiga 3-6 oy kerak böladi», deb yozadi Defense Express harbiy tahlilçisi Ivan Kiriçevskiy.
«Rossiya harbiy-sanoat kompleksi hali ham oyiga qirqtagaça X-101 va yigirmatagaça 3M-14 «Kalibr» raketalarni işlab çiqariş tezligini ta’minlay oladi. Masalan, ba’zi ma’lumotlarga köra, fevral oyida Rossiya Qora dengiz floti har birida 20 tadan «Kalibr» raketasi bölgan yanvar va fevral oyi partiyalarini bir oy içida qabul qildi» deya qöşimça qiladi u.
Şunday ekan, Rossiya qurolli kuçlari har bir yalpi hujumdan söng, öz raketa zaxiralarini juda tez bölmasa ham, qisqa vaqt içida töldirişga qodir.
Bunga qöşimça ravişda, Ukraina harbiy havo kuçlari qömondonligi matbuot kotibi Yuriy Ignat Rossiya armiyasining qanotlari bombalarini Ukraina uçun yangi tahdid deb atadi.
«Rossiya aviatsiyasi hozirda qanotli bombalarni uçirmoqda. Bu qanotlar bilan jihozlangan va önlab kilometr masofaga uçişga qodir aviabombalar. Bunday qurolga ega Rossiya samolyotlari Ukraina havo mudofaasi zonasiga kirişi şart emas», degan Ignat.
«Bu bombalar biz uçun yangi çaqiriqqa aylanmoqda. Çegaralarimiz yaqinida Rossiya samolyotlari paydo bölişining oldini oliş uçun uzoq masofali zenit-raketa komplekslari va zamonaviy qiruvçi samolyotlardan foydalanişimiz kerak», deya ogohlantirgan u.
«Rossiyaliklarning yangi taktikasi havo hujumidan mudofaa tizimlari işini murakkablaştirmoqda. Ammo bizda mavjud bölgan vositalar bilan urib tuşiriş mumkin bölgan raketalar, körib turganingizdek urib tuşirilmoqda. Va hatto bunday katta yalpi hujumda ham samaradorlik ança yuqori: 48 qanotli raketadan 34 tasi urib tuşirildi, şuningdek törtta «Shahed» droni ham yöq qilindi», degan Yuriy Ignat.
