Mudiraga qonun talablarini çetlab ötib, bolalar uyi oçişga kim yordam bergan?
|03:51 / 09.04.202346 0909 min
Kun.uz Xorazmdagi oilaviy bolalar uyida tarbiyalangan qizlarga nisbatan sodir etilgan jinsiy jinoyat tafsilotlarini örganişda davom etmoqda. Suriştiruvlarimiz davomida Urganç şahridagi 1-sonli oilaviy bolalar uyi amaldagi qonunçilikka zid ravişda oçilgani ma’lum böldi.
Hukumat qarori bilan tasdiqlangan “Oilaviy bolalar uylari töğrisida”gi nizomga köra, faqat er-xotinlargina oilaviy bolalar uyi taşkil etiş uçun ariza berişi, yetim hamda ota-ona qaramoğidan mahrum bölgan bolalarni tarbiyaga olişi mumkin. Biroq Yulduz Xudoyberganovani yaqindan taniganlarga köra, bolalar uyi taşkil etayotganda uning turmuş örtoği bölmagan.
Bundan taşqari, qonunçilikka köra oilaviy bolalar uyiga tarbiyalaş uçun köpi bilan 10 nafar bola beriladi. Urgançdagi holatda esa qöşmaçi ayolga 11 nafar bola berib yuborilgan.
Bu holatlar oilaviy bolalar uyi faoliyat yuritgan hududdagi mahalla raisining ham, qolaversa, bu yerda tarbiyalangan bolalar tahsil olgan maktab direktorining ham e’tiborini tortgan.
Şavkat Jumaniyozov, Yangi hayot mahallasi raisi / Foto: Kun.uz
Urganç şahridagi Yangihayot mahallasi raisi Şavkat Jumaniyozov bu haqda şunday deydi:
— Toşkentdagi mehribonlik uyi rahbarining intervyusini körib qoldim, u juda töğri gaplarni aytgan. Ya’ni oilaviy mehribonlik uylarini oçiş uçun tayyorgarlik köriş, rahbarlik qiladigan odamlarni öqitiş, nomzodni har tomonlama örganiş kerak, dedi.
Xorazmdagi şov-şuvga sabab bölgan voqeada özining oilasi bölmagan ayol bolalarga tutingan onalik qilgan. Yulduz bilan gaplaşganimda, uning nima iş qilgani, tajribasini söradim. Oldin şu tizimda işlaganman, deb aytdi u.
Menimça, hujjat işlarida taniş-bilişçilik bölgan. Viloyat adliya boşqarmasi sobiq boşliği yoki boşqa amaldorlar unga bu borada yordam bergan deb öylayapman. Hujjatlardagi töğri kelmaydigan joylarini töğrilagandir. Turmuş örtoği bölmasa, oilasi bölmasa, u qanday qilib bolalar uyi oçgan?
Oilaviy mehribonlik uyi oçmoqçi bölganlarni har tomonlama örganiş kerak. Qöşnilaridan söraş kerak, axloqini örganiş kerak. Öşa Yulduz boşqa joydan bölib turib, bu yerda mehribonlik uyi oçmoqçi ekaniga hayron qolganman men ham. Qandaydir tanişlari orqali kelgan, menimça. Özi hali yoş, tajribasiz odam qanday qilib bolalarga qaraşi mumkin, bilmadim.
Mavzuga oid
Farhod Rahmonov, Urganç şahridagi 16-maktab direktori / Foto: Kun.uz
Yulduz Xudoyberganova tomonidan oçilgan 1-sonli oilaviy bolalar uyi tarbiyalanuvçilari tahsil olgan 16-maktab direktori Farhod Rahmonov biz bilan suhbatda şunday dedi:
— Kimlar oilaviy mehribonlik uyi oçişi mumkin, degan savol qiziqtirib, nizom bilan tanişib çiqdim. Yulduz onalik qilişi uçun turmuş örtoği bölişi kerak ekan aslida, lekin uning eri yöq ekan. Qizlarni qanday yöllar bilan asrab olgani menga qoronği. Menimça, qanaqadir öyinlar bölgan bölsa kerak. Men şunday fikrga keldim.
Mahalla raisi sodir bölgan jirkanç voqealardan maktab direktori orqali xabar topgani, direktorga buni qizlar aytib berişganini ta’kidlaydi. Bu muassasa Najmiddin Kubro köçasida joylaşgan ikki qavatli uyda taşkil etilgan bölib, Yulduz Xudoyberganova boşqa fuqaroga tegişli turar joyni ijaraga olib, bu yerda oilaviy bolalar uyi faoliyatini yölga qöygan.
Voyaga yetmagan şaxslarga nisbatan jinoyat sodir etilişi ortidan Urganç şahridagi 1-sonli bolalar uyi yopiladi. Bu yerda tarbiyalangan bolalar qarindoşlariga vasiylikka beriladi yoki boşqa oilalarga tarbiyalaş uçun taqsimlanadi.
Urganç şahridagi 1-sonli oilaviy bolalar uyi joylaşgan, bugungi kunda heç kim yaşamayotgan ikki qavatli imorat / Foto: Kun.uz
“Sukut saqlama” loyihasi voyaga yetmagan qizlar bilan muntazam ravişda köngilxuşlik qilib kelgan davlat amaldorlari oilaviy bolalar uyiga homiylik qilib kelgani, qizlarga ust-boş va boşqa narsalar olib bergani uçun Yulduz Xudoyberganova öz qaramoğida bölgan 3 nafar qizni erkaklar bilan jinsiy aloqa qilişga majburlab kelgani haqida yozgandi. Bundan oilaviy bolalar uyiga davlat tomonidan ajratilgan pul yetmaganmikin degan tasavvur hosil bölişi mumkin. Aslida bunday emas.
Oilaviy bolalar uyini taşkil etgan fuqarolarga har oyda budjetdan pul ajratilib kelgan. Bunda tarbiyalanuvçining yaşaş xarajatlari uçun 7 yoşgaça bölgan bolalarga bazaviy hisoblaş miqdorining 5 baravari, 8 yoşdan 18 yoşgaça bölgan tarbiyalanuvçilarga esa bazaviy hisoblaş miqdorining 7 baravari miqdorida mablağ ajratiladi.
Bundan taşqari, oilaviy bolalar uyidagi har bir tarbiyalanuvçini parvariş qiliş uçun mehnatga haq tölaş eng kam miqdori 1 baravari miqdorida, nogironligi bölgan bolalar uçun esa 1,5 baravarida pul beriladi.
Urganç şahridagi Yangihayot mahallasi raisi Şavkat Jumaniyozovning aytişiça, saxovatpeşa odamlar yordamini 1-sonli oilaviy bolalar uyiga yönaltirib turgan.
“Boşida quvongandim şu yerda mehribonlik uyi bölayotganidan. Yordam berişimizni aytdim. Bolalar bilan tanişdim. Mahallamizdagi yordam beramiz degan odamlarni yönaltirib turdim. Odamlarimiz yordam berib turdi har tomonlama. Mahalladagi töy-tadbirlarda ham birinçi navbatda şu bolalarga oş yoki boşqa narsalar çiqarib yuborardik. Heç narsaga muhtoj bölişmagan. Oziq-ovqatdan umuman kamçilik bölmagan, ortiği bilan bölgan. Yulduzning özi köpayib ketdi deb aytgan. Kiyim-keçaklar ham, pul ham berib turardi odamlarimiz.
Bunday işlar bölayotgani heç kimning xayoliga kelmagan. Bir narsaga hayron qolaman: şunça şaroit yaratgan davlat, odamlar ham yordam bergan, lekin nima yetişmagan? Menimça, uning niyati şunday buzuq bölgan, nimadir yetişmasligidan, ehtiyojdan bölmagan bu işlar. Tadbirkor mahalladoşlarimiz nima kerak deb doim sörab turardi. Mahallaning obröyi deb quvonardim. Şu bolalarning ulğayganini körsak, derdim, lekin teskarisi bölib ketdi”, deydi Şavkat Jumaniyozov.
Milliy gvardiya Xorazm viloyati boşqarmasi boşliği örinbosari Xolmurod Qurbonov jinsiy tajovuz qurboni bölgan qizlar himoyaga olinganini bildirib, ularning keyingi taqdiri haqidagi ma’lumotlarni ham oçiqladi.
“Har xil holat bölişi mumkin, heç kim kafolat berolmaydi. Şuning uçun ham uç nafar qizimizning xavfsizligini ta’minlaş uçun töliq himoyamizga olganmiz.
Qizlardan biri OTMga qöşimga kvota asosida qabul qilingan va öqişini davom ettiryapti. Qolgan ikki nafari yaqinlariga vasiylikka berilgan”, deydi Milliy gvardiya mulozimi.
Urganç şahridagi 1-sonli oilaviy bolalar uyi joylaşgan ikki qavatli imoratning hovliga qaragan ayvoni / Foto: Kun.uz
“Sukut saqlama” loyihasiga köra, Yulduz Xudoyberganova tomonidan oçilgan oilaviy bolalar uyidagi 15, 16 va 17 yaşar qizlar 2021 yil may oyidan 2022 yil fevraligaça turli erkaklar bilan jinsiy aloqa qilişga majburlab kelgan.
Bu voqealar sodir böla boşlagan 2021 yilning may oyida Urganç şahridagi 1-sonli oilaviy bolalar uyi Xalq ta’limi vazirligi qaramoğida bölgan. Keyinçalik, 2021 yilning avgust oyidan prezidentning tegişli qarori bilan Milliy gvardiya qaramoğiga ötkazilgan.
Şundan söng Milliy gvardiyaning harbiy xizmatçi va xodimlari uşbu muassasaga biriktirilgan, ular har oyda kamida bir marta bolalarning turmuşi va tarbiyalaniş şaroitlarini kuzatib borişi kerak bölgan.
Biroq jinsiy jinoyatlar oilaviy bolalar Milliy gvardiya tasarrufiga ötganidan söng ham davom etganiga qaraganda, uşbu muassasaga biriktirilgan xodimlar zimmalaridagi vazifani lozim darajada bajarmaganini tuşuniş qiyin emas.
Urganç şahridagi 1-sonli oilaviy bolalar uyi joylaşgan turar joyning asosiy kiriş eşigi / Foto: Kun.uz
Ma’lum bölişiça, Urganç şahridagi 1-sonli oilaviy bolalar uyiga biriktirilgan, vazifasiga sovuqqonlik bilan qaragani ortidan voyaga yetmaganlarga nisbatan sodir etilayotgan jinoyat uzoq vaqt davom etişiga yöl qöyib bergan Milliy gvardiya xodimi tegişli tartibda intizomiy jazoga tortilgan. Biroq mas’ullar biz bilan suhbatda unga aynan qanday jazo berilganiga aniqlik kiritişmadi.
Jinoyat işini tergov qilgan tergovçilarga, sudda davlat ayblovçisi sifatida qatnaşgan prokurorga, voyaga yetmaganlar bilan muttasil jinsiy aloqa qilib kelgan davlat amaldorlariga nisbatan öta yumşoq jazo tayinlagan sudyaga nisbatan qator savollarimiz bor edi. Biroq Xorazmga xizmat safarimiz davomida mas’ullardan savollarimizga javob ololmadik.
Mas’ullar bizga har qança çap berişga, savollarimizdan qoçişga urinmasin, qora heç qaçon oq bölib qolmaydi yoxud nafsiga qul bölgan kimsalarning şahvoniy hirsi qurboni bölgan voyaga yetmagan qizlar onadan qayta tuğilib qolişmaydi. Şunday ekan, bu vaziyatda tergov va sud jarayonida yöl qöyilgan xatolarni tan oliş, aybdorlarni jazolaş yoki faoliyatdan çetlaştiriş, bu orqali kelgusida adolat qaror topişiga tösiq böladigan muammolar yuzaga kelişining oldini oliş zarur.
