Özbekistonda aholini röyxatdan ötkaziş yana keçiktirilişi mumkin. Bu texnik sabab bilan izohlanmoqda

Aholini eng birinçi rasmiy röyxatga oliş 1790 yilda AQŞda, keyinçalik 1800 yilda Şvetsiya va Finlandiyada, 1801yilda Angliya, Daniya, Norvegiya va Fransiyada ötkazilgan.

Ikkinçi jahon uruşidan keyin, uşbu tizim yanada takomillaştirildi. 1945-1954 yillarda 151ta davlatda, 1965-1974 yillarda 179ta davlatda aholi röyxatdan ötkazilgan.

Özbekiston aholisi oxirgi marta qaçon röyxatga olingan?

Turli xil manbalarda keltirilişiça, Özbekiston hududida ilk bor aholini röyxatga oliş tadbiri 1897 yilda Turkiston general-gubernatorligi tomonidan ötkazilgan. Bundan mavjud aholi soni, yoşi, tarkibi, oilalar soni, etnik guruhlar, tuğiliş va ölim körsatkiçlarini jamlaş maqsad qilingan. Şundan söng 1926, 1939, 1959, 1970, 1979 yillarda ham aholi röyxatga olingan. Uşbu tadbir sönggi bor 1989 yilda ötkazilib, öşa paytda respublika aholisi 19,7 mln kişini taşkil etgan. Mustaqillikdan keyin hali biror marta ham aholini röyxatga oliş işlari amalga oşirilmadi.

1926 yilda aholi soni 4 mln 600 ming nafarni taşkil etgan bölsa, 2023 yilning 1 iyul holatiga köra, 36 mln 372 ming kişiga yetgan.

1989 yilda hozirga qadar demografik holat haqidagi ma’lumotlar fuqarolik holati dalolatnomalarini yoziş bölimlaridagi tuğiliş va vafot etiş körsatkiçlari, Içki işlar vazirligi boşqarmalarining mamlakatga köçib kelganlar va köçib ketganlar haqidagi axboroti asosida yiğib kelingan.

Özbekistonda aholi sonining ösişi

Özbekiston aholi soni jadal ösib borayotgan mamlakatlardan biri hisoblanadi. Ayrim prognozlarga köra, 2030 yilga borib mamlakat aholisi 40 millionga, 2040 yilda esa 50 millionga yetişi mumkin.

Oxirgi 100 yillikda Özbekiston doimiy aholisi sonining ösişi:

• 1920 yil – 4,4 mln kişi;
• 1930 yil – 4,9 mln kişi;
• 1940 yil – 6,6 mln kişi;
• 1950 yil – 6,2 mln kişi;
• 1960 yil – 8,4 mln kişi;
• 1970 yil – 11,8 mln kişi;
• 1980 yil – 15,8 mln kişi;
• 1990 yil – 20,2 mln kişi;
• 2000 yil – 24,5 mln kişi;
• 2010 yil – 28 mln kişi;
• 2020 yil – 33,9 mln kişi.

1920 yilda Özbekiston aholisi 4,4 mln bölgan. 100 yil içida aholi soni qariyb 8 barobar ösgan.

Aholini röyxatdan ötkaziş 2023 yilda amalga oşmasligi mumkin

Statistika agentligi axborot xizmatining Kun.uz’ga ma’lum qilişiça, aholini röyxatga olişda qoğoz usulidan voz keçilişi közda tutilgani boisi mazkur tadbir keçiktirilişi mumkin.

“2021 yil 1-25 noyabr kunlari Andijon viloyatining Xöjaobod tumani, Toşkent viloyatining Yuqori Çirçiq tumani, Xorazm viloyatining Xiva şahri hamda Toşkent şahrining Yaşnobod tumanida sinov tariqasida aholini röyxatga oliş tadbiri ötkazildi. Röyxatga oliş jarayonlari 3 xil usulda, ya’ni internet tarmoği orqali, planşet va qoğoz usullarida taşkil etildi.

Sinov jarayonlarida planşet usulida aholini röyxatga oliş qoğoz usuliga nisbatan qulayligi, tezkorligi va iqtisodiy jihatdan samaraliroq ekanini körsatdi.

Şu sababli, sinov natijalari va ilğor davlatlar tajribalari asosida röyxatga oliş jarayonlarini qoğoz usulidan voz keçib, internet tarmoği orqali va planşet qurilmalaridan keng foydalangan holda ötkaziş ustida iş olib borilmoqda. Asosiy tadbirni mukammal va sifatli ötkaziş uçun Statistika agentligi tomonidan tayyorgarlik işlari amalga oşirilmoqda. Yuqoridagilardan kelib çiqib, asosiy tadbir qoldirilişi mumkin”, deyiladi agentlik izohida.

Eslatib ötamiz, Vazirlar Mahkamasining 2020 yil 11 noyabrdagi qaroriga asosan, aholini röyxatga oliş tadbiri joriy yilning 1-25 noyabr kunlari ötkazilişi kerak. Mazkur normativ hujjatga bu borada qöşimça kiritilmagan.