Antibiotiklarga chidamlilik paydo bo‘lishining asosiy sababi hali ham dorilardan noto‘g‘ri foydalanish bo‘lib qolmoqda. Shu bilan birga, so‘nggi ma’lumotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, muammo havo ifloslanishi bilan yanada kuchayishi mumkin.
Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ta’kidlashicha, antibiotiklarga chidamlilik aholi salomatligiga tahdid soluvchi 10 ta asosiy global xavfdan biridir.
Tadqiqotchilar yigirma yil davomida yuzdan ortiq mamlakatdan yig‘ilgan ma’lumotlardan foydalangan. Ularning tadqiqot ishi natijasi Lancet Planetary Health jurnalida chop etilgan.
Yigirma yil davomida yuzdan ortiq mamlakatlardan olingan ma’lumotlarga asoslangan tahlil havo ifloslanishining oshishi barcha mamlakatlar va qit’alarda antibiotiklarga chidamlilikning oshishi bilan bog‘liqlikka egaligini ko‘rsatgan.
Tadqiqotchilarning so‘zlariga ko‘ra, bu bog‘liqlik «antibiotiklarga chidamli bakteriyalarning ko‘pchiligi uchun butun dunyo bo‘ylab bir xil» bo‘lgan.
Tadqiqot shuni ko‘rsatganki, dvigatellarda yonilg‘ining yonishi natijasida hosil bo‘luvchi, o‘pka va qonga kirishi mumkin bo‘lgan mayda zarrachalar (PM2.5) soni havoda ko‘payishi bilan baravar organizmda antibiotiklarga chidamlilik ortadi.
«Vaqt o‘tishi bilan bu aloqa mustahkamlandi va PM2.5 darajasidagi o‘zgarishlar so‘nggi yillarda chidamlilikning yanada sezilarli o‘sishiga olib keldi», deydi tadqiqotchilar. Ayniqsa, Shimoliy Afrika, yaqin Sharq va Janubiy Osiyoda havo tarkibidagi zarrachalar va antibiotiklarga chidamlilikning yuqori darajasi aniqlangan.
Tadqiqotchilar aytishicha, qo‘lga kiritilgan natijalar ekologiya nuqtayi nazaridan chidamlilikka qarshi kurashishning yangi yo‘llarini ochib beradi.
«Antibiotiklarga chidamlilik va havo ifloslanishi o‘z-o‘zidan dunyo aholisi salomatligiga eng jiddiy tahdidlardan biridir», deydi tadqiqot mualliflaridan biri, Chjetszyan universiteti professori Xon Chen.
«Shu paytga qadar biz bu ikki omil o‘rtasidagi ehtimoliy o‘zaro bog‘liqlik haqida aniq tasavvurga ega emas edik, ammo bizning ishimiz shuni ko‘rsatadiki, havo ifloslanishini nazorat qilish ikki tomonlama foyda keltirishi mumkin: bu nafaqat past sifatli havoning zararli oqibatlarini kamaytiradi, balki chidamli bakteriyalar ko‘payishi va tarqalishiga qarshi kurashda ham muhim rol o‘ynaydi», deydi olim.
