7 oktyabr kuni Falastinning eksklavi G‘azo sektoridagi HAMAS kuchlari Isroilga hujum qilishi ortidan boshlangan Isroilning javob zarbalari bir oydirki davom etyapti.
Bu orada AQSh davlat kotibi Yaqin Sharqqa ikki marta, prezident Bayden esa bir marta kelib ketdi. Arab davlatlaridan tortib, to Janubiy Amerika davlatlarigacha G‘azodagi qirg‘inga munosabat bildirdi. Ba’zi mamlakatlar Isroildan elchisini chaqirib ham oldi. Isroil esa xalqaro chaqiriqlarga e’tibor bermay, G‘azo ichkarisiga to‘xtovsiz hujumlar qilmoqda.
Kun.uz “Geosiyosat” ruknida urushning bir oyligi munosabati bilan siyosatshunoslar Kamoliddin Rabbimov va Shavkat Ikromov bilan suhbatlashdi.
— Urush boshlanganidan buyon Blinken ikkinchi marta Yaqin Sharqqa keldi, buning sababi nima?
Shavkat Ikromov: — 3 ta asosiy sababni sanab o‘tish mumkin. Birinchidan, AQShning o‘zidagi siyosiy doiralarda urushga nisbatan norozilik kayfiyati ortib boryapti. Demokratlarda ham, respublikachilarda ham, urushni to‘xtatish talablari ortyapti. O‘zi Bayden prezidentlik davrida Yaqin Sharqqa e’tiborni pasaytirgan edi. 7 oktyabr voqealaridan keyin favqulodda Yaqin Sharqqa kirib kelishi boshlandi. Bu esa AQSh siyosiy doiralarining katta bosim bilan ishlashiga sabab bo‘ldi va oqibatda norozilik yuzaga keldi.
Ikkinchidan, Netanyahu boshchiligidagi o‘ng kuchlar olib borayotgan siyosatni qo‘llagani uchun AQShni ikkiyuzlamachi va demokratik tamoyillarga amal qilmayotgan davlat sifatida ko‘rsatyapti. Shuning uchun choralar ko‘rish kerak edi.
Uchinchidan, urush yakunidan keyin G‘azodagi vaziyat qanday bo‘lishini muhokama qilish maqsadi ham bor. Blinken Yaqin Sharqdagi bir qancha mamlakatlarga bordi. AQSh urushning G‘azodan tashqariga chiqmasligini istaydi, hozircha shunday bo‘lib turibdi.
Kamoliddin Rabbimov: — Butun dunyoni Amerika harbiy strateglari alohida okruglarga bo‘ladi. Markaziy harbiy qo‘mondonlik Shimoliy Amerika emas, Yevroosiyo qit’asining Yaqin Sharq mintaqasi hisoblanadi. Yaqin Sharq, qisman Afrika davlatlari Markaziy harbiy qo‘mondonlik deb ataladi AQSh strategiyasida. Bu qo‘mondonlik markazida Isroil turadi. Isroil tashkil topganidan bugungacha AQShning siyosiy, geosiyosiy, harbiy strategiyasida alohida rol o‘ynaydi. Prezident Regan davrida NATOdan tashqari AQShning harbiy ittifoqchilari degan tamoyil kiritilgan, AQShga 19 ta davlat ana shunday ittifoqchi, ularning birinchisi – Isroil. AQSh o‘ziga Isroilni himoya qilish majburiyatini olgan.
