Til o‘rgatish uchun eng erta vaqt qaysi?
Oldinlari til bilish alohida e’tirof etiladigan qobiliyat hisoblangan bo‘lsa, hozir zaruratga aylanib ulgurdi. Montessori akademiyasi tahlillariga ko‘ra, bolaga ilk 3-4 yoshlik davrida ikkinchi til o‘rgatish — eng yaxshi vaqt hisoblanadi. Sababi bu vaqtda bola ma’lumotlarni juda yaxshi o‘zlashtiradi, shuningdek uning miyasi faol rivojlanayotgani sababli til o‘rganish miya faoliyatini mustahkamlaydi.
Til o‘rgatish til chiqishini kechiktiradimi?
Bolaga hali tili chiqmasdan 2 ta tilda gapirilsa (masalan, ingliz tili) uning tili chiqishi kechikadi degan fikr bildirishadi. Biroq ikki tillilik bolaning tili kechikishiga sabab bo‘lmaydi. 2 tilda gaplashiladigan, ya’ni kichikligidanoq yangi til ham o‘rgatilayotgan bolaning leksikonidagi so‘zlar bir tilda tili chiqayotgan bolaniki bilan bir xil bo‘ladi. Ehtimol, 2 tilli bola kechroq gapirganini kuzatgan bo‘lishingiz mumkin, lekin ular ham odatiy holatda 8-15 oyligidan gapirishga harakat qila boshlaydi.
Bola bilan bittadan ko‘p tilda gaplashish holatining o‘zigina uning tili kech chiqishiga sabab bo‘lmaydi. Agar bolaning tili chiqishi kechikayotgan bo‘lsa, unda mutaxassis bilan maslahatlashish kerak.
Bola 2 ta tildagi so‘zlarni qo‘shib gapiradi. Buning ziyoni bormi?
Odatda, birdaniga 2 tilni o‘rganayotgan bola sof birida emas, ikkalasida ham birday gapirishi va so‘zlarni qo‘shib ishlatishi mumkin. Masalan, “Qorning to‘ydimi?” degan savolga “Ha, mummy!” deb javob berishi mumkin.
Odatda, bittadan ko‘p til biladigan kattalar o‘zlari istagan tilda faqat o‘sha tilning o‘zidagi so‘zlarni topib gaplasha oladi. Ya’ni ular chalkashmaydi. Bolalar esa unday emas. Sababi ular hali til o‘rganish jarayonida va ularning leksikoni xuddi bir tilda so‘zlashadigan bolajonlarniki bilan bir xil cheklangan. Ular o‘zlari bilgan so‘zlarni qatnashtirib gap tuzadi. Buning zararli tomoni borligi isbotlanmagan. Aksincha, 2 tilli bolalar erta yoshdanoq tillarni farqlay olish xususiyatiga ega bo‘lishadi.
Erta til o‘rgatishning qanday foydalari bor?
