21 fevral kuni Toshkent yana bir bor dunyoda eng iflos shaharlar ro‘yxatidan, bu safar binafsha rang (havo ifloslanishing maksimal darajasi) bilan 1 o‘ringa chiqdi. Kun.uz muxbiri bu boradagi savollar bilan Ekologiya vazirligining Atmosfera havosini muhofaza qilish siyosati bo‘limi boshlig‘i Bahrom Xolxo‘jayevga yuzlandi.
“Qish mavsumida gaz bosimining pasayib ketgani sabab boshqa yoqilg‘i turlari, jumladan, mazut va ko‘mirga o‘tish orqali keskin [havo] ifloslanishiga olib kelyapti. Ijtimoiy tarmoqlarda ham ko‘rishimiz mumkin, Toshkent IESda ko‘mir va mazutdan foydalanishni ekologiyani buzadigan holat desak bo‘ladi. Kuni kecha Sergeli tumanidagi issiqlik stansiyalarida mazutdan foydalanishi ortidan qora tutunli holatni ko‘rdik. Bular asosiy manbalar bo‘lsa, boshqa yana bir qancha sabablar ham bor: yashillik darajasi, issiqlik tizimi, avtotransport vositalarining maksimal darajada ko‘payib ketayotganini, qorlardan keyin ham yo‘llarni tozalashda qum sepilishini ham aytish mumkin. Chunki quyosh chiqib, qor ketgach, quruq qum hosil bo‘ladi – bu ham ko‘tarilib, atrof-muhitni zararlashi mumkin.
Bu kabi holatlarni bartaraf etish bo‘yicha har qaysi vakolatli organ tomonidan bir qancha ishlar amalga oshirilishi kerak. Amalga oshirib kelinmoqda ham. Jumladan, Ekologiya vazirligi tomonidan Toshkent IES faoliyati o‘rganildi. IES ma’lum bir miqdorda [1 mlrd so‘m] jarima to‘lovlariga tortildi. Yaqinda bu kompensatsiya to‘lovlarining 300 mln so‘m miqdori to‘landi.
– 14 fevral kuni Energetika vazirligi havo ifloslanishi mazutdan emasligi haqida bayonot berdi. Bunga vazirlikning munosabati qanday?
– Albatta, bu holat ijtimoiy tarmoqlarda e’tiroz va muxokamalarga sabab bo‘lgandi. Jamoatchilikdan hech narsani yashirishning iloji yo‘q, hamma ko‘rib, bilib turibdi. E’tibor berilsa, gaz va mazut, ko‘mirning yoqilishida farq borligini bilishadi. Gaz yoqilganda oq tutunga o‘xshash azot dioksidi chiqsa, mazut va ko‘mirda ishlaganda qop-qora ifloslantiruvchi tutun chiqadi. Bu ifloslantiruvchi moddalar ayniqsa havo tozalovchi uskuna bo‘lmaganda atmosferada [yaqqol ko‘zga] tashlanishini ko‘rish mumkin. Ya’ni filtrlarning lozim darajada ishlamayotgani yoki umuman o‘rnatilmaganini ko‘rishimiz mumkin.
Biz faqat aynan mazut yoki ko‘mir emas, balki [havo ifloslanishida] boshqa manbalar borligini ham aytib o‘tdik. Lekin ko‘ryapmizki, kuz-qish mavsumida alternativ energiya manbalaridan foydalanish keskin havo ifloslanishi holatlari yuzaga keltirmoqda. Energetika tizimining lozim darajada gazdan foydalanishga kuchi yetmaganda yoki gaz bosimi pasayganda ko‘mir va mazutdan foydalanilmoqda, bu albatta atmosfera havosining ifloslanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatyapti.
