Tuproq o‘pirilishi tufayli Afrika va Shimoliy Amerikadagi ayrim jamiyatlar yo‘qolib ketish arafasida turibdi. Shunday hududlardan biri Braziliya shimoli-sharqidagi Buritikupu shahridagi Batista shaharchasi. Aholi yashaydigan yer ostidan ulkan kraterlar ochilib, ko‘chalarni va uylarni yutib yuborgan, qurbonlar ham bor. Mutaxassislarga ko‘ra, yer o‘pirilishi taxminan 10 yil oldin boshlangan. Oxirgi yillarda yog‘ingarchilik 20-50 foizga oshgan. Natijada yer o‘pirilishi ham ikki va hattoki uch barobarga ortgan.
Mahalliy aholining aytishicha, yer o‘pirilishi arafasida zilzilaga o‘xshash qimirlash paydo bo‘ladi.
“Biz hududimizni tashlab boshqa joyga ketishga majbur bo‘lyapmiz. Lekin boshqa hududlarning o‘z egalari bor. Oldinlari ko‘chadan pastga tushar edim. Biroq jarlik bunchalik yaqin emasdi”, – deydi shaharchada yashab kelayotgan Kinshasa DrCongo.
Aleksandre Kadadaning uyi ham jarlik paydo bo‘lgan hududga juda yaqin masofada joylashgan. Bir kun o‘pirilish uning uyiga yetib kelishidan xavotirlangani uchun ham oilasini boshqa joyga ko‘chib o‘tishga majburlagan.
Uning aytishicha, 2022 yilda 62 odam – ular ichida Aleksandrening qo‘shnilari ham bor – kuchli yog‘ingarchilik sabab yer o‘pirilishida vafot etgan. Hozir ham 100ga yaqin uy xavf ostida.
“Shu turgan joyimda bizning uyimiz, narigi tomonda esa qo‘shnim yashar edi. U 4 bolasi bilan vafot etdi. 30-40 daqiqa ichida jarlik ochilib ketdi va uylarning hammasi g‘oyib bo‘lib qoldi. Turar joylarimiz tanib bo‘lmas holga keldi”, – deb hikoya qiladi Aleksandre Kadada.
O‘sha falokatning yana bir guvohlaridan biri Jose Ribamar. Uning 80 yoshli otasi o‘pirilish paytida jarlikka qulab ketgan hududda bo‘lgan.
