Tug‘uruqxonalardagi o‘limni qanday kamaytirish mumkin? – Saudiyada ishlayotgan o‘zbek shifokori bilan suhbat

Men Andijondagi perinatal markazda ishlaganman va o‘sha vaqtda kamchiliklar ko‘p edi. Hozir davlatimiz tomonidan turli sharoitlar yaratib berilgan, tug‘uruqxonalarning ahvoli ham ancha yaxshilangan. Ammo hozirgacha tug‘uruqxonalarda UZI apparati faqat kunduzi ishlaydi. Bu ginekologga kerakli asbob hisoblanadi. Kardiokotogramma har bir tug‘uruqxonada har bir ayol uchun bo‘lishi kerak. Ammo bu kabi anjomlar bilan tuman tug‘uruqxonalar jihozlanmagan. Avval homilaning holatini trubka bilan eshitib aniqlashar edi. Bu qanchalar noaniqlikni keltirib chiqaradi axir. Men shu trubka bilan qanday ishlaganimizni tasavvur qilolmayman.

– Bizga keladigan murojaatlarning ko‘pida bola ham, ona ham sog‘lom edi, deyishadi marhumning yaqinlari. To‘g‘ri, har bir vaziyat alohida tekshiruv, yondashuvni talab qiladi. Lekin umuman olganda sog‘lig‘ida muammosi bo‘lmagan ayolning vafot etishiga nimalar sabab bo‘lishi mumkin?

– Har bir tug‘uruqxonada qon banki bo‘lishi kerak. Afsuski, Andijondagi tumanlarda qon banki yo‘q edi. Bu esa homila va onaning ahvoli qattiq xavf ostida qolishiga sabab bo‘ladigan holatlarda pand berib qo‘yishi mumkin. Yana bir ishdagi kamchilik – vrach ginekolog qon quyishi mumkin emas. Bu ishni faqat vrach-laborant bajarishi kerak. Biz ishlagan vaqtimizda juda ko‘p asboblarni aralashtirib ishlatganmiz. Yoki birining o‘rniga ikkinchi turdagi uskunani ishlatishimiz kerak bo‘lgan. Ba’zida qonni yetkazish uchun avtomobil bo‘lmas edi. Yoki elektr o‘chib qolardi. Yoki qon quyish jarayonidagi ish yaxshi tashkillashtirilmas edi. Shunaqa vaziyatlar bo‘lar ediki, qon analizidagi holatni tekshirib ko‘rish uchun oddiy jihozlar yetmaganidan har bir tahlil holatini alohida gugurt cho‘pi bilan aniqlash uchun cho‘ntagimda gugurt qutisini olib yurar edim. Tajribamda sog‘lom homilador ayol qon quyish yordami vaqtida bajarilmagani uchun vafot etgan holatlarga ham duch kelganman. Yana boshqa holatda manfiy qon guruhli bemorga musbat qon quyilib, u ham vafot etgan. Bemor ayollarni kerakli jihoz yetmasligi yoki vrach yo‘qligi sababli sarson qilish holatlari ko‘p bo‘lgan. Shu orqali bola ham, ona ham vafot etgan holatlar bo‘lgan.

Xullas kamchiliklar ko‘p edi. Men Andijondagi hamkasblarim bilan suhbatlashib qolganimda, ular tumanda hali ham yuqoridagi ayrim kamchiliklar davom etayotganini aytishadi.

– Saudiyada ayollar va bolalar o‘limi qanchalik tez sodir bo‘ladi? Vafot etish holati bo‘lganda shifokor va bemor sug‘urtasi qanday ishlaydi?

– Saudiyada ham bolalar va ayollar o‘limi bo‘lib turadi. Lekin ko‘p emas. U yerda ham sog‘lom ayollar vafot etishi holatlari bo‘lgan, biroq qon yetishmasligi yoki ish to‘g‘ri tashkil qilinmagani uchun emas. Agar shunday holat bo‘lib qolsa ham, Saudiyada bemor va shifokor sug‘urtasi juda yaxshi yo‘lga qo‘yilgan. Sug‘urta kompaniyasidagi vrach mutaxassis kelib vaziyatni o‘rganadi va ushbu vaziyatga xolisona baho beradi. Agar vrach xatoga yo‘l qo‘ygan bo‘lsa, bemorga ma’lum summa undirib beriladi. Bemorning hamma qaydlari, qanday davolangani va boshqa mayda tahlillarigacha yig‘ib borilgani uchun ham ishni yopti-yopti qilishning iloji yo‘q.

Zuhra Abduhalimova, jurnalist

Tasvirchi va montaj ustasi – Abduqodir To‘lqinov.