Koreyadagi harbiy holat: hozirgacha nimalar ma’lum?

Bu vaqtda politsiya parlament binosini o‘rab oldi. Milliy Assambleya oldida odamlar to‘plana boshladi. Ko‘p o‘tmay yig‘ilganlar va politsiya o‘rtasida to‘qnashuvlar ham sodir bo‘ldi.

Prezidentning harbiy holat e’lon qilishini na muxolifatdagi Demokratik partiya, va na prezidentning o‘zi ham mansub bo‘lgan hukmron “Xalq qudrati” partiyasi ma’qullagani yo‘q. Muxolifat prezidentning qarorini konstitutsiyaga zid deb atadi, hukmron partiya ham bu qaror noto‘g‘riligini ta’kidlab, uni bloklashga va’da berdi. Parlamentdagi siyosiy yetakchilarning chorlovi bilan, deputatlar shoshilinch ravishda yetarlicha kvorumni to‘plagan holda sessiya o‘tkazishga muvaffaq bo‘ldi.

Xalqaro agentliklarning xabar berishicha, Milliy Assambleyani o‘rab olgan xavfsizlik kuchlari binoga deputatlarning kirishiga to‘sqinlik qilmagan. Shu bilan birga, kuchishlatar tuzilmalar vakillari parlament binosiga ham kirgani, lekin ularning asosiy zalga kirishiga deputatlar to‘sqinlik qilgani aytilmoqda.

Shu tariqa, bir palatadan iborat Milliy Assambleyaning 300 deputatidan 190 nafari favqulodda sessiyaga yig‘ilgan va ularning barchasi harbiy holatni bekor qilishni yoqlab ovoz bergan. Shundan keyin xavfsizlik kuchlari parlament binosini tark etgan, ammo atrofdagi harbiy navbatchilik davom ettirilgan.

Koreya prezidentlik respublikasi hisoblanishi bois, parlamentdagi ovoz berish jarayonidan keyin harbiy holat bekor qilinadimi yoki yo‘qmi, hozircha noma’lum.

Ma’lumot uchun, shu yil bahorda bo‘lib o‘tgan saylovlarda Janubiy Koreya Milliy assambleyasidagi 300 ta o‘rindan 192 tasini Demokratik partiya qo‘lga kiritgan edi. Prezident Yun Sok Yolning “Xalq qudrati” partiyasi so‘zsiz mag‘lubiyatga uchraganidan (108 o‘rin) keyin bu partiyaning yetakchisi va mamlakat bosh vaziri iste’foga chiqqan.

Saylovdan keyin prezident va parlament o‘rtasida o‘tkir ziddiyatlar ro‘y bera boshlagan. Demokratik partiya amaldagi prezidentni keskin tanqid qilib kelgan, o‘z navbatida davlat rahbari parlamentni ijobiy tashabbuslarga to‘siq bo‘lib kelayotganlikda ayblagan. Shu taxlit, bir necha oy davomida prezident o‘ziga kerakli qonunlarning qabul qilinishiga erisha olmasdan, parlament kiritgan qonunlarga veto qo‘yib kelgan. Lekin qonunchilikka ko‘ra, prezident davlat budjeti to‘g‘risidagi qonunga veto qo‘ya olmaydi.

Shu hafta Demokratik partiya nazoratidagi Milliy Assambleya hukumat va prezidentning partiyasi taklif etgan budjetni keskin qisqartirib tashladi. Bu esa prezidentning harbiy holat joriy etish qaroriga kelishida so‘nggi omil bo‘lib xizmat qilgan bo‘lishi mumkin.

Eslatib o‘tamiz, prezident Yun Sok Yol o‘tgan yili rafiqasi bilan bog‘liq korrupsion mojaro markazida qolgandi. Uning xotini Kim Kon Xi jamoatchilik oldida Dior brendi ostidagi qimmatbaho sumka bilan ko‘rinish bergan, sumkani sovg‘a sifatida olganini aytganiga qaramay, bu bilan turmush o‘rtog‘ining reytingi tushishiga sababchi bo‘lgandi, chunki Koreya qonunchiligida siyosatchilar va ularning turmush o‘rtog‘iga qimmatbaho sovg‘alar olish taqiqlangan. O‘shanda prezident rafiqasi uchun uzr so‘rashiga to‘g‘ri kelgandi.

Janubiy Koreya tarixida oxirgi bor harbiy holat 1979 yilda joriy etilgandi — o‘sha vaqtdagi diktator Pak Chon Xi o‘ldirilganidan keyin. 2024 yilgi harbiy holat fonida Koreya voni kursi 2016 yilgi minimumga qadar pasaydi — milliy valuta kursi 2,5 foizga qulab, bir dollar 1,442 vonni tashkil etmoqda.