Suriyadagi uruş: yana bir yirik şahar isyonçilar qöliga ötdi

Hama — Halabdan Damaşqqa qadar yölning uçdan bir qismidir, uning egallanişi mamlakatdagi yana bir yirik şahar Homs tomon yöl oçadi, uşbu şahar Suriyaning aholi eng köp yaşovçi regionlarini, xususan, poytaxtni Örta yer dengizi sohillarida, Rossiya bazalari joylaşgan Tartus va Lataqiya bilan boğlovçi yöllar çorrahasida joylaşgan.

Hamada, 1982 yilda Asadlar sulolasi tomonidan şafqatsizlik bilan bostirilgan isyon bölib ötgan şaharda çorşanba kuni internet öçirib qöyilgan, köçalar esa böşab qolgan, deb hikoya qiladi oilasi şaharda qolgan Reuters suhbatdoşi.

Isyonçilarning yutuqlarini rossiyalik harbiylaşgan blogerlar ham tan olgan. «Hamada çindan ham barçasi yomon, hatto jangarilarning bayonotlarining ikki yoki uçdan bir qismini olsak ham. Hatto Suriyadagi yarim rasmiy pabliklar jangarilar şaharning şarqiy çekkalarida harakatlanayotganini tasdiqlamoqda, ğarbda ham vaziyat silliq emas», — deya izohlagan RF mudofaa vazirligiga yaqin hisoblanuvçi Rybar telegram-kanali (1,3 mln obunaçisi bor).

Köp yillik tanaffusdan keyin Suriyada keng kölamli fuqarolik uruşi qaytadan boşlanişi Yaqin Şarq mintaqasini yanada beqarorlaştirişi mumkin.

Suriyadagi eng jangovar sunniy guruh ötmişda «Al-Qoida»ning uşbu mamlakatdagi bölimi bölgan «Xay’at Tahrir aş-Şom» guruhi hisoblanadi. Hş yetakçisi Abu Muhammad al-Jölaniy Siriyadagi diniy ozçilikni himoya qilişga va’da bergan va aholini Asaddan yuz ögirişga çaqirgan, ammo köpçilik hamon isyonçilardan qörqadi, deya yozadi Reuters.

Çorşanba kuni al-Jölaniy Halabning tarixiy qal’asiga taşrif buyurdi, bu isyonçilar uçun ramziy palla böldi, ular 2016 yilda köp oylik qamal va şiddatli janglardan keyin uşbu şahardan siqib çiqarilgandi — bu ularning fuqarolik uruşidagi eng katta va eng oğriqli mağlubiyati bölgandi.

Halab aholisi oziq-ovqat va yonilği taqçilligi yuzaga kelganini aytmoqda, aloqa xizmatlari ham öçirilgan.

Hamaga yuriş qilayotgan isyonçi kuçlar safida Turkiya tomonidan qöllab-quvvatlanuvçi Suriya milliy armiyasi koalitsiyasi ham bor, uşbu kuçlar sönggi yillar mobaynida Turkiya va Suriya çegarasidagi hududni öz nazoratida uşlab turgandi.

Anqara isyonçilarning ötgan haftada Halabga qilgan kutilmagan yurişidagi iştirokini rad etgan.

Rossiya va Eron Asad 2015-2020 yillar davomida Suriyaning katta hududi va barça asosiy şaharlarini öz nazoratiga qaytarişida hal qiluvçi rolni öynagandi. Hozir ham ular yordam körsatişni va’da qilmoqda.

«Vaziyat baholanişiga qarab, jangarilarni yengiş va bu tahdidlarni bartaraf etiş uçun Suriya hukumatiga zarur bölgan yordam darajasi haqida gapiriş mumkin böladi», — dedi payşanba kuni Kreml vakili Dmitriy Peskov. Uning sözlariga köra, Moskvadagilar Suriyadagi voqealarni «juda diqqat bilan kuzatib bormoqda».

AQŞ avvalroq isyonçilarning kutilmagan yurişiga heç qanday aloqasi yöqligini ma’lum qilgandi. Oq uydagilar fikriça, «siyosiy jarayonda iştirok etiş»dan boş tortgan Asad hukumati isyonçilarning muvaffaqiyati uçun şaroit yaratgan.

Sönggi haftada Suriya şimolida hukumatga xayrixoh kuçlar halokatga yuz tutişi Suriya, Rossiya va Eronning alyansi duç kelgan qiyinçiliklarni yuzaga çiqarmoqda. Rossiya 2022 yil fevralidan buyon bor e’tiborini Ukrainadagi uruşga qaratgan, Suriya mojarosidagi kuçli tomon sifatida iştirok etgan Livandagi «Hizbulloh» esa Isroil bilan uruşida oğir yöqotişlarga uçrab, kuçsizlangan.