Ğazoda oçilgan maktablar, Putinning Trampga taklifi va Zelenskiyning legitimligini tasdiqlagan Rada - kun dayjesti
|19:00 / 26.02.20256 2369 min
Ötgan kun davomida jahonda röy bergan eng asosiy voqealar va yangiliklar şarhi bilan kundalik xabarnomamizda taniştiramiz.
Ğazodagi vaziyat
Falastin ma’muriyati Ğazoda maktablarni qayta oçişga qaror qildi. 16 oylik harbiy harakatlardan söng, 23 fevral kuni öquvçilar yana darslarga qaytiş imkoniga ega böldi.
Falastin Ta’lim vazirligi ta’kidlaşiça, darslar saqlanib qolgan va ta’mirlangan maktablarda, şuningdek, vaqtinçalik öquv maskanlarida taşkil etiladi. Onlayn ta’lim ham yölga qöyiladi, bu esa bosib olingan hududlardagi öquvçilarga öqişni davom ettiriş imkonini beradi.
Biroq vaziyat oğir: maktab binolari vayron bölgan, öquv materiallari yetişmaydi. Vazirlik xalqaro inson huquqlari taşkilotlarini Ğazoga ta’lim resurslarini yetkaziş uçun Isroilga bosim ötkazişga çaqirdi.
Ğazo sektorida 19 yanvarda e’lon qilingan öt oçişni töxtatiş rejimiga qaramay, qurbonlar soni ortişda davom etmoqda. Oxirgi 24 soat içida ikki falastinlik halok bölgan, ulardan biri vayronalar ostida qolib ketgan.
7 oktyabrdan buyon Isroil hujumlari oqibatida halok bölganlar soni 48 ming 348 kişiga yetdi, yaralanganlar soni esa 111 ming 761 nafarni taşkil etmoqda. Halok bölganlarning katta qismi ayollar va bolalar ekani qayd etilgan.
Suriyada milliy muloqot konferensiyasi
Suriyada milliy birdamlik va tiklaniş yönalişidagi eng yirik anjuman — «Suriya milliy muloqoti» konferensiyasi mamlakat poytaxti Damaşqda start oldi. Unda 600 dan ortiq delegat iştirok etmoqda. Bu tadbir Suriyadagi 13 yillik fuqarolik uruşidan söng mamlakatni birlaştiriş yölidagi katta qadam sifatida baholanmoqda.
Prezident Ahmad Al-Şar’a oçiliş marosimida davlatning yagona harbiy nazorati lozimligini ta’kidlar ekan, «Qurol bir qölda, davlat qölida jamlanişi – bu nafaqat ehtiyoj, balki burçdir», dedi.
Konferensiya Suriyada tinçlik va qayta tiklanişni ta’minlaş maqsadida ötkazilmoqda. Al-Şar’a xalqni birlaşişga va mamlakatni tiklaş yölida hamkorlikka çaqirdi: «Biz birgalikda yurtimizning bitmas-tuganmas dardlariga malham bölişimiz kerak», dedi u.
Mavzuga oid
Putinning Trampga taklifi
Rossiya prezidenti Vladimir Putin Donald Tramp ma’muriyatiga Rossiyada nodir metallar qazib oliş böyiça hamkorlik taklif qildi. Unga köra, Rossiyada bu resurslar Ukrainaga nisbatan bir neça baravar köp, ularni özlaştiriş uçun katta investitsiya talab etiladi.
Putin AQŞ kompaniyalari bilan alyuminiy işlab çiqariş hamkorligi haqida ham gapirdi. U Krasnoyarsk ölkasida 15 mlrd dollarlik investitsiya talab qiladigan yirik loyiha amalga oşirilişi mumkinligini ta’kidladi.
Şuningdek, Putin Rossiyaning Ukrainadan bosib olingan «yangi tarixiy hududlari»da ham konlarni birgalikda özlaştirişni taklif qildi.
Tramp avvalroq Ukraina bu hududlarni Rossiyadan qaytarib olişi oson bölmasligini ta’kidladi.
Bundan taşqari, Putin Zelenskiy va Zalujniy reytinglarini taqqoslab, Ukraina prezidenti qayta saylaniş imkoniyatiga ega emasligini aytdi.
Rada Zelenskiyning legitimligini tasdiqladi
Ukraina parlamenti ikkinçi urinişda Vladimir Zelenskiyning qonuniy prezident sifatida qolişini tasdiqlovçi hujjatni ma’qulladi. Bu qarorga köra, yangi saylov uruş tugagandan keyin ötkaziladi.
Parlament a’zosi Yaroslav Jyeleznyak ma’lumotiga köra, 268 deputat iştirok etgan yiğilişda 226 nafar deputat rezolyutsiyani qöllab-quvvatladi. Bir kun avval şu hujjat 8 ta ovoz yetişmovçiligi sabab rad etilgandi.
Bayonotda Ukrainada saylov ötkaziş imkoniyati yöqligi uçun javobgarlik Rossiyaga yuklangan. Unga köra, adolatli va barqaror tinçlik ta’minlanganidan keyin, Ukrainada parlament harbiy holat bekor qilingaç, prezidentlik saylovi ötkaziladi. Zelenskiy yangi saylangan rahbar lavozimga kirişgunga qadar öz vakolatlarini saqlab qoladi.
Ukraina va AQŞ kelişuvga yaqinlaşdi
Financial Times manbalariga köra, Ukraina AQŞ bilan tabiiy resurslarni birgalikda qazib oliş böyiça kelişuvni imzolaşga rozi bölgan.
Avvalroq Vaşington Ukrainadan 500 mlrd dollarlik uluş talab qilgan, biroq muzokaralar natijasida bu şart bekor qilingan. Ukraina öz manfaatlari uçun foydali şartlar böyiça kelişuvga erişgan. Kelişuv Ukrainaning adliya, taşqi işlar va iqtisodiyot vazirligi tomonidan tasdiqlangan.
Kelişuvga köra, Ukraina davlat tabiiy resurslarini monetizatsiya qilişdan tuşadigan daromadning 50 foizini maxsus jamğarmaga yönaltiradi. Jamğarma mablağlari mamlakat içida turli investitsiya loyihalariga yönaltiriladi.
Hujjatda Kiyev tomonidan qat’iyat bilan talab qilingan, Ukrainaga xavfsizlik kafolatlari haqida biror söz yöq. Bundan taşqari, AQŞ investitsiyalari va «qöşma mulkdorlik» şartlari keyingi kelişuvlarda aniqlaştiriladi.
Kelişuv Zelenskiyning Vaşingtonga taşrifi paytida imzolanişi mumkin.
Ukraina 5 yilda Yevrottifoq a’zosi bölişi mumkin
Yevropa komissiyasi prezidenti Ursula fon der Lyayyen Ukraina hozirgi tezlikda islohotlarni davom ettirsa, 2030 yilgaça Yevropa Ittifoqiga qöşilişi mumkinligini ta’kidladi. U bu fikrni Kiyevda uruşning uç yilligi munosabati bilan ötkazilgan anjumanda bildirdi.
Fon der Lyayyen Ukraina hukumati olib borayotgan islohotlarni yuqori baholab, ularni jiddiy va samarali deb atadi. U Rossiyaga qarşi sanksiyalarni olib taşlaş hozirça imkonsiz ekanligini, çunki ular Moskvaga katta ta’sir ötkazayotganini ta’kidladi.
Yevropa Kengaşi raisi Antonio Koşta Ukraina Yevropa Ittifoqiga qöşilişini uning xavfsizligi uçun eng muhim kafolatlardan biri deb atadi. U Donald Trampning Ukraina va Rossiya örtasida muzokaralar ötkaziş taklifini olqişladi, biroq tinçlik şartlari Kiyevning özi tomonidan aniqlanişi kerakligini ta’kidladi.
Ispaniya boş vaziri Pedro Sançes tinçlik muzokaralariga tayyorlik haqida gapirib, Yevropa Ukrainaga xavfsizlik kafolatlarini berişi kerakligini ta’kidladi. Kanada boş vaziri Jastin Tryudo esa Ukraina uruşda ğalaba qozonmagunça uni qöllab-quvvatlaşni davom ettirişga va’da berdi.
Fransiyadan Yevropa uçun yadro qalqoni?
Parij Yevropaning xavfsizligini ta’minlaş maqsadida öz yadro salohiyatidan foydalanişga tayyor. The Telegraph naşri ma’lumotiga köra, Fransiya va Germaniya fransuzlarning yadroviy qurol taşuvçi samolyotlarini Germaniyaga joylaştiriş masalasini muhokama qilmoqda.
Yangi kansler Fridrix Mers Fransiya va Buyuk Britaniyani Yevropaning xavfsizligini kuçaytirişga çorlagan. Uning fikriça, AQŞ prezidenti Donald Tramp siyosatidan mustaqil ravişda Yevropa öz himoya tizimini şakllantirişi lozim.
Vaşingtonga taşrifidan avval Emmanuel Makron Berlinda Mers bilan maslahatlaşgan. AQŞ prezidenti bilan uçraşuvda u Yevropaning xavfsizlik masalalarida katta rol öynaşi kerakligini ta’kidladi.
Şu bilan birga, BMT Boş Assambleyasining ovoz berişi Atlantika böylab munosabatlardagi qarama-qarşilikni oşkor qildi. AQŞ Yevropa tomonidan taklif qilingan rezolyutsiyaga qarşi ovoz berdi. Bu Tramp ma’muriyati Yevropaning xavfsizligini kafolatlaş niyatida emasligini anglatadi.
Buyuk Britaniya va Fransiya yangi yadro qalqoni yaratiş imkoniyatini körib çiqmoqda. Fransiya 300 ta yadroviy qurollariga ega bölib, uning dasturi NATOdan mustaqil. Britaniyaning Trident raketa tizimi esa şimoliy alyans strategiyasiga integratsiya qilingan.
Grok neyrotarmoği eng katta yolğonçilarni aytdi
Ilon Maskning Grok 3 sun’iy intellekti özi va uning tarafdorlarini tanqid qilib, yangi mojaroga sabab böldi. Mask bu neyrotarmoqni «eng rostgöy va murosasiz», deb ta’riflagan edi, ammo uning sönggi javoblari asosçisini hayratda qoldirdi.
Grok'dan «Tvitterda eng köp yolğon xabarlarni kim tarqatadi?» deb söralganda, Ilon Mask, Donald Tramp, kenja Robert Kennedi va Russia Today deb javob berdi. U hatto zamonaviy eng maşhur yolğonçi sifatida Trampning fotosuratini yasab çiqardi.
Yangi model senzurasiz işlaşi uçun işlab çiqilgan, ammo u Mask hamda Trampni tanqid qilgan siyosatçilarni ham himoya qila boşladi. Grok'ning javoblariga köra, Amerikaga eng katta foyda keltirayotgan şaxs Berni Sanders ekan.
Neyrotarmoqning çiqişlari Maskni şoşirib qöydi va tezda «kamçiliklarni» tuzatişga kirişdi. Bir neçta savollarga javob beriş taqiqlandi, lekin algoritm hali ham ayrim muammoli javoblarni qaytarayotgani aytilmoqda.
