Elektrga yangi tarif, çeklanayotgan fonogramma va mahsulotlarda paydo böladigan “Halol” belgisi – 1 maydan nimalar özgaradi?
|17:40 / 28.04.202534 96215 min
Kun.uz sayti öz an’anasiga muvofiq, 2025 yil 1 maydan boşlab Özbekiston qonunçiligida röy beradigan ayrim özgarişlarni eslatib ötadi.
Foto: Kun.uzFoto: Kun.uz
Elektr energiyasi uçun yangi tarif joriy etiladi
Vazirlar Mahkamasining tegişli qarori bilan 1 maydan 200 kWhʼdan 500 kWhʼgacha elektr energiyasiga 1000 sömdan emas, 800 sömdan tölanadi.
Qaror bilan 201 kWh’dan 1000 kWh’gacha bölgan differensiallaşgan tarif böyiça iste’mol miqdori orasiga yangi miqdor kiritilmoqda. Ya’ni 2025 yil 1 maydan e’tiboran aholi iste’molçilari 201 kWh’dan 500 kWh’gacha bölgan yangi miqdor oraliğida har bir kWh uçun 800 sömdan tölaydi (şu paytgaça 201 kWh’dan 1000 kWh’gacha bölgan qismi uçun 900 sömdan haq tölangan).
Bundan taşqari, qaror bilan elektr energiyasi va tabiiy gaz narxlari har yili 1 maydan bir marotaba yillik inflatsiya darajasidan kelib çiqqan holda 10 foizdan yuqori bölmagan miqdorda indeksatsiya qilib borilişi belgilanmoqda.
Qayd etiş lozim, narxlar har yili oşirilişi haqidagi band hukumatning ötgan yilgi boşqa bir qaroriga muvofiq emas. Vazirlar Mahkamasining 2024 yil 15 iyundagi 337-son qarori bilan, 2026 yildan 2035 yilgaça bölgan davrda elektr energiyasi va tabiiy gaz uçun tasdiqlangan yangi tariflar kiritilgan taqdirda, bu tariflar kamida uç yil amal qilişi közda tutilgandi.
Konsertlarda fonogrammadan foydalaniş çeklanadi
Bu haqda «Konsert-tomoşa faoliyatida jonli ijroni yanada rağbatlantiriş böyiça qöşimça çora tadbirlar töğrisida»gi hukumat qarorida qayd etilgan.
Qarorga muvofiq, 2025 yil 1 maydan:
– davlat budjeti va budjetdan taşqari mablağlar hisobidan moliyalaştiriladigan barça konsert-tomoşa tadbirlarida fonogrammadan foydalaniş bosqiçma-bosqiç çeklanadi;
– konsert-tomoşa tadbirlari reklamalarida tegişliça «Jonli ijro», «Fonogrammadan foydalangan holda jonli ovoz» yoki «Fonogrammali konsert dasturi» deb aniq körsatilişi lozim;
– Madaniyat vazirligi tomonidan ijodkorlarni «Özbekiston Respublikasi xalq artisti», «Özbekiston Respublikasida xizmat körsatgan artist» va «Özbekiston Respublikasi xalq hofizi» davlat mukofotlariga tavsiya etişda, birinçi navbatda, ularning jonli ijro eta oliş qobiliyati inobatga olinadi.
Mavzuga oid
Şuningdek, hujjatda har çorakda respublikaning barça hududlarida «Jonli ijro haftaligi» ötkazilişi ham nazarda tutilgan.
Elektromobillar uçun utilizatsiya yiğimi oşadi
2025 yil 1 maydan boşlab import qilinadigan elektromobillar uçun utilizatsiya yiğimi oşiriladi. Bu haqda Vazirlar Mahkamasining tegişli qarorida qayd etilgan.
Hujjatga köra, 2025 yil 1 maydan e’tiboran, işlab çiqarilganiga 3 yildan oşmagan elektromobillar uçun BHMning 120 baravari (45 mln söm) miqdorida utilizatsiya yiğimi undiriladi. Bu – amaldagi yiğim miqdori (30 BHM, 11 mln 250 ming söm)dan 4 barobarga köp.
Işlab çiqarilganiga 3 yildan oşgan elektromobillar uçun esa utilizatsiya yiğimi miqdori BHMning 210 baravari (78,75 mln söm) deb belgilanadi. Bu – amaldagi yiğim miqdori (90 BHM, 33 mln 750 ming söm)dan 2,3 barobarga köp.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan birgalikda ikki oy muddatda uşbu qarorda belgilangan utilizatsiya yiğimlarini yiğiş hamda ulardan samarali foydalaniş tartibini işlab çiqadi.
Qarorda yozilişiça, hujjat “mamlakatda yaşil texnologiyalardan foydalanişni kengaytiriş, elektromobillarning yaroqsiz holga kelib qolgan batareyalarini atrof-muhitga keskin zarar yetkazmagan holda utilizatsiya qilişni ta’minlaş hamda sohada mahalliylaştiriş işlarini yanada jadallaştiriş maqsadida” qabul qilingan.
Uşbu qaror 2025 yil 1 maydan e’tiboran kuçga kiradi.
“Toza qöllar” dasturi amalga oşiriladi
Prezidentning “Özbekiston–2030 strategiyasini Atrof-muhitni asraş va yaşil iqtisodiyot yilida amalga oşirişga oid davlat dasturi töğrisida”gi farmonida “Toza qöllar” dasturi amalga oşirilişi belgilab qöyilgan.
Hujjatga köra, aholi, ayniqsa yoş avlod vakillari tomonidan sanitariya-gigiyena vositalaridan foydalaniş imkoniyatlarini yanada kengaytiriş maqsadida 2025 yil 1 maydan boşlab quyidagilarni nazarda tutuvçi “Toza qöllar” dasturi amalga oşiriladi:
a) barça soğliqni saqlaş va ta’lim muassasalarida:
qöl yuviş joylarini zarur sanitariya-gigiyena vositalari bilan ta’minlaş;
sanitariya-gigiyena xonalarining texnik holatini yaxşilaş, yangi qurilayotgan muassasalarda ularni binoning içki qismida joylaştiriş;
yil davomida birinçi navbatda qöl yuviş va antiseptik vositalarni xarid qilişni nazarda tutiş;
b) barça turdagi jamoat sanitariya-gigiyena xonalari, umumiy ovqatlaniş taşkilotlarini sanitariya-gigiyena vositalari bilan ta’minlaş majburiyatini kiritiş.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi birinçi darajali mablağ taqsimlovçilarning asoslangan hisob-kitoblariga asosan 2025 yil davomida budjet taşkilotlarida mazkur banddagi tadbirlar uçun zarur bölgan hollarda qöşimça mablağlar ajratadi.
Sanitariya-epidemiologik osoyiştalik va jamoat salomatligi qömitasi uşbu bandda nazarda tutilgan muassasalarda sanitariya-gigiyena holatini saqlaş uçun vositalar ajratiş böyiça normativlarni qayta körib çiqadi va ularning amalda bajarilişi ustidan qat’iy nazorat örnatadi.
Farmonda 2025 yil 1 maydan boşlab Toşkent va Nukus şaharlari hamda viloyat markazlarida quyidagi yönalişlarda yangi loyihalarni amalga oşiriş ham taqiqlanmoqda:
– asbest, sement işlab çiqariş, şlam va şlaklar;
– teri-könçilik, parrandaçilik fabrikalari;
– samaradorligi yuqori bölgan çang-gaz tozalaş inşootlari bilan jihozlanmagan har qanday turdagi kömir yoqiş;
– qora va rangli metallurgiya zavodlari, tarkibida zaharli aralaşmalar bölgan oyna, zaharli kimyoviy moddalar bilan işlaş;
– xavflilik darajasining I va II sinfiga mansub çiqindilarni qayta işlaş va yoqiş korxonalari;
Kam ta’minlangan oilalarga kompensatsiya beriladi
Kam ta’minlangan oilalarga elektr va gaz tölovlarida davlat kompensatsiyasi joriy etiladi. Bu haqda prezidentning 2025 yil 2 apreldagi tegişli qarorida keltirib ötilgan.
Hujjatga köra, 2025 yil 1 maydan 2027 yil 1 aprelga qadar «Ijtimoiy himoya yagona reyestri» axborot tizimi orqali bolalar nafaqasi va moddiy yordam oluvçi hamda Kambağal oilalar reyestriga kiritilgan, şuningdek, Reyestrlarga kiritilmagan, biroq moddiy ahvoli böyiça kam ta’minlangan oilalar mezonlariga töğri keluvçi, oiladagi jon boşiga daromadi minimal iste’mol xarajatlarining 1,5 barobaridan oşmaydigan oilalarga:
elektr energiyasi iste’moli böyiça – oyiga bazaviy me’yordan 150 kVt soatgaça;
tabiiy gaz iste’moli böyiça – isitiş mavsumida oyiga bazaviy me’yordan 250 kub metrgaça, boşqa davrlarda oyiga bazaviy me’yordan 150 kub metrgaça ortiq foydalanilgan qismi uçun bazaviy me’yor doirasidagi hamda bazaviy me’yordan oşgan narxlar örtasidagi farq kompensatsiya qilib beriladi.
2025/2026 yilgi isitiş mavsumida esa aholining ehtiyojmand qatlamini qöşimça moddiy jihatdan qöllab-quvvatlaş maqsadida Reyestrlarga kiritilgan, şuningdek, «mahalla yettiligi» xulosasi asosida Reyestrlarga kiritilmagan, biroq yordamga muhtoj oilalarga 1 mln sömdan bir martalik moddiy yordam ajratiladi.
Bunda «mahalla yettiligi» tomonidan qöşimça röyxat şakllantirilişida birinçi navbatda, boquvçisini yöqotgan oilalar, a’zolari I yoki II guruh nogironi bölgan şaxslardan iborat bölgan oilalar, nogironligi bölgan bolalarni parvarişlayotgan oilalar, uzoq muddatli davolanişni talab etadigan kasalliklar bilan kasallangan şaxslar yaşovçi oilalar, özgalar parvarişiga muhtoj bölgan yolğiz yaşovçi şaxslar hamda yolğiz yaşovçi keksalar va nogironligi bölgan şaxslar, uç va undan ortiq oila yaşaydigan xonadonlarda hamda gaz ta’minoti bölmagan va markazlaştirilgan tartibda isitilmaydigan köp qavatli uylarda yaşovçi oilalar inobatga olinadi.
Qöşimça ravişda şakllantiriladigan röyxatdagi oilalar soni Reyestrlarga kiritilgan oilalar sonining 40 foizidan oşmasligi lozim.
Bojsiz tovar olib kiriş normalari özgaradi
2025 yil 1 maydan jismoniy şaxslarning xorijdan tovar olib kirişiga çeklovlar kuçaytiriladi. Hukumat qarori bilan samolyot va poyezdda kelayotgan jismoniy şaxslar tomonidan şaxsiy ehtiyoji uçun notijorat maqsadlarda respublikaga olib kiriladigan tovarlarning bojsiz olib kiriş normalarini pasaytirilmoqda.
Qarorga asosan bojsiz tovar olib kiriş normalari 2025 yil 1 maydan e’tiboran quyidagiça belgilanadi:
havo transportida – 1000 dollar (hozirda 2000 dollar);
temiryöl va daryo transportida – 500 dollar (hozirda 1000 dollar);
avtomobil (piyoda) ötkaziş punktlari orqali – 300 dollar (özgarişsiz);
xalqaro kurerlik jönatmalari orqali – bir oyda 200 dollar (hozirda bir çorakda 1000 dollar);
xalqaro poçta jönatmalari orqali – 100 dollar (özgarişsiz).
Belgilanişiça, temiryöl va daryo transportida hamda avtomobil ötkaziş punktlari orqali notijorat maqsadlarda tovarlarni olib kirayotgan şaxs xorijiy davlatda 2 kundan kam muddat bölganda, havo transportida esa 3 kundan kam muddat bölganda, bojsiz olib kiriş normalari qöllanmaydi. Bunda uşbu tovarlarga bojsiz olib kiriş normasidan ortiq deb qaraladi va tovarlarning töliq qiymatidan yagona bojxona tölovi undiriladi.
Jismoniy şaxslar tomonidan qiymati 5000 AQŞ dollari ekvivalentigaça bölgan tovarlar bojxona deklaratsiyasini taqdim etmagan holda respublikadan olib çiqilişi mumkin, eksport bojxona boji joriy etilgan tovarlar bundan mustasno.
Hujjat bilan, şuningdek, import jarayonini rasmiylaştirişda bojxona qiymati va miqdori alohida nazoratga olinadigan tovarlar röyxati tasdiqlandi. Röyxatga 70 xil turdagi tovarlar kiritilgan. Maişiy texnikalar, oziq-ovqatlar, kiyim-keçaklar va poyabzallarning bir qator turlari, tozalaş va yuviş vositalari, öyinçoqlar, şinalar, metall buyumlar şular jumlasidan.
Mahsulotlar va xizmatlarda «Halol» belgisi paydo böladi
2025 yil 1 maydan Islom mamlakatlari standartlari va metrologiya instituti standartlari talablari asosida sertifikatlaştirilgan mahsulot va xizmatlarni «Halol» belgisi bilan tamğalaşga ruxsat beriladi. Bu haqda hukumatning “Mahsulot va xizmatlarni «Halol» talablariga muvofiq sertifikatlaştiriş tartibi töğrisidagi nizomni tasdiqlaş haqida”gi qarorida keltirib ötilgan.
Hujjat bilan Özbekiston texnik jihatdan tartibga soliş agentligi va Din işlari böyiça qömitasining mahsulot va xizmatlarni «Halol» talablariga muvofiq sertifikatlaştiriş sohasini tartibga soliş töğrisidagi quyidagi takliflariga rozilik berilgan:
Mahsulot va xizmatlarni «Halol» talablariga muvofiq sertifikatlaştiriş organlarini taşkil etiş;
Mahsulot va xizmatlarni «Halol» talablariga muvofiq sertifikatlaştirişda hamda ularga nisbatan talablarni belgilaşda Islom mamlakatlari standartlari va metrologiya instituti (SMIIC) tomonidan qabul qilingan va rasmiy xalqaro miqyosda e’tirof etilgan standartlarga ustuvorlik huquqini beriş;
2025 yil 1 maydan mazkur qaror hamda Islom mamlakatlari standartlari va metrologiya instituti standartlari talablari asosida sertifikatlaştirilgan mahsulot va xizmatlarni «Halol» belgisi bilan tamğalaşga ruxsat etiş.
Özbekiston texnik jihatdan tartibga soliş agentligi Din işlari böyiça qömita bilan olti oy muddatda «Halol» talablariga muvofiq sertifikatlaştiriş organini xalqaro tan olingan taşkilotlarni jalb qilgan holda akkreditatsiyadan ötkazişi belgilangan. Şuningdek, «Halol» belgisi şakli hamda ölçamini belgilaydigan standart loyiha işlab çiqilib, tasdiqlanadi.
Boşqa özgarişlar
2025 yil 1 maydan boşlab:
ustav fondida davlat uluşi 50 foiz va undan ortiq bölgan banklarga va ular huzuridagi investitsiya kompaniyalariga auksionda sotilmasdan qarzdorliklarni söndiriş evaziga bank balansiga olingan mol-mulklarni bozor qiymatida töğridan-töğri sotişga, şu jumladan, kredit, bölib-bölib tölaş, lizing şartnomalari yoki qonunçilik hujjatlarida taqiqlanmagan boşqa bitimlar orqali sotişga ruxsat etiladi;
çegara bojxona postlarida “Fast-track” navbatsiz ötiş xizmati yölga qöyiladi;
tadbirkor va quriliş hamda uy-joy kommunal xöjaligi sohasida nazorat qiliş hududiy inspeksiyalari örtasida şartnoma tuzilgan bölsa, tadbirkorlik sub’yektlarining quriliş obektlarida qisqa muddatli davlat quriliş nazorati tadbirlari şartnoma şartlari doirasida amalga oşiriladi va «Yagona davlat nazorati» axborot tizimida röyxatdan ötkazilmaydi;
mineral öğitlar va kimyoviy vositalarni majburiy raqamli markirovkalaş tizimi sinov tariqasida işga tuşiriladi;
respublika va mahalliy ijro etuvçi hokimiyat organlarining (harbiylaştirilgan tuzilmalar va huquqni muhofaza qiluvçi organlar bundan mustasno) inson resurslarini boşqariş böyiça faoliyati davlat fuqarolik xizmati sohasidagi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan baholab boriladi;
Fuqarolar yiğini raislari professional mediatorlikka bepul öqitiladi. Professional mediatorlikka öqitilgan fuqarolar yiğini raislari otaning (onaning) voyaga yetmagan farzandlari uçun ota-onalik huquqlarini ta’minlaş bilan boğliq nizolar böyiça mediatorlik faoliyatini bepul amalga oşiradi;
özini özi band qilgan şaxslar yakka tartibdagi tadbirkor yoki yuridik şaxs sifatida davlat röyxatidan ötkazilganda, davlat boji undirilmaydi;
xotin-qizlarga «yaşil loyihalar» va IT sohasidagi loyihalarni amalga oşirişiga, şuningdek, kamida 5 nafar xotin-qizning tadbirkorligini yölga qöyişga kömaklaşgan 1 ming nafar «ustoz» tadbirkorlarga 50 mln sömgaça grant ajratiş yölga qöyiladi;
«Soliq xavfini aniqlaş, tahlil qiliş va baholaş» avtomatlaştirilgan dasturi natijalariga asosan soliq bazasini yaşiriş (kamaytirib körsatiş) holatlari böyiça ötkaziladigan soliq tekşiruvlariga tekşiruvlarning boşlanişi haqida kamida 10 iş kuni oldin tadbirkorlik sub’yektini xabardor qiliş talabi tatbiq etilmaydi;
qurilişni boşlaşdan foydalanişga ruxsatnoma berişga qadar bölgan jarayonlar töliq onlayn rejimida «Şaffof quriliş» tizimida amalga oşiriladi;
tabiiy va sun’iy suv havzalarida faqat tezlikni avtomatik pasaytiriş uskunasi bilan jihozlangan (harakatlaniş maksimal tezligi 40 km/soatdan oşmaydigan motorli qayiqlar bundan mustasno), GPS uskunasi örnatilgan hamda milliy GPS monitoring va navigatsiya tizimiga ulangan motorli va elektromotorli suv transporti vositalaridan foydalanişga ruxsat etiladi. Suv transporti vositalarining ruxsat etilgan harakatlaniş maksimal tezligi 40 km/soat, kemalar töxtaş joylari hamda aholi turar joylari çegaralarida 20 km/soat, şuningdek, plyajlar va aholining ommaviy dam oliş joylari çegaralarida 5 km/soat etib belgilanadi;
2031 yil 1 yanvargaça kreativ park rezidentlariga soliq imtiyozlari joriy etiladi.