Aprel oyi yakunlariga ko‘ra, Xitoydagi zavodlar faoliyati oxirgi 16 oy ichidagi eng katta qisqarishni qayd etdi. Bunga AQSh hukumati tomonidan joriy etilgan yuqori tariflar asosiy sabab sifatida keltirilyapti.
Xitoy Milliy statistika byurosi (NBC) e’lon qilgan ma’lumotlarga ko‘ra, xarid menejerlari indeksi (PMI) aprel oyida 49 ga tushib ketgan, bu 2023 yil dekabridan keyingi davrda kuzatilgan eng past ko‘rsatkichdir.
NBC’ning katta mutaxassisi Chjao Tsinxe o‘z bayonotida zavodlar faoliyatining qisqarishiga «tashqi muhitdagi keskin o‘zgarishlar va boshqa omillar» sabab bo‘lganini aytdi.
AQSh prezidenti Donald Trampning Xitoy tovarlariga qo‘ygan 145 foizlik bojlari mamlakat eksporti va ishlab chiqarishga bog‘liq iqtisodiyotiga sezilarli zarar yetkazishni boshlagan. Xitoylik ishlab chiqaruvchilar o‘tgan oyda yuqori darajadagi tariflarning og‘irligini his qila boshladi, chunki ular buyurtmalarni bekor qilish va ishlab chiqarishni qisqartirish bilan bog‘liq muammolar bilan yuzlashyapti. Bu esa mamlakatning o‘sish istiqbollari haqida yangi xavotirlarni keltirib chiqardi.
Aprel oyi ma’lumotlari Pekin uchun orqaga chekinishni anglatadi, ayniqsa mamlakat yetakchilari Trampning savdo urushi fonida qat’iyatli va ishonchli ko‘rinishga harakat qilayotgan bir vaqtda. Xitoy iqtisodiyoti allaqachon zaif ichki iste’mol va uzoq davom etayotgan ko‘chmas mulk inqirozi bilan kurashayotgan edi.
Xitoyning xizmat ko‘rsatish va qurilish sektorlaridagi faollik chegaraviy kengayishni ko‘rsatgan bo‘lsa-da, nomoddiy ishlab chiqarishdagi PMI 50,4 darajani qayd etgan. Bu aprel oyida umumiy pasayish kuzatilganidan dalolat beradi. Yangi eksport buyurtmalarining parallel o‘lchovi ham 44,7 ga tushdi, bu mamlakat Covid-19 pandemiyasi bilan kurashayotgan 2022 yil oxiridan beri kuzatilgan eng past ko‘rsatkichdir.
Morgan Stanley kompaniyasining xitoylik bosh iqtisodchisi Robin Xing «PMI pasayishi tashqi talabning zaiflashishiga olib kelgan tariflarning ta’sirini ko‘rsatadi» deb yozdi.
«Biz tarif ta’siri bu chorakda eng keskin bo‘lishiga ishonamiz, chunki ko‘plab eksportchilar noaniqliklar kuchayganini hisobga olib, AQSh uchun ishlab chiqarish va jo‘natishni to‘xtatdi. Umumiy siyosat doirasi reaktiv va ta’minotga asoslangan bo‘lib qolmoqda, bu tarif zarbalarini bartaraf etish uchun yetarli emas» deyiladi uning hisobotida.
Tahlilchilar Xitoy hukumati yaqin oylar ichida iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish uchun fiskal va monetar choralarni kuchaytirishini kutyapti.
