Isroilga iqtisodiy bosim: Yevroittifoq savdo imtiyozlarini qayta körib çiqadi. Britaniya erkin savdo böyiça muzokaralarni töxtatdi

Yevroittifoq – Isroilning eng yirik savdo hamkori bölib, ikki tomonlama savdo hajmi yiliga 45 milliard yevrodan ortadi. Bitim böyiça muhokama ilk bor 15 oy oldin Irlandiya va Ispaniya tomonidan kötarilgan edi, ammo taşabbus öşanda keng qöllovga ega bölmagan. Sönggi haftalarda esa hatto Isroilga döstona munosabatda bölgan Niderlandiya ham pozitsiyasini özgartirdi va Ğazodagi vaziyatni «xalqaro gumanitar huquq buzilişi» deb atamoqda.

Majlis yakunida Yevropa boş diplomati Kaya Kallas «Isroilning kam miqdorda yordam kirişiga ruxsat bergani – bu okeandagi bir tomçi ekani, yordam darhol va keng kölamda kirişi kerakligi»ni ta’kidladi.

Buyuk Britaniya Isroil bilan yangi erkin savdo bitimi böyiça muzokaralarni töxtatdi

«Biz çetda turib, vaziyat yomonlaşuvini tomoşa qila olmaymiz. Bu ikki tomonlama munosabatlarimizga asos bölgan prinsiplarga va Britaniya xalqi qadriyatlariga zid keladi. Şu bois, bugun men Netanyahu hukumati bilan yangi erkin savdo bitimi böyiça muzokaralarni töxtatganimizni e’lon qilaman. Bu qaror Isroil hukumatining harakatlari tufayli zaruratga aylandi», – dedi Buyuk Britaniya taşqi işlar vaziri Devid Lammi parlamentdagi nutqida.

U Isroil hukumati Ğazo va Ğarbiy sohildagi «ayançli siyosat»ni davom ettirayotgan bir paytda, mavjud savdo bitimini yangilaş böyiça muzokaralarni davom ettiriş mumkin emasligini aytdi:

«Tarix ularni baholaydi. Yordamni tösiş. Uruşni kengaytiriş. Döstlaringiz va hamkorlaringiz xavotirini inkor etiş – bularni oqlab bölmaydi. Bu töxtatilişi kerak», – degan Lammi.

Lammi, şuningdek Britaniya tomonidan yangi sanksiyalar joriy etilayotganini ma’lum qildi. Unga köra, noqonuniy yahudiy manzilgohlari Ğarbiy sohilda kengaymoqda va bu Isroil hukumati tomonidan bevosita qöllab-quvvatlanmoqda.

«Yana uç nafar şaxs, ikkita noqonuniy posyolka va falastinliklarga nisbatan zöravonlikni qöllab-quvvatlovçi ikki taşkilotga qarşi çoralar köriladi», – deydi u.

AP naşri yozişiça, Lammi nutqi parlamentda olqiş bilan qarşi olingan. Boşqalar esa yanada qat’iy çoralar – Isroilga iqtisodiy sanksiyalar qöllaş va Falastin davlatini tan oliş kerakligini ta’kidlaşdi. Ba’zilar undan Isroil harakatlarini «genotsid» deb ataşni talab qilişdi, ammo Lammi bu sözni «ekstremizm» va «vahşiylik» deb almaştirdi.

Şuningdek, ba’zi tanqidçilar Britaniyaning pozitsiyasi va bayonotlari Hamas foydasiga xizmat qiladi, deya e’tiroz bildirgan. Lammi bunga javoban «minglab bolalarning ölimiga sabab bölayotgan uruşning kengayişiga qarşi çiqiş – bu Hamasni mukofotlaş emasligi»ni aytgan.

Bundan taşqari, Britaniya taşqi işlar vaziri isroilliklarga murojaat qilgan.

«Biz Isroil xalqi bilan umumiy qadriyatlarga asoslangan mustahkam döstlik istaymiz. Biz sizning xavfsizligingiz, kelajagingiz, Eron tahdidi, terrorizm ofati va antisemitizm yovuzligiga qarşi himoyangizga sadoqatimizda heç qaçon ikkilanmaganmiz. Ammo Ğazoda olib borilayotgan uruş şakli hukumatlarimiz örtasidagi munosabatlarimizga putur yetkazmoqda. Agar Isroil harbiy harakatlarni davom ettirsa va insonparvarlik yordami uzluksiz yetkazilişini ta’minlamasa, biz yana boşqa javob çoralarini köramiz», – deya Devid Lammining sözlarini keltirmoqda Anadolu naşri.

Isroil taşqi işlar vazirligi vakili Oren Marmorstein bu sanksiyalarni «asossiz va afsuslanarli» deb atadi va Buyuk Britaniya baribir erkin savdo bitimi böyiça muzokaralarni oldinga siljitmayotganini bildirdi:

«Bugungi e’londan oldin ham Buyuk Britaniya hukumati erkin savdo bitimi böyiça muzokaralarni aslida oldinga siljitmagan edi. Bundan taşqari, bu bitim ikki davlat uçun ham manfaatli bölgan bölardi. Agar Britaniya hukumati Isroilga qarşi obsesiyasi va içki siyosiy hisob-kitoblari sababli öz iqtisodiyotiga zarar yetkazişga tayyor bölsa – bu ularning tanlovi».

Isroil armiyasining 2023 yil 7 oktyabrdan buyon Ğazo sektoriga uyuştirgan hujumlari oqibatida halok bölgan falastinliklar soni 53,5 mingdan oşgan. Sönggi kun davomida hududda 87 kişi Isroil hujumlari qurboniga aylangan, yana 290 kişi jarohatlanib, kasalxonaga olib kelingan. Ğazo sektorining soğliqni saqlaş boşqarmasiga köra, bombalangan uylar xarobalari ostida minglab jasadlar qolmoqda.

Isroilning bosqinçilik hujumlariga mamlakat içidagi muxolifat va ayrim harbiylar ham qarşi fikr bildirmoqda. Xususan, muxolifatdagi Demokratik partiya rahbari Yair Golan Isroil armiyasi Ğazo sektorida bolalarni «hobbi sifatida» öldirayotganini aytgan. U amaldagi hukumat mamlakatning özi uçun jiddiy tahdidga aylanganini ta’kidlagan.