Ekologiya vazirligi Murod Nazarovning qurilişlarida daraxtlar kesilişi holatini tekşirişga çaqirdi

Taqqoslaş uçun, Özbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik töğrisidagi kodeksining 79-moddasida fuqaro uçun bazaviy hisoblaş miqdorining 25–50 baravari (738–1470 dollar), mansabdor şaxs uçun esa BHMning 50–75 baravari (1470–2210 dollar) miqdorida jarima belgilangan. Şuning uçun moratoriyani saqlaş va kuçaytiriş ekologik barqarorlikning muhim çorasi sifatida körilmoqda”, – deyiladi Ekologiya vazirligi bayonotida.

Vazirlikka köra, Murod Nazarov taklif qilgan kompensatsion ekişlar va “daraxtlar banki” mavjud moratoriyga quyidagi sabablar tufayli töliq alternativ böla olmaydi:

Birinçidan, voyaga yetgan daraxtni heç qanday köçat töliq almaştira olmaydi — na CO₂ yutiş hajmi, na mikroiqlimga ta’siri, na biologik xilma-xillik böyiça. Yevropa atrof-muhit agentligi ma’lumotlariga köra, bitta daraxt yiliga 21 kg CO₂ ni yutadi. Birorta ham köçat bu funksiyani ön yillab yillar davomida bajara olmaydi.

Ikkinçidan, “daraxtlar banki” amaliyoti sun’iy ravişda korrupsiya va spekulyatsiyalarni yuzaga keltirişi mumkin. Human Righs Watch'ning "Wild Money" (“Yovvoyi pul”) tadqiqotiga köra, ayrim mamlakatlarda kompensatsion ekinlar noqonuniy daraxt kesişni yaşirişga xizmat qilmoqda. Özbekistonda esa kompensatsion ekinlar – mavjud ma’muriy yoki jinoiy javobgarliklarga qöşimça çoradir, lekin muqobil emas.

“Afsuski, ayrim quriliş sohasi vakillari ekologik qonunçilikni çetlab ötiş uçun kinoya bilan aytganda “ijodkorona” yondaşuvlarni qöllamoqda. Masalan, daraxtlarni sun’iy quritiş orqali keyin ularni qonuniy tarzda kesişga uriniş – bunday amaliyotlarning yaqqol misolidir”, – deya qayd etgan vazirlik.

Ekologiya organiga köra, mavjud moratoriy qayta körib çiqişga uriniş, ayniqsa, kompaniyalar öz faoliyatiga ESG tamoyillarini joriy etişga intilayotgan, şuningdek, mamlakatda 2025 yil “Atrof-muhitni asraş va “yaşil” iqtisodiyot yili” deb e’lon qilingan bir paytda, afsus bilan qarşi olinadi.

“Öz çiqişida janob Nazarov har qanday yöl bilan daraxt kesiş böyiça turli “usullar” qöllanayotganini tilga oldi. Şu munosabat bilan, vazirlik uning daraxt kesişda qöllayotgan yondaşuvlarini atrofliça tekşiriş uçun huquqni muhofaza qiluvçi organlar tomonidan töliq taftiş ötkazilişi zarur, deb hisoblaydi. Uşbu örganiş natijalari uning oldingi faoliyati yuzasidan tegişli xulosalar çiqariş imkonini beradi, deb umid qilamiz.

Jahon amaliyoti şundan dalolat beradiki, barqaror quriliş yaşil maydonlarni yöq qilib, keyin kompensatsiya qilişga emas, aksinça, ularni saqlaşga asoslanadi. Vazirlik konstruktiv muloqotga tayyor, lekin davlat ekologik siyosatining prinsipial asoslarini qayta körib çiqişga emas”, – deya öz bayonotini yakunlagan Özbekiston Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qiliş va iqlim özgarişi vazirligi.

Avvalroq deputat Bobur Bekmurodov moratoriy muhokama mavzusi emasligini ta’kidlagandi. Boşqa bir deputat Javlon Abdullayev esa daraxtni tösiq deb körib, uni “muqobil ekiş” orqali kesişni öylaşni ekologik jinoyatga tenglaştirdi. Ekopartiya vakiliga köra, 2025 yilning birinçi olti oyi davomida daraxtlarni kesiş böyiça kelib tuşgan 3 235 ta ariza rad etilgani natijasida 453 238 ta daraxtni kesişning oldi olingan.

Tadbirkor Murod Nazarov muhokamalar ortidan Kun.uz'ga intervyu berib, şahar jonli narsa ekani, taqiq esa yeçim bölolmasligi, ertami-keçmi u kötargan masala baribir hukumat darajasida kun tartibiga olib çiqilişiga işonç bildirdi.