“Demokratiya erkinlik uchun kurashishi kerak”: Machadoning Nobel nutqi Osloda o‘qib eshittirildi

Venesuela muxolifati rahbari Mariya Korina Machadoning qizi chorshanba, 10 dekabr kuni Osloda 2025 yilgi tinchlik bo‘yicha Nobel mukofoti topshirish marosimida nutq so‘zladi, chunki uning onasi marosimda shaxsan ishtirok eta olmadi. Nufuzli mukofotni qabul qilib olgan Ana Korina Sosa Machado onasi nomidan Venesuela amaldagi hukumati tomonidan amalga oshirilayotgan «davlat terrorizmi»ni qoraladi.

«Bu – BMT tomonidan hujjatlashtirilgan insoniyatga qarshi jinoyatlar. Xalq irodasini bo‘g‘ish uchun qo‘llanayotgan davlat terrorizmi», — dedi u.

Nutqda ta’kidlanishicha, prezident Nikolas Maduro hukmronligi davrida mamlakatda 2500 kishi «o‘g‘irlangan, bedarak yo‘qolgan, qiynoqqa solingan».

«U (Venesuela — tahr.) dunyoga demokratiya tinchlik uchun zarur ekanini esga soladi. Va eng muhimi, venesuelaliklar dunyo bilan bo‘lishishi mumkin bo‘lgan saboq shundan iboratki, uzoq va og‘ir yo‘lda shakllangan bu xulosa quyidagicha: agar biz demokratiyani istasak, erkinlik uchun kurashishga tayyor bo‘lishimiz kerak», — dedi Mariya Korina Machado.

«1999 yildan beri rejim bizning demokratiyamizga putur yetkazishga, uni yo‘q qilishga bel bog‘lagan», — deya qo‘shimcha qildi u.

Machado Venesuela xalqining demokratik huquqlarini himoya qilish yo‘lidagi «tinmay olib borgan faoliyati» uchun mukofotga sazovor bo‘ldi. Nobel qo‘mitasi uni diktaturadan demokratiyaga adolatli va tinch yo‘l bilan o‘tish uchun olib borgan kurashidagi hissasi uchun alohida qayd etdi.

Odatda 10 dekabr kuni Nobel mukofotini topshirish marosimi o‘tadigan Oslo meriyasi binosida tabassum qilgan muxolifatchi Machadoning katta portreti ilib qo‘yildi. 58 yoshli Venesuela muxolifati rahbari mamlakat hokimiyati tomonidan unga qo‘yilgan o‘n yillik chiqish taqiqiga qaramasdan, mukofotni shaxsan qabul qilib olishni rejalashtirgan edi. Biroq u marosimda ishtirok etish uchun o‘z vaqtida Norvegiya poytaxtiga yetib kela olmadi.

«Men hozir Osloga yo‘l olganman», — deya Machadoning ovozli xabaridan iqtibos keltirdi Nobel qo‘mitasi marosimda.

Bundan oldin Mariya Korina Machado Osloga yetib kelishi, u yerda «marosimda qatnasha olmasa-da, xavfsizligini ta’minlash imkoni bo‘lishi» haqida xabar qilingan edi. «U aniq qachon qo‘nishini bilmaymiz, ammo bu bir sutka ichida ro‘y beradi», — dedi Reuters agentligiga Nobel instituti rahbari Kristian Berg Xarpviken. Machado aynan qayerdan bog‘langani noma’lum bo‘lib qoldi.

Mariya Korina Machado — Nikolas Maduro hukumatiga qarshi Venesueladagi namoyishlarning eng ko‘zga ko‘ringan ishtirokchilaridan biri. 2024 yilda u mamlakatda rasman e’lon qilingan Maduro g‘alabasiga qarshi faol chiqish qildi. Muxolifatchi lider, unga saylovlarda ishtirok etishni taqiqlashganidan so‘ng byulletenda o‘z o‘rnini egallagan muxolifat nomzodi Edmundo Gonsales Urrutiya bilan birga ta’qib tufayli yashirinishga majbur bo‘ldi.

Machado so‘nggi marta omma oldida deyarli bir yil avval ko‘ringan — bu 9 yanvar kuni, Venesuelada Maduroni uchinchi bor prezident etib e’lon qilish va inauguratsiyasiga qarshi mitinglar paytida bo‘lgan. 2024 yil avgustidan beri Machado yashirin holda yashashga majbur va amaldorlar tomonidan ta’qib ostida qolmoqda.