Yuqorida keltirilgan röyxat auksionlarda hozirgaça sotilgan eng qimmat 20 ta san’at asarini reyting tarzida joylaydi. Ma’lumotlar ARTnews axborotiga asoslangan. Reyting peşqadamlari orasida ayrim pozitsiyalar alohida ajralib turadi: Leonardo da Vinçiga tegişli «Olam qutqaruvçisi» (Salvator Mundi) asari 450 million dollarlik rekord narxi bilan qolgan barça işlardan ança ilgarilab ketgan. Gustav Klimtning 1914 yilda yaratilgan portreti esa bu yil Sotheby’s auksionida 236 million dollardan ortiq summaga sotildi. Şu bilan birga, Pablo Pikassoning uçta kartinasi top-20 talikka kirgani uning san’at olamidagi özgarmas ta’siri va ustun mavqeini körsatadi.
Auksion san’at bozoridagi astronomik narxlar, odatda, bir neça omilning uyğunlaşuvi bilan izohlanadi: asarning nodirligi, kelib çiqişi va egalik tarixi (provenance), madaniy ta’siri, şuningdek rassomning obro‘-e’tibori. Maşhurlik yanada köproq maşhurlikni tuğdiradi — xaridorlar katta tarixiy ahamiyatga ega işlar yoki ilgari nufuzli kolleksiyalarda saqlangan asarlar uçun qöşimça “ustama” tölaşga tayyor böladi.
Boylar tobora köproq san’at asarlarini faqat iştiyoq va estetik zavq obekti sifatida emas, balki uzoq muddatli sarmoya kiritiş vositasi va ijtimoiy maqom körsatkiçi sifatida ham köra boşlayapti. Şu sababli eng orzu qilingan asarlar — Klimt, Uorxol yoki Mone işlari kabilar — töqqiz xonali (yuz millionlab) summalarga yetib boradi.
Sotheby’s, Çristie’s va Phillips kabi auksion uylari rekord sotuvlar tufayli muntazam ravişda yangiliklar sarlavhalariga çiqsa-da, barça qimmatbaho san’at asarlari ham ommaviy savdolarda sotilmaydi. Köplab bitimlar dilerlar va art-brokerlar orqali xususiy tartibda amalga oşiriladi — köpinça maxfiylikni saqlaş yoki yuqori auksion komissiyalaridan qoçiş uçun.
Sönggi yillarda auksionlarda zamonaviy va eng yangi san’at asarlariga qiziqiş sezilarli oşdi. Xususan, Jan-Mişel Baskiya va Endi Uorxol işlariga talab kuçaygani kolleksionerlar muhitida ustuvorliklar özgarib borayotganini körsatadi.
Yigirmata eng qimmat san’at asari içida faqat bittasi — Alberto Jakomettining «Körsatuvçi odam» (L’Homme au doigt) asari haykal (skulptura) hisoblanadi. Bu bozordagi kengroq trendni ta’kidlaydi: aynan rassomlik qiymat böyiça yetakçi örinlarni barqaror uşlab turibdi.
Ekspozitsiya qilişning qulayligi, köp asrlik badiiy an’ana va universal estetik joziba kabi omillar uning art-bozorda uzoq muddatli ustunligini ta’minlab kelmoqda.
