AQSh Kongressi rekord darajadagi mudofaa budjetini qabul qildi

AQShning 2026 moliya yili uchun mudofaa budjeti to‘g‘risidagi qonun loyihasi (National Defense Authorization Act, NDAA) Kongress tomonidan qabul qilindi. U rekord miqdorda — 901 mlrd dollar (taxminan 770 mlrd yevro) — harbiy xarajatlarni nazarda tutadi. Senatdagi ovoz berishda, chorshanba kuni, 17 dekabrda, yuqori palata qonun chiqaruvchilarining 77 nafari NDAA'ni qo‘llab-quvvatladi, 20 nafari qarshi ovoz berdi.

Vakillar palatasi bu hujjatni o‘tgan hafta ma’qullagan edi. Qonun kuchga kirishi uchun endilikda uni AQSh prezidenti imzolashi kerak. Oq uy ma’lum qilishicha, Donald Tramp buni amalga oshirish niyatida. 2025 moliya yilida — 30 sentabrda yakunlangan — AQSh harbiy budjeti 884 mlrd dollar bo‘lgan.

Hujjat, jumladan, harbiy xizmatchilar maoshini 3,8 foizga oshirishni, harbiy texnika xaridlarini va AQShning asosiy raqiblari — Xitoy va Rossiyaga nisbatan raqobatbardoshligini kuchaytirishga qaratilgan choralarni ko‘zda tutadi.

Boshqa jihatlar qatorida, NDAA Yevropa xavfsizligini mustahkamlashga qaratilgan bir nechta normalarni o‘z ichiga oladi, bu esa Tramp oy boshida taqdim etgan AQSh milliy xavfsizlik strategiyasiga zid keladi. Umuman olganda, mudofaa budjeti uchun 901 mlrd dollarlik summa prezident so‘ragan miqdordan yuqori.

Oq uy rahbari 2026 yil uchun harbiy xarajatlarga 892,6 mlrd dollar ajratishni so‘ragan edi. Senat avvalroq bu miqdorni 925 mlrd dollargacha oshirishni taklif qilgan, Vakillar palatasi esa Tramp taklif etgan summaga teng miqdorni ilgari surgan.

Hujjatda Ukraina qo‘llab-quvvatlanishiga alohida urg‘u berilgan. Qonun Ukraina xavfsizligiga ko‘maklashish tashabbusi (Ukraine Security Assistance Initiative, USAI) doirasida 800 mln dollar ajratishni nazarda tutadi — keyingi ikki yil davomida har yili 400 mln dollardan. Bu mablag‘lar Amerika kompaniyalari orqali Ukraina Qurolli kuchlari uchun qurol xarid qilishga yo‘naltiriladi.

Yana 175 mln dollar Boltiq davlatlari — Estoniya, Latviya va Litvaning mudofaasiga ajratiladi. Bundan tashqari, qonun AQSh Mudofaa vazirligining Yevropadagi amerikalik qo‘shinlar sonini 76 000 nafardan pastga tushirish imkoniyatlarini cheklaydi. Yevropadagi amerikalik qo‘mondonga NATOning Oliy bosh qo‘mondoni lavozimidan voz kechish taqiqlanadi.

Qonun loyihasida Tramp taklif qilgan AQSh Mudofaa vazirligini “Urush vazirligi” deb qayta nomlash masalasi tilga olinmagan. Garchi AQSh ma’muriyati bu atamani allaqachon ishlatayotgan, mudofaa vaziri Pit Hegset esa o‘zini “urush masalalari bo‘yicha davlat kotibi” deb atayotgan bo‘lsa-da, rasmiy o‘zgarish Kongress tomonidan tasdiqlanishi kerak.