Makriddagi tog‘ portlatilishi bo‘yicha izoh berildi: uy va maktab devorlaridagi yoriqlar qo‘shimcha tekshiriladi

Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi Qashqadaryo viloyati Kitob tumani Makrid mahallasi yaqinida amalga oshirilgan tog‘ portlatish ishlari yuzasidan Kun.uz so‘roviga javob berdi. Qo‘mita ma’lumotiga ko‘ra, portlatish ishlari o‘tkazilgan hududga yaqin uylar hamda maktab binosi devorlarida kuzatilgan mayda yoriqlarning kelib chiqish sabablarini aniqlash uchun vakolatli tashkilotlar tomonidan qo‘shimcha tekshirish o‘tkazish maqsadga muvofiq.

Ma’lum qilinishicha, hokimlik, favqulodda vaziyatlar, ekologiya idoralari hamda mahalla rahbarlaridan iborat ishchi guruh hodisa joyida o‘rganish ishlarini olib borgan.

O‘rganish jarayonida portlatish ishlari Kitob tumani “Makrid” MFYga qarashli Qurama qishlog‘i hududida joylashgan, “Quality Metal House” MChJga tegishli “Maqrid” marmarlashgan ohaktosh konida amalga oshirilgani aniqlangan. Qo‘mita ma’lumotiga ko‘ra, mazkur korxona 2024 yil 28 iyun kuni elektron onlayn auksion orqali o‘tkazilgan savdoda g‘olib bo‘lib, Zarafshon-3 uchastkasida geologik qidiruv ishlarini olib borish huquqini qo‘lga kiritgan. Geologik o‘rganish ishlaridan so‘ng noruda foydali qazilmalarni qazib olish uchun tegishli ruxsatnoma rasmiylashtirilgan.

Qayd etilishicha, “Quality Metal House” MChJ portlatish ishlarini mustaqil amalga oshirish vakolatiga ega emasligi sababli, portlash ishlari “75-maxsus boshqarmasi” MChJ pudratchi tashkiloti tomonidan bajarilgan.

Ishchi guruh tomonidan portlatish ishlari o‘tkazilgan hududga eng yaqin aholi yashash xonadonlari vizual tarzda ko‘zdan kechirilgan. Aniqlanishicha, Qurama qishlog‘ida jami 30 ta xonadonda 150 nafar aholi yashaydi va eng yaqin uy portlash hududidan taxminan 600 metr masofada joylashgan. “Navro‘z” MFYga qarashli O‘rtachil qishlog‘ida esa 45 ta xonadonda 183 nafar aholi istiqomat qiladi. Ushbu hududdagi eng yaqin uy portlash nuqtasidan taxminan 1240 metr masofada joylashgan.

O‘rganish davomida Qurama qishlog‘ida yashovchi ayrim fuqarolarning uy devorlarida mayda suvoq yoriqlari mavjudligi aniqlangan. Shuningdek, “Navro‘z” MFYda yashovchi ayrim fuqarolar uylarida ham shunga o‘xshash yoriqlar kuzatilgan. Bundan tashqari, “Navro‘z” MFY hududida joylashgan 77-sonli umumta’lim maktabi direktori tomonidan portlatish ishlari amalga oshirilganidan so‘ng maktab binosi devorlarida ham mayda yorilishlar kuzatilgani ma’lum qilingan. Ammo mazkur yoriqlar qachon va aynan qaysi sabablarga ko‘ra yuzaga kelganini aniqlash imkoni mavjud emasligi ta’kidlangan. Shu sababli, ushbu holatlarga aniqlik kiritish maqsadida vakolatli tashkilotlar tomonidan qo‘shimcha o‘rganish ishlari olib borish maqsadga muvofiq ekani bildirilgan.

Shu bilan birga, portlatish ishlari olib borilgan hudud atrofida aholi yashash joylariga tosh bo‘laklari uchib borgani yoki bevosita zarar yetkazilgani aniqlanmagan. Portlash ishlari tabiiy yer sathidan taxminan 25-30 metr balandlikdagi tog‘li hududda amalga oshirilgan bo‘lib, mayda tosh bo‘laklari portlash markazidan 100-150 metr radiusda tarqalgani kuzatilgan.

Ekologiya va iqlim o‘zgarishi milliy qo‘mitasi o‘rganish natijalariga ko‘ra, portlatish jarayonida o‘simlik va hayvonot dunyosiga zarar yetkazilgan holatlar aniqlanmagani, shuningdek, mahalliy aholi sog‘lig‘iga ziyon yetgani bo‘yicha ma’lumotlar qayd etilmaganini ma’lum qildi.

Shu bilan birga, qo‘mita mazkur portlatish ishlarining qonunchilikka muvofiqligi masalasi vakolatli idoralar tomonidan alohida o‘rganilishi lozimligini ta’kidlagan.