Le Pen apellyatsiyasi: prezidentlik saylovi masalasi sudda hal bo‘ladi

Fransiyada seshanba, 13 yanvar kuni “Milliy birlashuv” o‘ta o‘ng partiyasi rahbari Marin Le Penga nisbatan Yevroparlament mablag‘larini noqonuniy o‘zlashtirish ishi bo‘yicha chiqarilgan hukm ustidan shikoyatni ko‘rib chiqishga doir sud eshituvlari boshlanmoqda.

2025 yil mart oyida Parij sudi Le Penni Yevroparlament mablag‘larini maqsadsiz sarflashda aybdor deb topib, besh yil davomida davlat hokimiyati organlariga saylanish huquqidan mahrum etgan. Fransiya o‘ta o‘nglari yetakchisiga 100 ming yevro miqdorida jarima, shuningdek umumiy hisobda to‘rt yil ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan (shundan ikki yili shartli, yana ikki yili esa elektron braslet bilan uy qamog‘ini nazarda tutadi).

Sud Le Pen va “Milliy birlashuv” partiyasidan bo‘lgan yana sakkiz nafar yevrodeputat YeI fondlaridan 4 million yevrodan ortiq mablag‘ni o‘zlashtirgan, degan xulosaga kelgan. Xususan, 2004–2016 yillar oralig‘ida Le Pen va uning safdoshlari Yevroparlament mablag‘laridan haq to‘lash uchun foydalangan, biroq aslida mazkur xodimlar “Milliy birlashuv” partiyasi uchun ishlagan.

Le Pen apellyatsiya bergani sababli mart oyidagi hukm hali kuchga kirmagan. Le Penning o‘zi bu hukmni “siyosiy sabablar bilan chiqarilgan” deb ataydi va sud qarori bekor qilinishiga umid qiladi — shunda u Fransiya prezidenti lavozimiga to‘rtinchi marta nomzod bo‘la oladi.

Hukm ustidan shikoyat bo‘yicha sud eshituvlari 12 fevral kuni yakunlanishi kutilmoqda. Apellyatsiya bo‘yicha sud qarori 2026 yil yozigacha chiqarilishi taxmin qilinmoqda. Agar davlat lavozimlariga saylanishda qatnashishga qo‘yilgan besh yillik taqiq qayta ko‘rib chiqilsa, Le Penda 2027 yilgi Fransiya prezidentlik saylovida nomzod bo‘lish imkoniyati saqlanib qolishi mumkin.

Biroq, agar sud avvalgi qarorni kuchda qoldirsa, Le Penga hatto Fransiya Konstitutsiyaviy sudiga ham shikoyat qilgan taqdirda, prezident saylovida qatnashish taqiqlanadi. Le Penning aytishicha, bu holda uning o‘rniga “Milliy birlashuv”ning 30 yoshli yetakchisi Jordan Bardella nomzod qilib ko‘rsatilishi mumkin.

Bardellaning o‘zi Le Penni “to‘liq qo‘llab-quvvatlashini” bildirgan va agar sud saylovlarda qatnashish taqiqini saqlab qolsa, bunday qaror “demokratiya uchun nihoyatda xavotirli” bo‘lishini ta’kidlagan. Siyosatchi, shuningdek, hozircha 2027 yilgi saylovda “Milliy birlashuv”dan prezidentlikka nomzod emasligini, faqatgina bosh vazir lavozimiga da’vo qilayotganini aytgan.

Fransiyaning amaldagi prezidenti Emmanuel Makron konstitutsiyaviy cheklovlar sababli 2027 yilgi saylovda ishtirok eta olmaydi. Yakshanba kuni Le Monde gazetasi e’lon qilgan jamoatchilik fikri so‘roviga ko‘ra, fransuzlarning taxminan 42 foizi “Milliy birlashuv” g‘oyalarini qo‘llab-quvvatlaydi. Ilgariroq boshqa so‘rovlar ham prezidentlik saylovida o‘ta o‘ng partiya nomzodi g‘alaba qozonishini bashorat qilgan edi.