15 yanvar kuni Oq uyda Venesuela muxolifati yetakchisi Mariya Korina Machado o‘zining tinchlik bo‘yicha Nobel mukofotini (ya’ni Alfred Nobel tasviri tushirilgan oltin medal) AQSh prezidenti Donald Trampga topshirdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, bu «uning ozodligimizga bo‘lgan noyob sadoqatining e’tirofi» edi.
Machado prezident Nikolas Maduro qatag‘onlari sharoitida Venesuelaning muxolifat harakatini boshqargani, xususan, 2023 yilgi bahsli prezidentlik saylovidagi ishtiroki uchun 2025 yilda Tinchlik bo‘yicha Nobel mukofotiga sazovor bo‘ldi.
«Men Qo‘shma Shtatlar prezidentiga tinchlik bo‘yicha Nobel mukofotini topshirdim», dedi Machado jurnalistlarga Oq uyni tark etar ekan.
Tramp ijtimoiy tarmoqlarda Venesuela muxolifati yetakchisi medalni unga saqlash uchun qoldirganini tasdiqladi va u bilan uchrashish o‘zi uchun «katta sharaf» bo‘lganini aytdi.
«Bu ko‘p narsalarni boshidan kechirgan ajoyib ayol. Mariya menga qilgan ishim uchun Tinchlik bo‘yicha Nobel mukofotini topshirdi. O‘zaro hurmatning ajoyib ko‘rinishi. Rahmat, Mariya», deb yozdi Tramp ijtimoiy tarmoqda.
Machado harakatini misli ko‘rilmagan deb bo‘lmaydi. Qoidaga ko‘ra, u medalni berishi mumkin, lekin mukofotning o‘zini emas. Euronews tarixda yuz bergan shunga o‘xshash voqealarni jamladi.
Nobel jamg‘armasining nizomi va Alfred Nobelning vasiyatiga ko‘ra, laureat unvoni berilganidan keyin faqat ushbu shaxsga tegishli bo‘lib, qonuniy ravishda bo‘linishi yoki boshqa shaxsga o‘tkazilishi mumkin emas.
Medal yoki laureatlikni tasdiqlovchi diplom kimgadir sovg‘a qilinishi, sotilishi yoki kim oshdi savdosiga qo‘yilishi mumkin, ammo bu laureat unvonini boshqaga o‘tkazilishini anglatmaydi. Nobel mukofotining bir qancha sovrindorlari, garchi vaziyat va sabablar turlicha bo‘lsa-da, ilgari o‘z medallarini bergan yoki sotgan.
Ukrainalik qochqinlar foydasiga auksion
Rossiyada so‘z erkinligini himoya qilishdagi sa’y-harakatlari uchun 2021 yilda filippinlik Mariya Ressa bilan birgalikda tinchlik bo‘yicha Nobel mukofotini qo‘lga kiritgan rossiyalik jurnalist Dmitriy Muratov 2022 yil iyun oyida kimoshdi savdosida medalini rekord darajadagi 103,5 million dollarga sotdi.
