Ronaldu norozi: Saudiya futbolida «Dallas»ça mojaro

Odatda arab çempionatlariga yoşi ötgan futbolçilar pul işlaş uçun borardi, lekin maoş kattaligi uçun endi yoş yigitlar ham uyalmay Saudiya klublariga ötişdi. Ronaldu markazida bölgan loyiha özini oqlaşni boşlaydi, butun dunyo Saudiya çempionatini kuzatişni boşladi, sayyohlar yulduzlarning öyinini tomoşa qiliş uçun Saudiyaga bordi.

Loyihaning asosiy homiysi Saudiya Arabistoni suveren fondi edi. Dunyodagi eng yirik fondlardan biri bölgan uşbu fond rahbari Saudiyaning amaldagi rahbari valiahd şahzoda Muhammad ibn Salmon. Fondning umumiy kapitali 1 trillion dollar atrofida. Megaloyihaning asosiy taşabbuskori sifatida fond çempionatdagi tört klub – «Al Hilol», «An Nasr», «Al Ittihod» va «Al Ahli»ni moliyalaştiradi. Qolgan klublar ham qaysidir davlat korxonasidan pul oladi.

Saudiya neftdan mustaqil davlat bölişni istaydi, bu borada bir burda qöşnisi BAA turizm sohasida qilayotgan fantastik işlariga çinakamiga havas qiladi. Va futbol Saudiyani dunyoga oçişi kerak bölgan sohalardan biri bölişi kerak deb hisoblaydi. Bir söz bilan aytganda, futbol böyiça Saudiya Arabistoni çempionati mamlakat uçun strategik muhim megaloyihaga aylanadi.

Muammo nimada?

Ana şu trillion dollarga yaqin puli bor fond Saudiyaning tört yirik klubiga katta pullar berib, «endi çempionlik uçun kuraşinglar», dedi. Megaloyiha işga tuşganidan keyingi uçta çempionatda ikki marta Benzema boşçilik «Al Ittihod», bir marta Saudiya futboli bayroqdori «Al Hilol» çempion böldi. Ronaldu biror marta çempion bölolmadi, kubok ham yutmadi. Yetmaganiga OFKdagi oxirgi özgarişlar sabab ötgan mavsum uçinçi örinni egallagan «An Nasr» bu mavsum Elit Osiyo çempionlar Ligasida emas, qit’aning ikkinçi darajali musobaqasida qatnaşdi.

Ronaldu Saudiyaga borganidan beri sovrin yutmagani haqidagi savollarga xotirjam javob berdi, men sovrin yutiş uçun ölib-tirilayotganim yöq, qabilida gapirdi, lekin yuragining tubida baribir alami qolgan ekan. Bir neça kun oldin portugaliyalik yulduz «An Nasr» maşğulotlariga boykot qildi. Çempionat doirasidagi bir öyinni ötkazib yubordi, «Al Ittihod»ga qarşi öyinda ham qatnaşmasligi aytilmoqda. Bir qator jiddiy naşrlarning yozişiça, Ronaldu fond «An Nasr»dan köra «Al Hilol»ga köproq e’tibor berayotganidan norozi ekan. Hozir futbolçi fond rahbarlaridan «An Nasr»ga nisbatan qaraşni özgartirişni talab qilayotgan ekan.

Boykot boşlaş orqali Ronaldu Karim Benzema «Al Ittihod»dan «Al Hilol»ga ötişini töxtatmoqçi bölgani aytildi, lekin bu transfer baribir amalga oşdi. Karim «Hilol»ga ötib birinçi öyinidayoq uçta gol urdi.

Sport prinsiplari çekinganda

Hozir Kriştianu Ronaldu atrofidagi mojaro aslida Saudiya futbolidagi muammoni oçib berdi. Katta pul tökiş orqali dunyo futboli markaziga aylanişni orzu qilgan saudlar bir narsani esdan çiqarib qöyişdi: sportni, xususan, futbolni boşqarib bölmaydi. Futbol qaçonki sport prinsiplari ustun bölsagina qiziqarli, tomoşabop, foyda keltiradigan böladi. Masalan, Angliya çempionati translatsiya huquqi boşqa Yevropa ligalariga qaraganda bir neça baravar qimmatga sotiladi, çunki Premiyer-Ligada futbol bor, raqobat bor, sport prinsiplari birinçi örinda turadi.

Hozir Artetaning «Arsenal»i deyarli çempionlikni hal qilgandek körinyapti, lekin işoning, heç narsa hal emas. Maykl Kerrik «MYu»ni çempion qilişi, Emerining «Aston Villa»si sensatsiya qilişi, Gvardiola va Husanov «Siti»ni ingliz futboli taxtiga qaytarişi mumkin.

Saudlar futbol uçun katta pul tökdi, lekin ularning çempionatini kuzatadiganlar faqat transferlarni, qaysi maşhur qayerga ötişini muhokama qiladi. Bu futbolda notabiiylik bor, samimiylik yöq, sport prinsiplari yöq, kambağal yettinçi divizion vakili boy yuqori divizion vakilini mağlub etişi yöq. «Lester»lar, Vardilar, tuşgaça burgerxonada işlab, tuşdan keyin quyi divizion jamoasida öynaydigan, qonida futbol oquvçi yigitlar yöq. Bir söz bilan aytganda intriga yöq. Faqat pul bor, juda katta pul. Pul bölganda ham mehnat bilan işlab topilgan, foyda keltiradigan, bittalab yiğilgan pul emas, tayyor, yer ostida boylik savdosidan kelgan pul.

Hozir Saudiya çempionatida har qança katta yulduzlar bölmasin, ular bizga havas qilsa arziydi. Çunki bizning çempionatda intriga özgaça, köp klublar kuçaygan, har yili önlab yoş yigitlar porlab çiqadi.

Bizdagi muhokamalar ham futbolça. Masalan, hozir «Dinamo» muxlislari Abramov maydon markazidagi yöqotişlarni qanday töldirişini muhokama qilmoqda. Ötgan mavsum Abdusalomov, Pletnyov va Ratinio markazda ajoyib uçburçak tandem yaratgandi. Pletnyovni «Bunyodkor», Ratinioni «Neftçi» ilib ketdi. Endi Jahongir Abdusalomov yangi şeriklariga qanday moslaşarkin – şu hozir samarqandlik muxlislar xayolida.

«Paxtakor» muxlislari Alijonov qolganidan, «Söğdiyona» muxlislari Doriyevni «Neftçi» olib ketmaganidan, «Surxon» muxlislari Behruz Karimov degan bolakay borgan sari kuçayayotganidan xursand.

Ana şunaqa gaplar bizning şubhasiz tomoşabop futbolimizda. Ronaldu öynayotgan liga esa xuddi «Dallas» serialiga öxşaydi. Intrigaga boy, lekin sportga aloqasi bölmagan intrigaga. Aytgança, Özbekiston çempionati bu yil ertaroq, 27 fevralda boşlanadi. Markaziy öyin Samarqandda. «Dinamo» qişning oxirgi kunida «Navbahor»ni qabul qiladi. Maslahatim – jonli futbol körişni istasangiz, Osiyoning eng yaxşi ligalaridan biri Özbekiston Superligasi öyinlarini tomoşa qiling. Bizdagi intrigalar haqiqiy sportga xos, seriallarga emas...