Ronaldu norozi: Saudiya futbolida «Dallas»cha mojaro

Odatda arab chempionatlariga yoshi o‘tgan futbolchilar pul ishlash uchun borardi, lekin maosh kattaligi uchun endi yosh yigitlar ham uyalmay Saudiya klublariga o‘tishdi. Ronaldu markazida bo‘lgan loyiha o‘zini oqlashni boshlaydi, butun dunyo Saudiya chempionatini kuzatishni boshladi, sayyohlar yulduzlarning o‘yinini tomosha qilish uchun Saudiyaga bordi.

Loyihaning asosiy homiysi Saudiya Arabistoni suveren fondi edi. Dunyodagi eng yirik fondlardan biri bo‘lgan ushbu fond rahbari Saudiyaning amaldagi rahbari valiahd shahzoda Muhammad ibn Salmon. Fondning umumiy kapitali 1 trillion dollar atrofida. Megaloyihaning asosiy tashabbuskori sifatida fond chempionatdagi to‘rt klub – «Al Hilol», «An Nasr», «Al Ittihod» va «Al Ahli»ni moliyalashtiradi. Qolgan klublar ham qaysidir davlat korxonasidan pul oladi.

Saudiya neftdan mustaqil davlat bo‘lishni istaydi, bu borada bir burda qo‘shnisi BAA turizm sohasida qilayotgan fantastik ishlariga chinakamiga havas qiladi. Va futbol Saudiyani dunyoga ochishi kerak bo‘lgan sohalardan biri bo‘lishi kerak deb hisoblaydi. Bir so‘z bilan aytganda, futbol bo‘yicha Saudiya Arabistoni chempionati mamlakat uchun strategik muhim megaloyihaga aylanadi.

Muammo nimada?

Ana shu trillion dollarga yaqin puli bor fond Saudiyaning to‘rt yirik klubiga katta pullar berib, «endi chempionlik uchun kurashinglar», dedi. Megaloyiha ishga tushganidan keyingi uchta chempionatda ikki marta Benzema boshchilik «Al Ittihod», bir marta Saudiya futboli bayroqdori «Al Hilol» chempion bo‘ldi. Ronaldu biror marta chempion bo‘lolmadi, kubok ham yutmadi. Yetmaganiga OFKdagi oxirgi o‘zgarishlar sabab o‘tgan mavsum uchinchi o‘rinni egallagan «An Nasr» bu mavsum Elit Osiyo chempionlar Ligasida emas, qit’aning ikkinchi darajali musobaqasida qatnashdi.

Ronaldu Saudiyaga borganidan beri sovrin yutmagani haqidagi savollarga xotirjam javob berdi, men sovrin yutish uchun o‘lib-tirilayotganim yo‘q, qabilida gapirdi, lekin yuragining tubida baribir alami qolgan ekan. Bir necha kun oldin portugaliyalik yulduz «An Nasr» mashg‘ulotlariga boykot qildi. Chempionat doirasidagi bir o‘yinni o‘tkazib yubordi, «Al Ittihod»ga qarshi o‘yinda ham qatnashmasligi aytilmoqda. Bir qator jiddiy nashrlarning yozishicha, Ronaldu fond «An Nasr»dan ko‘ra «Al Hilol»ga ko‘proq e’tibor berayotganidan norozi ekan. Hozir futbolchi fond rahbarlaridan «An Nasr»ga nisbatan qarashni o‘zgartirishni talab qilayotgan ekan.

Boykot boshlash orqali Ronaldu Karim Benzema «Al Ittihod»dan «Al Hilol»ga o‘tishini to‘xtatmoqchi bo‘lgani aytildi, lekin bu transfer baribir amalga oshdi. Karim «Hilol»ga o‘tib birinchi o‘yinidayoq uchta gol urdi.

Sport prinsiplari chekinganda

Hozir Krishtianu Ronaldu atrofidagi mojaro aslida Saudiya futbolidagi muammoni ochib berdi. Katta pul to‘kish orqali dunyo futboli markaziga aylanishni orzu qilgan saudlar bir narsani esdan chiqarib qo‘yishdi: sportni, xususan, futbolni boshqarib bo‘lmaydi. Futbol qachonki sport prinsiplari ustun bo‘lsagina qiziqarli, tomoshabop, foyda keltiradigan bo‘ladi. Masalan, Angliya chempionati translatsiya huquqi boshqa Yevropa ligalariga qaraganda bir necha baravar qimmatga sotiladi, chunki Premiyer-Ligada futbol bor, raqobat bor, sport prinsiplari birinchi o‘rinda turadi.

Hozir Artetaning «Arsenal»i deyarli chempionlikni hal qilgandek ko‘rinyapti, lekin ishoning, hech narsa hal emas. Maykl Kerrik «MYu»ni chempion qilishi, Emerining «Aston Villa»si sensatsiya qilishi, Gvardiola va Husanov «Siti»ni ingliz futboli taxtiga qaytarishi mumkin.

Saudlar futbol uchun katta pul to‘kdi, lekin ularning chempionatini kuzatadiganlar faqat transferlarni, qaysi mashhur qayerga o‘tishini muhokama qiladi. Bu futbolda notabiiylik bor, samimiylik yo‘q, sport prinsiplari yo‘q, kambag‘al yettinchi divizion vakili boy yuqori divizion vakilini mag‘lub etishi yo‘q. «Lester»lar, Vardilar, tushgacha burgerxonada ishlab, tushdan keyin quyi divizion jamoasida o‘ynaydigan, qonida futbol oquvchi yigitlar yo‘q. Bir so‘z bilan aytganda intriga yo‘q. Faqat pul bor, juda katta pul. Pul bo‘lganda ham mehnat bilan ishlab topilgan, foyda keltiradigan, bittalab yig‘ilgan pul emas, tayyor, yer ostida boylik savdosidan kelgan pul.

Hozir Saudiya chempionatida har qancha katta yulduzlar bo‘lmasin, ular bizga havas qilsa arziydi. Chunki bizning chempionatda intriga o‘zgacha, ko‘p klublar kuchaygan, har yili o‘nlab yosh yigitlar porlab chiqadi.

Bizdagi muhokamalar ham futbolcha. Masalan, hozir «Dinamo» muxlislari Abramov maydon markazidagi yo‘qotishlarni qanday to‘ldirishini muhokama qilmoqda. O‘tgan mavsum Abdusalomov, Pletnyov va Ratinio markazda ajoyib uchburchak tandem yaratgandi. Pletnyovni «Bunyodkor», Ratinioni «Neftchi» ilib ketdi. Endi Jahongir Abdusalomov yangi sheriklariga qanday moslasharkin – shu hozir samarqandlik muxlislar xayolida.

«Paxtakor» muxlislari Alijonov qolganidan, «So‘g‘diyona» muxlislari Doriyevni «Neftchi» olib ketmaganidan, «Surxon» muxlislari Behruz Karimov degan bolakay borgan sari kuchayayotganidan xursand.

Ana shunaqa gaplar bizning shubhasiz tomoshabop futbolimizda. Ronaldu o‘ynayotgan liga esa xuddi «Dallas» serialiga o‘xshaydi. Intrigaga boy, lekin sportga aloqasi bo‘lmagan intrigaga. Aytgancha, O‘zbekiston chempionati bu yil ertaroq, 27 fevralda boshlanadi. Markaziy o‘yin Samarqandda. «Dinamo» qishning oxirgi kunida «Navbahor»ni qabul qiladi. Maslahatim – jonli futbol ko‘rishni istasangiz, Osiyoning eng yaxshi ligalaridan biri O‘zbekiston Superligasi o‘yinlarini tomosha qiling. Bizdagi intrigalar haqiqiy sportga xos, seriallarga emas...