Xitoyning 2025 yilgi savdo xaritasi: AQSh yetakchi, Osiyo tezlashmoqda

Xitoyning savdo “mashinasi” tez sur’atda o‘sishda davom etmoqda, biroq bu o‘sishning geografiyasi asta-sekin o‘zgarib bormoqda.

Foto: Aleksandr Podgorchuk, Kommersant’

2025 yilda Xitoyning tashqi savdosining jami hajmi 6,3 trillion dollardan oshdi va 1,2 trillion dollarlik rekord darajada ijobiy savdo saldosini ta’minladi — eksport deyarli stagnatsiya holatidagi importdan ancha o‘zib ketdi. AQSh Xitoyning eng yirik savdo hamkori maqomini saqlab qolgan bo‘lsa-da, asosiy turtki tobora ko‘proq Janubi-Sharqiy Osiyo tomon ko‘chmoqda.

Shu bilan birga, Yevropada taranglik alomatlari kuchaymoqda. 2022 yildan buyon Germaniya avtomobillarining Xitoyga eksporti 66 foizga qisqardi, bu esa dunyodagi eng yirik avtomobil bozorida raqobat kuchayganini ko‘rsatadi.

2025 yilda Xitoy va AQSh o‘rtasidagi umumiy savdo hajmi 560 milliard dollarni tashkil etdi, bu Xitoy tashqi savdosining 8,8 foiziga to‘g‘ri keladi. Biroq oldingi yilga nisbatan ikki tomonlama tovar aylanmasi tariflar bo‘yicha kelishmovchiliklar keskinlashgani sababli 18,7 foizga kamaydi.

Ikkinchi o‘rinni 367 milliard dollar ko‘rsatkich bilan Hongkong egalladi. Undan keyin Janubiy Koreya, Yaponiya va Tayvan keladi — ularning barchasi savdoda o‘rtacha o‘sishni namoyon qildi. Rossiya 228 milliard dollar ko‘rsatkich bilan yettinchi o‘rinni egalladi.

Ayniqsa Vetnamdagi dinamika ko‘zga tashlanadi: ikki tomonlama savdo hajmi 13,7 foizga oshdi. Bu Xitoyning ASeAN mamlakatlari bilan tovar aylanmasini tez sur’atlarda kengaytirish tendensiyasining bir qismi. Bundan tashqari, Xitoyning Afrikaga eksporti oldingi yilga nisbatan 25,8 foizga o‘sdi.

2025 yilda Xitoy va Germaniya o‘rtasidagi savdo aylanmasi 211 milliard dollarga yetdi, bu yillik hisobda 4,6 foizga ko‘p. Biroq Germaniyaning Xitoyga eksporti 9,3 foizga qisqardi.

Pasayishga asosiy hissa avtomobil sohasi hisobiga to‘g‘ri keldi: 2022 yildan buyon Germaniya avtomobillarining Xitoyga yetkazib berish hajmi 66 foizga tushib ketdi. Bu avtosozlik kompaniyalariga bosimni kuchaytiradi, chunki Xitoy brendlari ichki bozorda ulushini faol oshirmoqda.

Umuman olganda, AQShning hal qiluvchi roli saqlanib qolganiga qaramay, Xitoy savdosidagi asosiy dinamika markazi tobora ko‘proq Osiyo va Afrikaning rivojlanayotgan bozorlari tomon siljimoqda, Yevropa hamkorlari esa raqobatning kuchayishi va tarkibiy chaqiriqlar bilan to‘qnash kelmoqda.