O‘qishga to‘langan kontrakt pulining 12 foizini qanday qaytarib olish mumkin?
|12:49 / 21.02.202667 87010 min
Agar universitetga kontrakt to‘lovini amalga oshirsangiz, soliq chegirmasi orqali to‘langan summaning 12% ini qaytarib olishingiz mumkin. Uni ish beruvchi yoki soliq xizmatiga deklaratsiya topshirish orqali rasmiylashtirish mumkin. Quyida rasmiylashtirishning barcha variantlari, qaytarib olish shartlari va rad etilishi mumkin bo‘lgan sabablarni batafsil ko‘rib chiqamiz.
daromad topasiz va 12% miqdorida daromad solig‘i to‘laysiz;
universitetga kontrakt to‘lovini amalga oshirasiz;
kontrakt to‘lovi summasi soliqqa tortiladigan daromaddan chiqarib tashlanadi;
soliq qayta hisoblanadi.
Qaytariladigan summa quyidagi formula bo‘yicha hisoblanadi: to‘langan kontrakt summasi × 12%. Agar kontrakt 25 mln so‘m bo‘lsa, 3 mln so‘mgacha qaytarib olish mumkin — agar daromadingizdan shu miqdorda jismoniy shaxslar daromad solig‘i (JShDS) ushlab qolingan bo‘lsa.
Kimlar qaytarib olishi mumkin?
Imtiyoz quyidagi ta’lim to‘lovlari uchun qo‘llanadi:
o‘zining o‘qishi uchun;
farzandining o‘qishi uchun;
turmush o‘rtog‘ining o‘qishi uchun.
Universitet akkreditatsiyadan o‘tgan ta’lim muassasasi bo‘lishi lozim. Imtiyoz litsenziyasi bor davlat va nodavlat oliy ta’lim muassasalariga nisbatan qo‘llaniladi.
Imtiyoz quyidagi hollarda qo‘llanilmaydi:
aka-uka, opa-singil, jiyan va boshqa qarindoshlarning o‘qishi uchun to‘lov qilinganida;
To‘lov hujjatlari: kvitansiyalar, bank o‘tkazmalari, ma’lumotnomalar;
Mavzuga oid
Kontrakt to‘langanini tasdiqlovchi to‘lov hujjati.
daromad haqida ma’lumotnoma — agar soliq deklaratsiyasi orqali rasmiylashtirilsa.
Hisoblangan ish haqi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma.
Asosiy talab — ma’lumotlarning mos kelishi. To‘lov hujjatlarida ko‘rsatilgan to‘lovchi soliq imtiyozini rasmiylashtirayotgan shaxsning o‘zi bo‘lishi kerak.
Oddiy xatolik — kontrakt talaba nomiga rasmiylashtirilgan, to‘lovni esa ota o‘z bank hisobidan amalga oshirgan holat. Agar ota soliq chegirmasiga ariza bersa, lekin shartnomada to‘lovchi sifatida ko‘rsatilmagan bo‘lsa, soliq organi rad javobi berishi mumkin. Bunday vaziyatda hujjatlar otaning ta’lim uchun to‘lov qilish va imtiyozni talab qilish huquqini tasdiqlashi juda muhim.
Yana bir keng tarqalgan muammo — to‘lov amalga oshirilganini tasdiqlovchi hujjatning yo‘qligi. Faqat shartnomaning o‘zi soliq chegirmasini olish huquqini bermaydi.
Ish beruvchi orqali qanday rasmiylashtirish mumkin?
Quyidagi hollarda ish beruvchi orqali rasmiylashtirish mumkin:
rasman ishlasangiz;
kontrakt joriy yilda to‘lanayotgan bo‘lsa;
buxgalteriya imtiyozni har oy qabul qilishga tayyor bo‘lsa.
Bu holatda daromaddan soliq ushlab qolinmaydi. Pul alohida qaytarilmaydi — siz daromadingizdan kamroq to‘laysiz.
Buxgalteriyaga qanday hujjatlar berish kerak?
Ish beruvchiga quyidagi hujjatlar taqdim etiladi:
soliq imtiyozini qo‘llash to‘g‘risida ariza;
universitet bilan shartnoma;
to‘lovni tasdiqlovchi to‘lov hujjatlari;
zarur hollarda qarindoshlikni tasdiqlovchi hujjat (farzand yoki turmush o‘rtoq uchun to‘lansa).
Buxgalteriya soliqqa tortiladigan daromadni to‘langan kontrakt summasi miqdoriga kamaytiradi va daromad solig‘ini (JShDS) qayta hisoblab chiqadi.
Bu usuldan qachon foydalanib bo‘lmaydi?
Quyidagi hollarda ish beruvchi orqali rasmiylashtirishning imkoni yo‘q:
kontrakt to‘lovi o‘tgan yili to‘liq to‘langan bo‘lsa;
to‘lovchi ishdan bo‘shagan bo‘lsa;
to‘lov orqa sana bilan amalga oshirilgan bo‘lsa;
ish beruvchi soliqni allaqachon ushlab qolgan va hisobot yopilgan bo‘lsa;
imtiyozni to‘liq qo‘llash uchun daromad yetarli bo‘lmasa.
Bunday holatlarda yillik deklaratsiya to‘ldirish va ortiqcha to‘langan soliqni qaytarish uchun ariza berish orqali rasmiylashtiriladi.
my.gov.uz orqali qanday qaytarish mumkin?
Agar soliq ushlab qolingan bo‘lsa va uni o‘tkazma orqali qaytarmoqchi bo‘lsangiz bu usul mos keladi.
Shaxsiy kabinetdagi «Jismoniy shaxsning jami yillik daromadi to‘g‘risidagi deklaratsiya» bo‘limi.
Quyidagilar to‘ldiriladi:
— hisobot yili;
— daromad to‘g‘risidagi ma’lumotlar;
— to‘langan JShDS miqdori.
Ta’lim to‘loviga soliq imtiyozini qo‘shish.
Soliq imtiyozlari bo‘limida ta’lim uchun to‘lov (16.2-band) tanlanadi, shartnoma va cheklar ilova qilinadi.
Ortiqcha to‘langan soliqni qaytarish uchun ariza yuborish.
Ariza yuborilganidan so‘ng tizim ortiqcha to‘lovni avtomatik ravishda hisoblaydi.
my3.soliq saytida yillik daromad to‘g‘risidagi deklaratsiyani to‘ldirishning uchinchi bosqichi
Shag 2 — ortiqcha to‘langan soliqni qaytarishga ariza
Deklaratsiya qabul qilinganidan so‘ng ortiqcha to‘langan soliqni qaytarish xizmati tanlanadi, bank rekvizitlari ko‘rsatiladi va ariza yuboriladi.
Mablag‘ning qaytarilish muddati
Pul deklaratsiya va ariza tekshirilgandan keyin o‘tkaziladi. Muddat ma’lumotlarning to‘g‘riligi va soliq tizimining yuklamasiga bog‘liq.
Deklaratsiya topshirishdan oldin nimalarni tekshirish kerak?
Hujjatlarni ish beruvchiga topshirishdan yoki deklaratsiyani soliq portali orqali yuborishdan oldin quyidagi to‘rtta muhim jihatni tekshiring.
1. JShDS haqiqatan to‘langanmi
Mablag‘ faqat soliq ushlab qolingan bo‘lsa qaytariladi. Agar siz rasmiy ishlamagan bo‘lsangiz yoki daromadingizdan 12% stavka bo‘yicha JShDS ushlab qolinmagan bo‘lsa, mablag‘ qaytarilmaydi.
Daromad to‘g‘risidagi ma’lumotnomani yoki soliq to‘lovchining shaxsiy kabinetidagi ma’lumotlarni tekshiring — u yerda ushlab qolingan soliq summasi ko‘rsatilgan.
2. Hujjatlarning ma’lumotlarga muvofiq kelishi
Ariza beruvchining ism-sharifi quyidagilarga muvofiq kelishi lozim:
— universitet bilan shartnoma;
— to‘lov hujjatlari;
— deklaratsiya.
Agar to‘lovni bir shaxs amalga oshirib, arizani boshqa bersa, soliq xizmati rad javobini berishi mumkin.
3. Kontrakt to‘lovi o‘sha soliq davrida to‘langan bo‘lishi
Deklaratsiyada ma’lum bir hisobot yilida to‘langan miqdor ko‘rsatiladi.
Masalan, 2025 yil uchun kontraktning bir qismi 2024 yil dekabrda to‘langan bo‘lsa, u 2024 yilgi soliq davriga tegishli bo‘ladi.
Deklaratsiya taqdim etish muddati
Jami yillik daromad to‘g‘risidagi deklaratsiya hisobot yilidan keyingi yilning 1 apreliga qadar topshirilishi lozim.
Masalan:
2025 yildagi daromadlar uchun — deklaratsiya 2026 yil 1 aprelgacha taqdim etiladi;
2026 yildagi daromadlar uchun — 2027 yil 1 aprelgacha.
Agar deklaratsiya belgilangan muddatdan kech topshirilsa, soliq xizmati jarima qo‘llashi yoki arizaga rad javobini berishi mumkin.
Nimalarni yodda tutish lozim?
Ta’lim uchun to‘langan mablag‘ning faqat 12%ini qaytarib olish mumkin.
Mablag‘ faqat ushlab qolingan JShDS chegarasida qaytariladi.
Mablag‘ rasmiy daromad bo‘lganida va akkreditatsiyadan o‘tgan ta’lim muassasasiga to‘lov qilinganida qaytariladi.
Imtiyozni joriy yilda ish beruvchi orqali yoki kelasi yilning 1 apreligacha deklaratsiya berish orqali rasmiylashtirish mumkin.
Asosiy shart — shartnoma va to‘lov hujjatlari to‘lovni tasdiqlashi va ariza beruvchining ma’lumotlariga mos kelishi lozim.
