Qozoğiston Oliy sudi çeçen muxolifi va faoli Mansur Movlayevni RFga ekstraditsiya qilişni töxtatdi. Seşanba kuni, 24 fevralda uning advokati Mansur Movlayevni Facebook’da xabar qilişiça, Qozoğiston Boş prokuraturasi qarori ijrosi Movlayevning unga siyosiy boşpana beriş rad etilganini noqonuniy deb topiş haqidagi da’vosi körib çiqilguniça töxtatib turiladi.
Bir kun oldin BMT Inson huquqlari qömitasi Qozoğiston hokimiyati RFga ekstraditsiya qilmoqçi bölgan Movlayev işi böyiça şoşilinç çoralarni qabul qildi. Qömita Qozoğistonga “şikoyat mohiyatan körib çiqilguniça” ekstraditsiyadan tiyiliş majburiyatini yuklatdi. Qömita bayonotida aytilişiça, qaror Movlayev manfaatlarini közlab berilgan individual şikoyat asosida qabul qilingan.
BMT Inson huquqlari qömitasi öz qaroridan şunga e’tibor qaratdiki, u haqiqiy ravişda qaytarib bölmas zarar yetkazilişi xavfi mavjud bölgan holatlarda — jumladan hayotga tahdid yoki qiynoqqa soliniş xavfi bölganda şoşilinç çoralar qöllaydi. BMT Movlayev Mansur Movlayevniga ekstraditsiya qilinsa, ana şunday xavf borligini tan olgan.
29 yoşli Mansur Movlayev — çeçen muxolif faoli bölib, Çeçeniston rahbari Ramzan Qodirovni tanqid qilgan. 2020 yilda u narkotiklar tarqatişda ayblanib 3 yilga koloniyaga hukm qilingan, Movlayev bu ayblovni soxtalaştirilgan deb hisoblaydi. Ikki yil ötib u şartli ravişda muddatidan oldin ozodlikka çiqqan, ammo köp ötmay Çeçenistonda kuç tuzilmalari uni öğirlab ketib, maxfiy qamoqxonalardan birida uşlab turgan. Faol soxta pasport bilan Qirğizistonga qoçişga muvaffaq bölgan, u yerda esa davlat çegarasini noqonuniy kesib ötgani uçun uşlangan. 2023 yil noyabrida unga 6 oylik qamoq jazosi tayinlanib, keyin mamlakatdan çiqarib yuboriş belgilangan.
Ozodlikka çiqqanidan söng Mansur Movlayev Qirğizistonni mustaqil tarzda tark etib, Qozoğistonga ötgan. U yerda 2024 yil oktyabrida u Çeçenistonda aka-ukalari Zelimxan va Hamzat öğirlab ketilganini ma’lum qilgan: uning sözlariga köra, unga bosim ötkaziş uçun ular uşlab turilgan va qiynoqqa solingan. 2025 yil may oyida mahalliy politsiya Movlayevni Olmaotada RFdan kelgan qidiruv topşiriği asosida uşlagan, Rossiyada unga “tovlamaçilik” va “ekstremizm” böyiça ayblovlar qöyilgan. Sud jarayonlaridan keyin u öşa oyning özida Qozoğistonda boşpana sörovçisi maqomini olgan — bu ekstraditsiyadan vaqtinça himoya bergan.
2025 yil dekabr oyida Qodirov tanqidçisi Qozoğistondan siyosiy boşpana söragan, ammo rad javobini olgan. Yanvar oxirida Qozoğiston Boş prokuraturasi RFning Movlayevni ekstraditsiya qiliş haqidagi talabini qondirgan va qaror kuçga kirganidan keyin 30 sutkadan keçiktirmay uni Qozoğiston hokimiyatiga topşirişni belgilagan. Çeçen faolini qöllab-quvvatlaş guruhi Rossiyada Movlayev qiynoqqa solinişi va öldirilişi mumkinligidan ogohlantirib, jurnalistlar, jamoatçilik va BMT maxsus ma’ruzaçilarini vaziyatga aralaşişga çaqirgan.
