Urushning uchinchi kuni. Eron yana arab davlatlariga zarba berdi va muzokaralardan bosh tortdi

Isroil va Fors ko‘rfazi davlatlarida nimalar bo‘lmoqda?

2 martga o‘tar kechasi Eron Isroilga va Amerikaning mintaqadagi bazalariga hujumlarning yangi – to‘qqizinchi to‘lqinini amalga oshirdi. Isroilda portlash ovozlari eshitilgan, hujum oqibatida jabrlanganlar yo‘q. Shuningdek, Dubay, Doha va Bahraynda ham portlashlar sodir bo‘lgan.

The Wall Street Journal nashri amerikalik yuqori martabali mulozimga asoslanib xabar berishicha, Eron dronlari Iroq shimolidagi Arbil aeroportiga ham hujum uyushtirgan – bu yerda AQSh harbiy bazasi joylashgan. Manbaning so‘zlariga ko‘ra, bazaga jiddiy shikast yetmagan, jarohatlanganlar yo‘q. AQSh Qurolli kuchlari Markaziy qo‘mondonligi aeroport bo‘ylab zarba berilgani faktini tasdiqlagan.

Kuvaytda Amerikaning F-15 rusumli qiruvchi samolyoti qulab tushgan. Ijtimoiy tarmoqlarda qulayotgan samolyot aks etgan kadrlar paydo bo‘lgan. Jurnalistlarning aniqlashicha, bu Al-Jahra shahridan g‘arbda ro‘y bergan. Kadrlarga ko‘ra, uchuvchilardan kamida bir nafari katapulta qilingan va omon qolgan. Erondagi Tasnim agentligi manbaga asoslanib, ushbu samolyot urib tushirilganini xabar qildi. Amerika harbiylari hozircha hodisa yuzasidan izoh bermadi.

Bu vaqtda Kuvayt mudofaa vazirligi mamlakat hududida Amerikaning bir necha qiruvchi samolyoti halokatga uchragani haqida xabar tarqatdi. Shu bilan birga, uchuvchilarning barchasi omon qolgani aytilgan. Boshqa tafsilotlar keltirilmagan.

AQSh qurolli kuchlari Markaziy qo‘mondonligiga ko‘ra, Eronda harbiy amaliyot boshlanganidan buyon amerikalik harbiylar mingdan ortiq nishonga zarba bergani va bunda 20 dan ortiq samolyotlar, kemalar, raketalar va boshqa tizimlar, jumladan, B-2 Spirit strategik bombardimonchi samolyotlari hamda «oshkor etilmaydigan maxsus imkoniyatlar»dan foydalangan.

Mojaro tomonlari nimalar demoqda?

Eron Milliy xavfsizlik oliy kengashi kotibi Ali Larijoniy mamlakat AQSh bilan hech qanday muzokara o‘tkazmasligini ma’lum qildi. U bu haqda ijtimoiy tarmoqdagi sahifasida The Wall Street Journal nashrining Larijoniy O‘mon orqali Oq uy bilan muzokaralarni tiklash tashabbusini bildirgani haqidagi xabaridan iqtibos keltirilgan tvitga javoban yozdi. Bir kun oldin Tramp ham The Atlantic uchun bergan intervyusida Eronning yangi rahbariyati muzokaralarni qaytadan boshlashni so‘ragani va bunga rozi bo‘lganini aytgandi.

O‘ldirilgan oyatulloh Ali Xominaiyning o‘rnini kim egallashi hozircha noma’lum. Tramp The New York Times nashriga bergan intervyusida unda Eron rahbarligi uchun «uch nafar juda yaxshi variant borligi»ni aytdi, ammo bu nomzodlari kimligini ochiqlamadi. U hokimiyatni boshqa kuchlarga o‘tkazish rejalari haqidagi savolga javoban Erondagi asosiy harbiy kuchlar «shunchaki o‘z qurollarini Eron xalqiga topshirishi»ga umid qilayotganini aytgan.

Trampning fikricha, Eronga qarshi operatsiya «taxminan to‘rt hafta yoki undan ham kamroq vaqt oladi» – u Britaniyaning Daily Mail nashriga bergan intervyusida shu gaplarni aytgan. Shu bilan birga, AQSh prezidenti Amerika armiyasida hali yana yo‘qotishlar bo‘lishiga tayyor. Bir kun oldin Markaziy qo‘mondonlik «Epik g‘azab» nomini olgan ushbu operatsiya doirasidagi janglarda amerikalik uch nafar harbiy xizmatchi halok bo‘lgani va besh nafari jiddiy yaralangani haqida xabar bergandi. «Bizda uch yo‘qotish bor, ammo yana bo‘lishi mumkin. Ammo yakunda bu dunyo uchun ajoyib kelishuv bo‘ladi», – degan Tramp NBC News uchun intervyusida.

Germaniya, Fransiya va Buyuk Britaniya rahbarlari Eron Fors ko‘rfazi mamlakatlariga palapartish raketa zarbalaridan «g‘azablangani»ni ma’lum qildi hamda Eronning raketa va dronlarni uchirish qobiliyatini yo‘q qilish uchun zarur va mutanosib mudofaa choralari bilan tahdid qildi.

«Hizbulloh» Isroilga hujum qildi. TSAHAL Livan bo‘ylab zarba yo‘lladi

«Hizbulloh» 2 martga o‘tar kechasi raketa va dronlar bilan Isroil shimoli bo‘ylab hujum uyushtirdi. Ushbu guruh bayonotida bu hujum Eron oliy rahbari Ali Xominaiyning o‘ldirilishi uchun qasos ekani bildirilgan. Raketalardan bittasi «tutib olingan», yana bir nechasi ochiq joyga qulagan, jabrlanganlar yo‘q. Bunga javoban Isroil mudofaa armiyasi Livan bo‘ylab zarba yo‘lladi. Harbiylarga ko‘ra, «Hizbulloh» shtab-kvartirasi va infratuzilmalari hujum nishoni bo‘lgan.

Livan bo‘ylab zarba berilishidan oldin isroillik harbiylar ushbu mamlakat janubida yashovchi aholini evakuatsiya zarurati haqida ogohlantirgan. Ko‘p o‘tmay Isroil armiyasi bosh shtabi boshlig‘i Eyal Zamir «Hizbulloh»ga qarshi hujum amaliyoti boshlanganini e’lon qildi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Isroil «ko‘p frontlik» ssenariyga tayyor. «Bizning xavfsizligimizga tahdid soluvchi har qanday dushman katta to‘lov qiladi», – degan Zamir.

Livan sog‘liqni saqlash vazirligi Isroil zarbalari oqibatida 31 kishi halok bo‘lib, yana 149 kishi jarohatlanganini ma’lum qildi. Al-Arabiya va Al-Hadath telekanallari manbalari «Hizbulloh» siyosiy qanoti rahbari Muhammad Raad halok bo‘lganini xabar qilishgan.

Urush neft narxiga qanday ta’sir qilmoqda?

Bozorlar ochilishida Brent markali neftning bir barreli 80 dollardan yuqori narxda sotildi. Uning narxi 13 foizga (82 dollargacha) oshdi – bu 2024 yil yozidan beri eng yuqori ko‘rsatkich. Savdo boshlanganidan ko‘p o‘tmay, narx 79 dollar darajasida shakllandi. 

Citigroup tahlilchilari yaqin haftada Brent narxi 80–90 dollar oralig‘ida bo‘lishini kutmoqda. 

Morgan Stanley ikkinchi chorak uchun prognozni 62,5 dollardan 80 dollargacha oshirdi. Goldman Sachs tanker harakati jiddiy izdan chiqqani, ammo hozircha ishlab chiqarish va eksport infratuzilmasiga zarar tasdiqlanmaganini ma’lum qildi. Wood Mackenzie esa agar navigatsiya tez orada tiklanmasa, narxlar 100 dollardan ham oshishi mumkinligidan ogohlantirgan.

Neft bozoridagi siljishlar boshqa aktivlarga ham ta’sir ko‘rsatdi. Xususan, oltin narxi avvaliga keskin ko‘tarilib, keyin qisman pasaydi. Global aksiyalar indeksi savdo boshida tushib ketdi, keyin yo‘qotishlarning bir qismini qopladi.

Birlashgan Arab Amirliklari Qimmatli qog‘ozlar va tovarlar boshqarmasi fond bozorlari dushanba va seshanba kunlari yopiq bo‘lishini ma’lum qildi. «Boshqarma mintaqadagi vaziyat rivojini kuzatishda davom etadi va vaziyatni doimiy ravishda baholab boradi, zarur hollarda qo‘shimcha choralar ko‘radi», – deyiladi bayonotda. Reuters qayd etishicha, Abu Dhabi Securities Exchange va Dubai Financial Market birjalarida mintaqaning faqat eng qimmat kompaniyalari aksiyalari sotilmoqda.