Eronda 175 kishi halok bo‘lgan maktab hududiga AQShning Tomahawk raketasi urilgani ma’lum bo‘ldi

Video baza qarshisidagi qurilish maydonidan olingan. Unda maysazor bo‘ylab o‘tgan chang bosgan tuproq yo‘li va yaqinda olingan sun’iy yo‘ldosh tasvirlarida ham ko‘rinadigan vayronalar uyumlari tasvirlangan. Bu esa videoning ishonchliligini mustahkamlaydi.

Video – zarbalardan keyin olingan boshqa tasdiqlangan videolar bilan ham mos keladi. Tahlillarga ko‘ra, videodagi raketa Islom inqilobi muhofizlari korpusi bazasidagi tibbiy klinika deb ta’riflangan binoga uriladi. Zarba berilgan zahoti binodan tutun va vayronalar otilib chiqadi, uzoqdan esa guvohlarning qichqiriqlari eshitiladi.

Kamera o‘ng tomonga burilganda, boshlang‘ich maktab joylashgan hududdan allaqachon katta tutun va chang bulutlari ko‘tarilayotgani ko‘rinadi. Bu esa maktab – dengiz bazasiga berilgan zarbadan biroz oldin urilganini anglatadi.

Sun’iy yo‘ldosh tasvirlari tahliliga ko‘ra, hujum paytida dengiz bazasi ichidagi yana bir necha bino ham aniq zarbalar bilan urilgan. Biroq, qurol bo‘laklari ko‘rinmasligi va mustaqil jurnalistlarning voqea joyiga yetib bora olmagani sababli hodisa aynan qanday yuz berganini aniqlash qiyinlashgan.

Bunday raketa faqat AQShda bor

Nashr yangi videoda ko‘rinayotgan qurolni Tomahawk qanotli raketasi ekanini aniqladi. Bunday qurol na Isroil armiyasida, na Eron armiyasida mavjud. 28 fevral kuni Eronga hujum boshlangandan buyon — AQSh harbiy-dengiz kuchlari kemalari Eron hududiga o‘nlab Tomahawk raketalarini uchirgan.

Xususan, AQSh Markaziy qo‘mondonligi 28 fevral kuni dengiz floti kemalaridan bir nechta Tomahawk raketalari uchirilgani haqida video e’lon qildi. Aynan o‘sha kuni Minobdagi baza va maktabga zarba berilgan.

AQSh Mudofaa vazirligi Tomahawk raketalarini «uzoq masofali, juda aniq yo‘naltiriladigan» raketalar sifatida ta’riflaydi. Ular taxminan 1 ming 600 km masofagacha ucha oladi. Uchirishdan oldin ularga aniq parvoz yo‘nalishi kiritiladi va raketa nishonga o‘zi yo‘naltiriladi.

AQSh dengiz floti ma’lumotiga ko‘ra, har bir Tomahawk raketasi taxminan 6 metr uzunlikda va taxminan 2,5 metr qanot kengligiga ega. Eng ko‘p ishlatiladigan versiyalarida 136 kg trotil kuchiga teng portlovchi kallak bo‘ladi.

AQSh armiyasining portlovchi qurilmalarni zararsizlantirish bo‘yicha sobiq mutaxassisi Trevor Ball ham videodagi raketani Tomahawk deb aniqladi. Xuddi shunday xulosaga xavfsizlik va logistika kompaniyasi Chiron Resources direktori, qurol bo‘yicha ekspert Kris Sob-Cmit ham kelgan.

AQSh rasmiylari bu hududga zarba berganini tasdiqlagan

AQSh Qurolli kuchlari shtablari boshliqlari qo‘mitasi raisi general Dan Keyn chorshanba kungi matbuot anjumanida AQSh kuchlari aynan o‘sha paytda Eron janubida zarbalar berayotganini aytdi. U taqdim etgan xaritada Hormuz bo‘g‘ozi yaqinidagi hudud, jumladan Minob atrofida ham operatsiya dastlabki 100 soat ichida nishonga olingani ko‘rsatilgan, ammo shaharning nomi alohida tilga olinmagan.

«Janubiy yo‘nalishda USS Abraham Lincoln zarba guruhi dengizdan bosimni davom ettirdi va bo‘g‘oz bo‘ylab Eronning dengiz salohiyatini bosqichma-bosqich yo‘q qilib bordi», dedi general.

Bu general Keyn urushning dastlabki soatlarida Tomahawk raketalari qo‘llanganini tan olgan yagona holat emas. U 2 mart kuni Pentagon brifingida ham «dengizdan birinchi bo‘lib o‘t ochgan qurollar AQSh dengiz floti tomonidan uchirilgan Tomahawk raketalari edi», degandi.

Maktab devor bilan ajratilgan edi

New York Times tomonidan o‘tkazilgan avvalgi surishtiruvlarda, maktab bir vaqtlar Inqilob muhofizlari harbiy-dengiz bazasining bir qismi bo‘lgani aytiladi. Xususan, 2013 yilgi sun’iy yo‘ldosh tasvirlariga ko‘ra Minobdagi bazaning boshqa hududlaridan maktab binosiga olib boradigan yo‘llar bo‘lgan. Ammo 2016 yil sentabrdagi sun’iy yo‘ldosh tasvirlari – xuddi shu bino devor bilan ajratilgani va endi baza bilan bog‘lanmaganini ko‘rsatmoqda.

Ommaviy foydalanish mumkin bo‘lgan tarixiy sun’iy yo‘ldosh tasvirlari binoda maktabga xos belgilar, jumladan, vaqt o‘tishi bilan qo‘shilgan sport maydonchasi va boshqa dam olish joylari borligini ko‘rsatadi.

«AQShning razvedka imkoniyatlarini hisobga olsak, ular yaqin atrofda maktab borligini bilishlari kerak edi», degan Stanford universitetining Inson huquqlari markazida dars beradigan, Davlat departamentining sobiq rasmiysi Bet Van Shaak.

Tramp buni Eronga to‘nkab qo‘ya qoldi

7 mart kuni One Air Force bortida jurnalistlar prezident Donald Trampdan AQSh maktabni bombardimon qilganmi, deb so‘radi. Tramp esa zarba uchun Eronni mas’ul deb hisoblashini aytdi: «Men ko‘rgan ma’lumotlarga ko‘ra, bu ishni eronliklar qilgan», dedi Tramp.

Shundan keyin jurnalist Pentagon rahbari Pit Hegsetga ham shu savol bilan murojaat qilgan. U esa «Biz, albatta, tekshiruv olib boryapmiz, ammo tinch aholini nishonga oladigan yagona tomon bu – Eron», deb javob qaytardi.

Tramp esa yana qo‘shimcha qildi: «Bizningcha, buni eronliklar qilgan... Bilasizki, ularning o‘q-dorilari juda noaniq. Ularda aniqlik umuman yo‘q. Buni Eron qilgan». U o‘z so‘zlariga hech qanday dalil keltirmagan.

Oq uy matbuot kotibi Karolin Levit o‘tgan haftada ushbu savolga izoh berib, «biz bilganimizcha yo‘q. Harbiy departament ushbu masalani o‘rganmoqda», deya javob bergandi.

5 mart kuni Reuters nashrining manbalari ham AQSh rasmiylari maktabga berilgan zarba uchun mas’uliyatni o‘z zimmasiga olishga yaqin turganini qayd etgan. Xususan, harbiy tergovchilar ham 28 fevral kuni Minobdagi qizlar maktabiga berilgan zarba uchun katta ehtimol bilan AQSh kuchlari mas’ul, degan to‘xtamga kelmoqda.