30 mart kuni qabul qilingan bu qonun bilan – bosh vazir Binyamin Netanyahu o‘ta o‘ng radikal ittifoqchilarining va’dasini bajardi.
Reutersʼning yozishicha, qonun faqat «Isroil mavjudligiga chek qo‘yish»ni maqsad qilgan qotillikda aybdor deb topilgan isroilliklarga nisbatan qo‘llanadi, ya’ni u falastinliklar uchun o‘lim jazosini nazarda tutadi. Ammo shunga o‘xshash jinoyatlarni sodir etgan yahudiy millatiga mansub isroilliklar uchun bu qonun taalluqli emas.
Chora-tadbir hukm chiqarilganidan keyin 90 kun ichida osish orqali qatl etishni talab qiluvchi qoidalarni o‘z ichiga oladi. Bunda jazoni ijro etishni biroz kechiktirishga ruxsat beriladi, ammo afv etish huquqi berilmaydi. Hujjat o‘lim jazosi o‘rniga umrbod qamoq jazosini tayinlash imkoniyatini ham ko‘zda tutadi, ammo bu faqat aniqlashtirilmagan «maxsus holatlarda» mumkin.
Aslida Isroil 1954 yilda qotillik uchun o‘lim jazosini bekor qilgan edi. Shunga qaramay, G‘arbiy sohildagi harbiy sudlar falastinlik mahkumlarni allaqachon o‘limga hukm qilishi vakolatiga ega bo‘lgan. Ammo ular buni amalga oshirmay kelayotgandi.
Falastinliklarni kamsituvchi ushbu choralar – ovoz berish arafasida sirtmoq shaklidagi nishon taqib yurgan, Isroilning o‘ta o‘ng qanot milliy xavfsizlik vaziri Itamar Ben-Gvir tomonidan ilgari surilgan. Qonun Knessetning 120 a’zosidan 62 nafari tomonidan qo‘llab-quvvatlangan.
Itamar Ben-Gvir qamoqxonalarni qayta isloh qilish jarayoniga rahbarlik qildi, bu esa falastinlik mahbuslarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lish haqidagi aylovlarga sabab bo‘ldi. Ushbu choralar – Netanyahu va uning tarafdorlarini tanqid qilib kelayotgan Isroilning G‘arbdagi ittifoqchilari o‘rtasida xavotir uyg‘otgan navbatdagi qadamdir.
Ovoz berishdan oldin ham ushbu qonun loyihasi Germaniya, Fransiya, Italiya va Britaniya tashqi ishlar vazirlari tomonidan tanqid qilingan. Ular qonun falastinliklarga nisbatan «de-fakto kamsituvchi» xususiyatga egaligini va «Isroilning demokratik tamoyillari»ga putur yetkazishini ta’kidlagandi.
BMT ekspertlari guruhining ta’kidlashicha, qonun loyihasida «terrorchi» so‘zining noaniq ta’riflari mavjud bo‘lib, bu o‘lim jazosi «haqiqiy terrorchilik bo‘lmagan xatti-harakatlar» uchun ham qo‘llanishi mumkinligini anglatadi.
Falastinliklar qonunni rad etmoqda
