“Ko‘p narsadan yutqazdim”: avtosalon sxemasiga aralashgan mahkuma hikoyasi

“Ozodlikda yurganlarga havasimiz keladi”

“Men onamga yordam berishim kerak edi. Ishlaganman. Keyin ukam bor bitta. Uni o‘qitish uchun ishlashim kerak edi, keyin bunaqa narsa umuman xayolimga kelmagan. Yaxshi joyda ishlayapman, hozir qanaqa qilib ish topaman ko‘chaga chiqib deb o‘ylardim.

Birinchi marta meni Toshkent shahar IIBBga olib ketishganda, tergovdan qaytib kelayotganimizda ukam avtobus orqasidan yugurgan. “Eshikni ochinglar, opamni chiqazib beringlar”, deb. O‘sha payt ko‘zimning oldidan haligacha ketmaydi. Oyim mening orqamdan diabetga chalindi.

12 yarim oy o‘yladim turmada. Juda ko‘p vaqtim bo‘ldi. Kitob o‘qishga ham, mana shu narsalar bo‘yicha o‘ylashga ham. Qayerda xato qildim deb o‘ylashga ham. Do‘st-u dushmanning qanaqaligini bildim. Keyin odamlar bilan gaplashib turib, odamlarning xarakterini o‘rganadigan bo‘ldim. Juda ko‘p narsani o‘rgandim. Asosiysi, onam, ukam, buvijonimning qadriga yetdim. Ko‘rishib bo‘lgandan keyin, har gal ketishganda yig‘lashadi. Shunaqa ketgim keladi ular bilan birga, lekin keta olmayman.

Oilamni azobda qoldirganim, o‘zimning umrimni xazon qilganim, qarindosh-urug‘larning oldida oilamni yerga urganimdan afsusdaman. Meni deb onam kasal bo‘ldilar. 72 ga kirgan buvijonimni qiynab qo‘ydim. Ukamni o‘rtoqlari, oshna-og‘aynilarining oldida boshini egganim, ularni kulgiga, gap-so‘zga qoldirganim. Men mayli, qilgan gunohimga o‘zim javob beraman, lekin ularning aybi yo‘q.

Eng yaxshi ko‘rgan insonim dadam bo‘lganlar. 9 yoshimda dunyodan o‘tganlar. Ularni sog‘inaman, “dada” deb chaqirishga zorman. Maktabda ham sinfdosh qizlarimiz “dada, dada” deb gapirsa, tomog‘imga nimadir tiqilardi. Ota mehriga to‘ymadim. Balki tirik bo‘lganlarida men bunaqa bo‘lmasdim, balki ishlamasdim deb o‘ylayman. O‘qishga topshirib, o‘qib, turmushga chiqqan bo‘lardim. Ularni yaxshi ko‘rishimni aytgan bo‘lardim.

Bu yerda ham prezidentimiz qarorlari bilan o‘qish, institutlarga topshirish mumkinligini aytishdi. Undan oldin Fizkultura universitetida kanselyariya bo‘limida ishlaganman. O‘sha yerdan ketib, meni bu ishga chaqirishgan. Undan ko‘ra o‘sha ishda ishlasam bo‘lardi. Bizlar ishlagan paytimizda rektoratdagi qizlarga ham ishlash, ham o‘qishga ruxsat berilgan. Qizlar chaqirib, telefon qilib: “kel, Malika, o‘qishga kiramiz”, deb aytishgan. O‘sha kunlarni ko‘p eslayman. Bekor qilgan ekanman u yerdan ketib, ishlasam, o‘qisam bo‘larkan o‘sha paytda. Hozir oliy ma’lumotli bo‘lardim, hayotim o‘zgargan bo‘lardi. Ko‘p narsadan yutqazdim. Ko‘p narsadan yutqazdim: oiladan, turmushdan, farzanddan. Mening tengdoshlarim, kursdoshlarim, hammasi bolalari maktabga chiqyapti.

Ozodlikda yurgan insonlarga bizning havasimiz keladi. Ozodlikka chiqadigan mahkumalarga havasimiz keladi. “Bugun uyda ko‘zlarini ochishdi” deb xursand bo‘lib havas qilamiz. Ozodlikda yuradigan, ko‘chada ozod bo‘lib yurgan har bitta qizlar-ayollar, opa-singillarimiz, aka-ukalarimiz ozodlikning qadriga yetishsin. Har qadamlarini o‘ylashsin. Qadamlarini bosayotganda orqasini o‘ylasin, orqasidagi yaqinlarini, jigarlarini o‘ylasin”.