BAA va Pokiston o‘rtasidagi bugungi keskinlik tasodifiy holat emas. So‘nggi yillarda Eron, Saudiya Arabistoni va Isroil atrofidagi geosiyosiy jarayonlar Abu-Dabi va Islomobodning qarashlari o‘rtasidagi farqni yanada chuqurlashtirdi. Qalin iqtisodiy aloqalarga ega ikki musulmon o‘lkasi bugun geosiyosiy masalalarda ikki tomonda turib qoldi.
Mavzuga Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida siyosatshunoslar Shavkat Ikromov va Kamoliddin Rabbimov izoh berdi.
— Birlashgan Arab Amirliklari AQSh–Eron urushida Pokistonning vositachiligidan nega norozi?
Shavkat Ikromov: Bugungi keskin geosiyosiy vaziyat fonida eski ziddiyatlar ham yana yuzaga chiqmoqda. Muammoning ildizi 2025 yilda Saudiya Arabistoni va Pokiston o‘rtasida imzolangan mudofaa shartnomasiga borib taqaladi. Ushbu kelishuvga ko‘ra, tomonlardan biriga tahdid yuzaga kelganda, ular birgalikda harakat qilishi kerak edi. Bu esa mintaqadagi kuchlar muvozanatiga bevosita ta’sir ko‘rsatadigan jiddiy harbiy hamkorlik sifatida baholandi.
Saudiya Arabistoni va BAA tashqi tomondan yaqin hamkor bo‘lib ko‘rinsa-da, Yamanda va ayrim Afrika hududlarida manfaatlar to‘qnashuvi sabab raqobat olib borayotgan edi. Shu bois Pokistonning Saudiya bilan yaqinlashuvi Abu-Dabida salbiy qabul qilindi. Shundan so‘ng BAA Pokistonga nisbatan bosim vositalarini asta-sekin kuchaytira boshladi.
Xususan, Pokiston iqtisodiyoti uchun muhim bo‘lgan kreditlar va investitsiyalarning katta qismi aynan BAA tomonidan ajratilgan edi. Turli manbalarda qarz miqdori 2,5–3,5 milliard dollar atrofida ekani aytiladi. Hozir Abu-Dabi ushbu mablag‘larni qaytarish masalasini faol ko‘tarmoqda. Bu paytda Pokiston iqtisodiyoti og‘ir davrni boshdan kechirmoqda. Xalqaro iqtisodiy ko‘rsatkichlarga ko‘ra, mamlakat moliyaviy bosim ostida qolmoqda va qarzlarni tezda qaytarish imkoniyati cheklangan. Pokiston parlamentidagi ayrim bayonotlar esa BAAdagi norozilikni yanada kuchaytirdi.
BAA keyingi yillarda mintaqadagi xavfsizlik siyosatini ham qayta shakllantirdi. Pokiston–Saudiya yaqinlashuviga javoban Abu-Dabi Hindiston bilan aloqalarni mustahkamladi, Isroil bilan ham harbiy va texnologik hamkorlikni kengaytirdi. Hatto Eron bilan keskinlik kuchaygan pallada Isroilning “Temir gumbaz” tizimi va mutaxassislari ham BAAga yuborilgan. Bundan tashqari, Amirliklar Janubiy Koreya, Braziliya va boshqa davlatlardan ham zamonaviy mudofaa tizimlarini xarid qilgan.
