«50 foizdan kam». Rossiya telekanallari Pashinyanning g‘alabasini «tan olmadi»

Armaniston bosh vaziri Nikol Pashinyanning «Fuqarolik shartnomasi» nomli partiyasi 7 iyun kuni bo‘lib o‘tgan parlament saylovlarida 48,8 foiz ovoz olib, g‘alabaga erishdi. Muxolifatchilarning kelib chiqishiga ko‘ra arman bo‘lgan rossiyalik yirik tadbirkor Samvel Karapetyan boshchiligidagi «Kuchli Armaniston» alyansi esa 23,2 foiz ovoz bilan ikkinchi bo‘ldi.

Saylovlar Moskva va Yerevan o‘rtasidagi jiddiy kelishmovchilik fonida bo‘lib o‘tdi: Kremldagilar bir necha bor Armanistonning Yevropa Ittifoqi bilan yaqinlashuvidan norozilik bildirdi. Rossiya so‘nggi haftalarda Yerevanga bosim o‘tkazishga urindi, jumladan, Armanistondan ko‘plab mahsulotlarni olib kirishni taqiqlash orqali. Masalan, ko‘plab sabzavot va mevalar, baliq, mineral suv, gullar taqiqqa tushdi. Nazariy jihatdan, Armanistondan tovarlar yetkazib berishni to‘xtatish mamlakat tashqi siyosatida «yevropacha» yo‘nalish tashabbuskori bo‘lgan Nikol Pashinyanning xalq orasidagi obro‘siga, shuningdek, uning partiyasining parlament saylovlaridagi natijalariga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin edi.

Rossiyaning Armanistondagi saylovlarni yoritgan davlat telekanallari Pashinyan partiyasi g‘alabasining ahamiyatini yo‘qqa chiqarishga harakat qildi.

«Ko‘p sonli qoidabuzarliklar»

«Rossiya 1» telekanalining «Vesti» dasturi muxbiri «hukmron partiya g‘olib chiqqan bo‘lsa-da, parlamentni yakka tartibda shakllantirish huquqini beruvchi 50 foizlik chegaradan o‘tish partiyaning qo‘lidan kelmagani»ni ta’kidladi.

Aslida esa, Nikol Pashinyan partiyasi saylovda qo‘lga kiritgan natija «Fuqarolik shartnomasi» parlamentda ko‘pchilikni tashkil etishini anglatadi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, partiya Armaniston parlamentidagi 101 o‘rindan 58 tasini qo‘lga kiritadi.

«Birinchi kanal» muxbiri saylovdagi faollik odatiy holat ekanini qayd etdi. Aslida, saylov huquqiga ega fuqarolarning 58,97 foizi ishtirok etishi – so‘nggi to‘qqiz yildagi parlament saylovlaridagi eng yuqori ko‘rsatkichdir: 2021 va 2018 yillarda davomat 50 foizdan past bo‘lgan.

«Eng mojaroli saylov»

«Davomat qariyb 60 foizga yetdi. Biroq, bu saylov faqat shu bilangina yodda qolmaydi», –  dedi «Birinchi kanal» muxbiri Mixail Rakitskiy jonli efirda «misli ko‘rilmagan miqdordagi» qoidabuzarliklar haqidagi hikoya qilib berishdan oldin.

«Mahalliy nashrlar respublika bosh prokuraturasiga tayanib, ularning [qoidabuzarliklar] soni rasman 400 dan ortiq bo‘lganini xabar qildi. Aslida qancha? Savol ochiq qoladi. Uchastkalarda ro‘y bergan voqealar saylov tizimi falajligidan dalolat beradi. Ovoz berish punktlari yonida tashviqot bannerlari joylashtirilgan. Hukmron „Fuqarolik shartnomasi“ partiyasi tarafdorlari saylovchilarga qanday ovoz berishni o‘rgatib turishdi», – deya xabar beradi u.

«Vesti» muxbiri ham «rasmiylar ovoz berish jarayoniga aralashishdan tortinmagani»ni ta’kidlab, «bu eng mojaroli saylovlar bo‘lgani»ni aytdi.

«Tintuvlar, hibsga olishlar, uchastkalardagi qonunbuzarliklar. Ovoz berish kunining o‘zida Markaziy saylov komissiyasiga 23 ta murojaat kelib tushdi. IIVga 600 dan ortiq chaqiruv bo‘lgan», – deya xabar qilgan muxbir Aynur Valiaxmetov.

NTV telekanali muxbiri Nikita Korzun ba’zi uchastkalarda «kimdir byulletenlarni olib chiqishga uringani», boshqalarida esa «saylov tartibining ketma-ketligi buzilgan»dan shikoyat qilgan. «Ba’zi joylarda odamlar bir kabinada ikki kishi bo‘lib ovoz berishdi, garchi bu taqiqlangan bo‘lsa ham. Alaverdida Pashinyan partiyasi vakillari saylovchilarni „Fuqarolik shartnomasi“ga ovoz berganiga dalil sifatida foydalanilmagan byulletenlarni saylov uchastkasidan olib chiqishga chaqirdi», – deydi u.

Kremldagilar ham qoidabuzarliklar haqida gapirishdi. «Biz ushbu saylovlar davomida sodir bo‘lgan ko‘plab qonunbuzarliklar haqidagi xabarlarni qayd etyapmiz», – degan Rossiya prezidenti matbuot kotibi Dmitriy Peskov.

«Novaya gazeta» esa saylovlar bo‘yicha ekspert Roman Udotning fikrini keltiradi, u uchastkalardagi davomat va ovoz berish ko‘rsatkichlarini o‘rganib, Rossiyaga xos bo‘lgan yaqqol anomaliyalarni uchratmaganini ta’kidlaydi.

Shu bilan birga, saylov ishtirokchilarining o‘zlari ham qonunbuzarliklar haqida gapirishmoqda. Tadbirkor Gagik Sarukyanning «Farovon Armaniston» partiyasiga parlamentga kirish uchun 0,004 foiz (60 ga yaqin ovoz) yetmay qoldi. Partiya vakillari Armaniston MSKdan ovozlarni qayta sanashni talab qildi: ularning ta’kidlashicha, ba’zi saylov uchastkalarida hisobga olinmagan byulletenlar topilgan.

«Sukut kunidagi hibslar»

NTV syujyetida urg‘u muxolifatchilar hibsga olinishiga qaratildi.  NTV muxbirining aytishicha, Armanistonda ovoz berish kunidan bir kun oldin «o‘nlab kishilar qo‘lga olingan» va «saylov kunida ham bu ishdan to‘xtashmagan».

«Birinchi kanal» ham «saylovlar arafasida muxolifatdagi deputatlar qamoqqa olingani»ni eslatib o‘tdi. «Ovoz berish kunida esa kuchishlatar tuzilmalar „Kuchli Armaniston“ blokining Gyumridagi ofisiga tintuv o‘tkazish uchun kelishdi», – deya xabar bergan kanal muxbiri Mixail Rakitskiy.

Rossiya telekanallari muxbirlari «Fuqarolik shartnomasi» partiyasi ovoz berish jarayonidagi «ko‘p sonli qoidabuzarliklar» va muxolifatchilar hibsga olinishi evaziga g‘olib chiqqanini zo‘r berib ta’kidlashgan.

7 iyun kuni «Kuchli Armaniston» bloki yetakchisi, o‘zi uy qamog‘ida bo‘lgan Samvel Karapetyan bir kun oldin va ovoz berish kuni uning 100 dan ortiq tarafdori hibsga olinganini aytdi. Armaniston Tergov qo‘mitasi esa muxolifat alyansidan deputatlikka nomzodlar fuqarolarning o‘z xohish-irodasini erkin bildirishiga to‘sqinlik qilish va juda ko‘p miqdorda pul yuvishda ishtirok etishda ayblanib hibsga olinganini ma’lum qildi.

Shu bilan birga, Armaniston MSK hukmron «Fuqarolik shartnomasi» partiyasiga yaqin hisoblangan «Respublika» partiyasining Samvel Karapetyan blokini saylovdan chiqarish talabini qanoatlantirmadi. Debatlar chog‘ida Nikol Pashinyan «Respublika» partiyasi yetakchisiga shunday chaqiriq bilan murojaat qilgandi.

Fransuz maxsus xizmatlari haqida

ReN TV telekanali saylovoldi kampaniyasi davomida va saylovlar vaqtida hukumat go‘yoki xorijiy davlat maxsus xizmatlarining vaziyatga aralashuviga yo‘l qo‘yib berganiga ishora qildi.

«Nikol Pashinyan allaqachon g‘alabani nishonlamoqda. Partiya saylovoldi shtabida tarafdorlarini to‘plab, Makron bilan gaplashganini ma’lum qildi. Ular butun saylovoldi kampaniyasi davomida Armanistonda ishlagan Fransiya maxsus xizmatlari ishining natijasini muhokama qilishgan bo‘lishi mumkin», – dedi telekanal muxbiri Aleksey Poltoranin jonli efirda. U «Armanistonda fransuzlarga Yevropa nodavlat notijorat tashkilotlarining salmoqli desanti yordam bergani»ni ham qo‘shimcha qildi. «Kamida Belgiya va Niderlandiya markazlari haqida aniq ma’lumot bor», – dedi muxbir, lekin bunday ma’lumot manbalari haqida lom-mim demadi.

«Yevropa yordamini uzoq kutishga to‘g‘ri keladi»

«Birinchi kanal» Rossiyaning Armanistondan turli mahsulotlarni olib kirishga taqiqlari natijalarini sarhisob qildi va Yerevanning yevropacha tashqi siyosati istiqbollarini baholadi.

«[Pashinyan] eksport oqimlarini Yevropa Ittifoqiga yo‘naltirishni bashorat qildi va yevrohudud bilan vizasiz rejimni va’da qildi. Hozircha bular faqat so‘zlar. Rossiya bozorini yo‘qotish esa – allaqachon reallik. O‘tgan yilning o‘zida Yerevan bizning mamlakatga eksportdan qariyb 3 milliard dollar daromad olgandi. Bugun esa sabzavot, meva, gul, mineral suv va konyak ortilgan yuk mashinalari chegarada to‘xtab turibdi», – deydi muxbir Mixail Rakitskiy.

Shuningdek, u Rossiya hozircha Armanistonga bosim o‘tkazishning asosiy vositalaridan birini qo‘llamaganini ta’kidladi.

«Respublikaga Rossiyadan arzon gaz kirib kelar ekan, balandparvoz bayonotlar berish qiyin emas. Ekspertlarga ko‘ra, imtiyozli narxlardagi energiya manbalarisiz mamlakat iqtisodiy kollapsga duch keladi. Yevropadan yordamni esa uzoq kutishga to‘g‘ri keladi», – deyiladi «Birinchi kanal» efirida.