Armanistondagi navbatdagi saylov mamlakat ichidagi hokimiyat uchun kurashdan ko‘ra kattaroq ma’noga ega bo‘ldi: saylov natijalari Yerevanning Moskva bilan munosabatlari sovuqlashuvi va G‘arbga yaqinlashish jarayoni davom etishini ko‘rsatdi.
Mavzu yuzasidan Kun.uz'ning “Geosiyosat” dasturida siyosiy tahlilchilar Jahongir Akramov va Kamoliddin Rabbimov sharhi.
— Armanistondagi saylov natijasi nimani anglatadi ?
Jahongir Akramov: Avvalo, bu saylovning eng muhim natijasi shundan iboratki, Armanistondagi siyosiy va geosiyosiy transformatsiya jarayoni amalda yakuniga yetdi. Armaniston jamiyati tashqi bosimlar va sobiq metropoliya ta’siriga qaramay, tanlagan siyosiy yo‘lidan qaytmadi. Xalq 2021 yilda, Qorabog‘dagi mag‘lubiyatdan keyin ham, Nikol Pashinyanni qo‘llab-quvvatlagan edi. Bu safar ham saylovchilar unga ishonch bildirdi.
Ikkinchi muhim jihat – saylovning geosiyosiy mazmunidir. Bu nafaqat ichki siyosiy kurash, balki Janubiy Kavkazdagi kuchlar muvozanatiga ta’sir ko‘rsatadigan tanlov ham bo‘ldi. Mohiyatan, saylov Rossiya va G‘arb o‘rtasidagi strategik yo‘nalish masalasida xalqning pozitsiyasini namoyon etdi. Albatta, Pashinyanning g‘alabasi ichki siyosiy omillar bilan ham bog‘liq, biroq tashqi siyosat nuqtayi nazaridan eng muhim xulosa shuki, Rossiyadan uzoqlashish va mustaqil tashqi siyosat yuritishga intilayotgan Armaniston hukumatining yo‘li saylovchilar tomonidan tasdiqlandi.
Bu esa kamida yaqin besh yil davomida amaldagi hukumat olib borayotgan siyosat davom etishini anglatadi. 2022–2023 yillardan boshlab shakllangan tendensiyalar saqlanib qoladi va bu Janubiy Kavkazda yangi siyosiy tizimning shakllanishiga xizmat qiladi. Bu jarayonni britaniyalik tarixchi va siyosatshunos Tomas De Ual (Thomas de Waal) ta’biri bilan aytganda, Janubiy Kavkazda endi avvalgidek ikki asosiy tashqi kuch markazi – Rossiya va G‘arb qarama-qarshiligi hukmron emas.
Mintaqa tobora multipolyar tus olmoqda. Endilikda Rossiya bilan bir qatorda Turkiya, AQSh, Yevropa Ittifoqi, Eron, Hindiston, Xitoy va arab davlatlari ham mustaqil geosiyosiy o‘yinchilar sifatida ishtirok etmoqda. Bu esa Rossiyaning mintaqadagi avvalgi ustun mavqeyi sezilarli darajada zaiflashganini ko‘rsatadi.
Saylov natijalariga kelsak, Nikol Pashinyan boshchiligidagi Fuqarolik kelishuvi partiyasi 49,8 foiz ovoz oldi. Uning asosiy raqibi – rossiyaparast tadbirkor Samvel Karapetyan bilan bog‘langan siyosiy kuch 23,3 foiz ovoz to‘pladi. Armanistonning ikkinchi prezidenti Robert Kocharyan bilan bog‘liq siyosiy kuch esa 9,9 foiz natija qayd etdi. Shuningdek, “Farovon Armaniston” partiyasi parlamentga kirish uchun zarur bo‘lgan 4 foizlik to‘siqdan o‘ta oldi.
