Аҳоли ва қишлоқ хўжалигини рўйхатга олиш тадбирининг дастлабки натижаларига кўра, Ўзбекистон аҳолиси сони 39 047 321 нафарни ташкил этди.
Аммо 2026 йил 1 январ ҳолатига, расмий статистика бўйича аҳоли сони 38 236 704 нафар эди. Фарқ – 810 617 нафарни ташкил этмоқда.
Миллий статистика қўмитаси изоҳига кўра, бу ҳолат аҳоли сони сунъий равишда ошганини англатмайди. Аксинча, рўйхатга олиш – мамлакатда муайян сана ҳолатига ҳақиқий яшаб турган аҳолини тўлиқроқ қамраб олишга қаратилган йирик статистик жараён ҳисобланади.
Расмийларнинг тушунтиришича, фарқ юзага келишининг асосий сабаблари қуйидагилар билан боғлиқ:
-
жорий ҳисоб-китоблар одатда туғилиш, ўлим ва миграция бўйича маъмурий маълумотлар асосида юритилади;
-
аҳолининг ички ҳаракати, яшаш жойини ўзгартириши, вақтинча бошқа ҳудудда бўлиши ёки рўйхат маълумотларининг ўз вақтида янгиланмаслиги ҳисоб-китобларда фарқ келтириб чиқариши мумкин;
-
рўйхатга олиш жараёнида уй хўжаликлари, турар жойлар ва манзилли объектлар бўйича маълумотлар тўғридан тўғри аҳолидан йиғилди;
-
онлайн рўйхатга олиш, OneID тизими, планшетлар ва геолокация маълумотларидан фойдаланиш қамровни кенгайтиришга хизмат қилди;
-
Ўзбекистон ҳудудида 1 йилдан ортиқ истиқомат қилаётган хорижий фуқаролар ҳам рўйхатга олинди.
Қайд этилишича, халқаро тажрибада ҳам аҳолини рўйхатга олиш натижалари жорий аҳоли ҳисоб-китобларидан фарқ қилиши табиий ҳолат ҳисобланади.
“Масалан, жорий аҳоли сони билан рўйхатга олиш натижалари ўртасидаги фарқ Канадада +3,15 фоиз, Қозоғистонда +1,6 фоиз, Россияда +1,12 фоиз бўлган. Айрим давлатларда эса рўйхатга олиш натижалари жорий ҳисоб-китоблардан пастроқ чиққан: Беларусда -0,7 фоиз, Австралияда -0,2 фоиз.
Ўзбекистонда мазкур фарқ +2,1 фоизни ташкил этди. Бу кўрсаткич халқаро амалиётда кузатиладиган ҳолатларга мос бўлиб, рўйхатга олиш жараёни аҳоли ҳақидаги маълумотларни янада аниқлаштирганини кўрсатади”, – дейилади Статқўм баёнотида.
Таъкидланишича, кўплаб давлатларда рўйхатга олиш якунлари кейинги йиллар учун аҳоли сони, таркиби ва ҳудудий жойлашуви бўйича асосий таянч маълумот сифатида қабул қилинади.
