Aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish tadbirining dastlabki natijalariga ko‘ra, O‘zbekiston aholisi soni 39 047 321 nafarni tashkil etdi.
Ammo 2026 yil 1 yanvar holatiga, rasmiy statistika bo‘yicha aholi soni 38 236 704 nafar edi. Farq – 810 617 nafarni tashkil etmoqda.
Milliy statistika qo‘mitasi izohiga ko‘ra, bu holat aholi soni sun’iy ravishda oshganini anglatmaydi. Aksincha, ro‘yxatga olish – mamlakatda muayyan sana holatiga haqiqiy yashab turgan aholini to‘liqroq qamrab olishga qaratilgan yirik statistik jarayon hisoblanadi.
Rasmiylarning tushuntirishicha, farq yuzaga kelishining asosiy sabablari quyidagilar bilan bog‘liq:
-
joriy hisob-kitoblar odatda tug‘ilish, o‘lim va migratsiya bo‘yicha ma’muriy ma’lumotlar asosida yuritiladi;
-
aholining ichki harakati, yashash joyini o‘zgartirishi, vaqtincha boshqa hududda bo‘lishi yoki ro‘yxat ma’lumotlarining o‘z vaqtida yangilanmasligi hisob-kitoblarda farq keltirib chiqarishi mumkin;
-
ro‘yxatga olish jarayonida uy xo‘jaliklari, turar joylar va manzilli obektlar bo‘yicha ma’lumotlar to‘g‘ridan to‘g‘ri aholidan yig‘ildi;
-
onlayn ro‘yxatga olish, OneID tizimi, planshetlar va geolokatsiya ma’lumotlaridan foydalanish qamrovni kengaytirishga xizmat qildi;
-
O‘zbekiston hududida 1 yildan ortiq istiqomat qilayotgan xorijiy fuqarolar ham ro‘yxatga olindi.
Qayd etilishicha, xalqaro tajribada ham aholini ro‘yxatga olish natijalari joriy aholi hisob-kitoblaridan farq qilishi tabiiy holat hisoblanadi.
“Masalan, joriy aholi soni bilan ro‘yxatga olish natijalari o‘rtasidagi farq Kanadada +3,15 foiz, Qozog‘istonda +1,6 foiz, Rossiyada +1,12 foiz bo‘lgan. Ayrim davlatlarda esa ro‘yxatga olish natijalari joriy hisob-kitoblardan pastroq chiqqan: Belarusda -0,7 foiz, Avstraliyada -0,2 foiz.
O‘zbekistonda mazkur farq +2,1 foizni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkich xalqaro amaliyotda kuzatiladigan holatlarga mos bo‘lib, ro‘yxatga olish jarayoni aholi haqidagi ma’lumotlarni yanada aniqlashtirganini ko‘rsatadi”, – deyiladi Statqo‘m bayonotida.
Ta’kidlanishicha, ko‘plab davlatlarda ro‘yxatga olish yakunlari keyingi yillar uchun aholi soni, tarkibi va hududiy joylashuvi bo‘yicha asosiy tayanch ma’lumot sifatida qabul qilinadi.
