Isroil bosh vaziri va AQSh prezidenti Eron bilan urush boshlanganidan beri ilk marta yuzma-yuz ko‘rishdi. Netanyahu urushni davom ettirishga ko‘ndirish orqali, oktyabrdagi saylovda hokimiyatini saqlab qolishga umid qilmoqda. Zelenskiy esa Trampni Rossiya bilan urushda Kiyevning ustunligiga ishontirgan holda, Patriot raketalarini ishlab chiqarish uchun ruxsat oldi. Rossiyaga qarshi AQShning yangi sanksiyalari bo‘yicha ham siljish bor.
28 iyul kuni Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyahu va Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy Vashingtonga kelishdi. Ular ertasi kuni AQShlik taniqli senator, marhum Lindsi Grem bilan vidolashuv marosimida qatnashishdi.
Aytish kerakki, Netanyahu keyingi besh oyda birinchi marta Tramp bilan yuzma-yuz ko‘rishmoqda. AQSh va Isroil shu yilning 28 fevralida birgalikdan Eronga hujum qilishdi. Tramp va Netanyahu ushbu hujumdan bir necha kun oldin ko‘rishishgan edi. Oradan besh oycha vaqt o‘tib, ularning munosabatlari to‘liq o‘zgarishga uchradi.
Boshida Tramp Netanyahuga to‘liq ishondi, va shu ishonch asosida Eronga hujum uyushtirdi. Biroq Tramp Eron borasida biron bir maqsadiga erisha olmadi. Aksincha, endi Eron Ho‘rmuz bo‘g‘ozini nazoratiga olmoqda. Neft narxi oshib ketdi. Trampning Eronga qarshi harakatlari hamma tomondan “fiasko”ga uchradi.
Tabiiyki, Eronga hujumning asosiy mafkurachisi – bir necha o‘n yillardirki, Netanyahu va Isroil davlati hisoblanadi. Endi, Tramp “Eron qopqoni”dan qanday chiqishni bilmaydi, va shu sabab Netanyahuni yomon ko‘rib qoldi.
AQSh – Isroilning dunyodagi eng asosiy, balki yagona chinakam homiysi, himoyachisi, ittifoqchisi. AQShsiz Isroil uzoq yashay olmasligini hamma biladi. Garchi vaqti-vaqti bilan Isroil liderlari “biz mustaqil davlatmiz, AQShning maslahatlariga muxtoj emasmiz” deya jizzakilik qilishsa-da, aslida AQShsiz Isroil himoyasiz davlatga aylanib qolishini rasmiy Tel-Aviv yaxshi tushunadi. Shuning uchun Netanyahu oldida Trampni avrash, unga yaxshi ko‘rinish, uni manipulyatsiya qilishdan boshqa chora yo‘q. Va Netanyahu bu borada bor mahoratini, sabrini va imkoniyatlarini ishga soladi.
Xabarlarga qaraganda, Tramp bu safar ham Netanyahu bilan ko‘rishishga unchalik ro‘yxushlik bermagan. Netanyahu va uning lobbisi bir necha kun mobaynida Trampdan qabul qilishlarini iltimos qilgan. Bu uchrashuv ikki lider uchun ham “zarurat” deya talqin qilingan.
Tramp oldida ham, Netanyahu oldida ham muhim saylovlar turibdi. Noyabr oyida AQShda oraliq saylovlar. Oktyabr oyida esa Isroilda parlament saylovlari. Eronga qarshi urush borasida esa mana shu ikki saylov qarama-qarshi talqin qilinadi. Ya’ni, Tramp uchun qandaydir “mo‘jiza” kerakki, “mana, Eron ustidan g‘alaba qozondik” yoki “Eronni shartlarimizga ko‘ndirdik!” deya olsa. Biroq Eron Trampning shartlariga ko‘nish niyatida emas. Netanyahu uchun esa, Eronga qarshi keng ko‘lamli urush bo‘lsa, shuning o‘zi yetadi. Chunki Isroil aholisi Eronga qarshi urushni ijobiy qabul qilishi va “Likud” partiyasiga ovoz berishi mumkin.
Oradan besh oycha vaqt o‘tib, Tramp amerikaliklarga Eron urushini “sota olmaydi”. Benzin narxi oshib bormoqda, amerikaliklar Isroil uchun yangi urushga tortilishganidan norozi. Tramp esa, Eron muammosining asosiy sababchisi sifatida, Netanyahuni biladi.
Tramp va Netanyahu Oq uyda bir yarim soatcha gaplashishgan. Biroq, odatdagidan farqli o‘laroq, yig‘ilishning boshlang‘ich qismiga jurnalistlar kiritilmagan. Hatto Netanyahu AQShga xavfsizlik choralarini maksimal kuchaytirgan holatda uchib borgan.
Netanyahu Trampni manipulyatsiya qilib, Eronga qarshi urushni boshlab oldi. Biroq Trampning uzoq muddatli urush rejasi yo‘qligi sabab, Netanyahu na Eron borasida maqsadiga erisha olmadi, va hatto, endi o‘zining eng asosiy ittifoqchisi hisoblanmish Tramp bilan ham munosabatlariga zarar yetkazdi. Isroil AQSh liderlarini o‘ziga bo‘ysundirish, manipulyatsiya qilish niyatidan voz kechmaydi. Demak, rasmiy Tel-Aviv Vashingtondagi keyingi liderlarni kuzatish, manipulyatsiya qilish rejasi ustida ishlaydi.
